PlusReportage

Voordat de bulldozer komt: struikrovers redden levens van planten op sloopplekken

Bij sloopprojecten worden niet alleen huizen, maar ook tuinen platgegooid. Stichting Struikroven redt de planten van hun ondergang, ook in Amsterdam. ‘Het is kostenefficiënt, maar ook logisch dat je iets wat leeft niet kapotmaakt.’

Kirsten Dorrestijn
Actie van Stichting Struikroven bij het kantoor van ABN Amro in Zuidoost. Belangstellenden steken planten en nemen die mee om ze elders in de grond te zetten.
 Beeld Dingena Mol
Actie van Stichting Struikroven bij het kantoor van ABN Amro in Zuidoost. Belangstellenden steken planten en nemen die mee om ze elders in de grond te zetten.Beeld Dingena Mol

Het is zaterdagochtend en het hek van het kantoor van ABN Amro in Zuidoost staat wijd open. ‘Struikroven’ prijkt op een vlag aan het toegangshek. Op de parkeerplaats staan auto’s met de achterklep open, uit sommige steken gewassen. In de borders zetten mensen spades in de grond of trekken aan stammen van struiken. Kruiwagens worden volgeladen met goudgele rietpluimen en siergrassen vol kluiten aarde.

Bij een blauwe Volkswagen Scirocco laadt Esther Jacobs (53) phlomissen in, die ze vanmiddag nog in haar tuin in de Jordaan gaat zetten. “Ik wilde de tuin doen, maar mijn spaarpot is leeg. Ik heb best een grote tuin, 50 vierkante meter. Nu liggen er grotendeels tegels in, maar ik wil hem graag groen hebben.”

Deze ‘struikroofactie’ wordt georganiseerd door Stichting Struikroven. Het gebouw van ABN Amro wordt aan het eind van dit jaar uitgebreid van 60.000 tot 100.000 vierkante meter. Daarvoor moeten de borders met planten wijken.

Duurzaamheidsadviseur van ABN Amro, Jan Raes (50), is er vandaag ook bij om planten te redden. Hij rijdt met een karretje daglelies naar zijn auto. “Ik word hier helemaal blij van,” zegt hij. “Je weet dat het straks met de bulldozer plat gaat.” Hij nodigde ook mensen van zijn tuindersvereniging in de Beemster uit om planten te komen steken. De oproep om mee te doen ging niet alleen binnen ABN Amro rond, maar ook binnen buurtverenigingen en de gemeente Amsterdam zette het op haar website.

Naar het tuincentrum?

Stichting Struikroven werd drie jaar geleden opgericht door Bernice Kamphuis (36) uit Eindhoven. Het idee ontstond nadat ze zelf in een wijk met sloopwoningen was komen wonen. “De tuin in onze nieuwe koopwoning was totaal betegeld. Als ik uit ons raam keek, keek ik uit op tuinen waarvan we wisten dat ze in de volgende sloopfase zouden verdwijnen. We wilden onze tuin vergroenen, maar of we daar nou voor naar een tuincentrum moesten? Ik heb de woningcorporatie gemaild en die stond oogluikend toe dat we wat planten zouden meenemen. Samen met mijn vriend ben ik over het hek geklommen. Niet veel later was het een volledige kaalslag. Ik dacht: zoiets moet je eigenlijk niet met z’n tweeën doen, maar met de hele buurt!”

Kamphuis, destijds nog sociaal opbouwwerker van buurten van beroep, stapte met haar plan naar de woningbouwcorporatie. “Ze waren verbaasd, maar ook enthousiast. Vóór een volgende sloop in onze wijk zijn we met een groep van twintig bewoners gaan struikroven in de tuinen. We hebben zo veel kunnen redden.”

Stichting Struikroven krijgt zelfs betaald voor de acties, in dit geval door ABN Amro. Beeld Dingena Mol
Stichting Struikroven krijgt zelfs betaald voor de acties, in dit geval door ABN Amro.Beeld Dingena Mol

Het is een landelijke gang van zaken dat tuinen worden vernietigd bij sloopprojecten, ontdekte Kamphuis. Al snel kreeg ze van de betreffende woningbouwcorporatier de vraag of ze nog een actie wilde organiseren, maar dan in Waalre. Er kwam aandacht van de pers, ze belandde op de twaalfde plek in de Duurzame Top 100 van Trouw en mocht presentaties geven bij woningbouwcorporaties en bouwbedrijven zoals Heijmans.

Kamphuis vraagt voor de acties altijd toestemming van de grondeigenaar; de hekken staan open. Sterker nog, de stichting krijgt zelfs betaald voor de acties, in dit geval door ABN Amro. Het organiseren en coördineren kost immers tijd en energie. Kamphuis wil uiteindelijk in alle Nederlandse gemeentes Struikroofbendes oprichten. In Amsterdam is er een in oprichting. Vandaag helpen er rovers uit Haarlem en Amersfoort.

Schoppen en emmers

“Mag ik een bolletje van u?” roept Roos Blok (46) naar iemand die tussen het groen staat te scheppen. Een grote kluit met siergras wordt overhandigd, waarbij een geur van omgewoelde aarde zich verspreidt. “Ik ben onvoorbereid gekomen,” verklaart Blok, “ik heb geen schep bij me.” Ze is samen met haar dochter vanuit Almere gekomen om wat planten voor haar tuin te halen. Verstand van groen heeft ze niet. “Ik moet uitkijken dat ik geen onkruid meeneem,” zegt ze lachend. Achter ons raast een trein richting station Bijlmer Arena.

Iets verderop lopen Casper (55) en Akke (55) de Raaij met een kruiwagen vol schoppen en emmers door de parkeergarage. Ze komen uit Zunderdorp speciaal voor een laurierkers, die hier ook schijnt te staan (er rouleerde van tevoren een soortenlijst). Het stel hoorde over de actie van een buurvrouw. “Ik vind het zo’n superidee,” zegt Akke met glunderende ogen. “Het is toch idioot – er is zoveel moois hier!”

Niet veel later ontdekt het stel een bosschage van laurierkers. Casper stapt op de hoge border en trapt met zijn schoen een spade in de grond. “Vorig jaar hebben we nog drie struiken gekocht,” vertelt hij. “Die waren 60 euro per stuk.” Het paar wil de laurierkers die ze al hebben, met de ‘geroofde’ struiken uitbreiden.

Het mes van struikroven snijdt aan meerdere kanten, volgens oprichter Kamphuis: volwassen planten en struiken blijven behouden, wat klimaatadaptatie en biodiversiteit stimuleert. “Planten die jarenlang hebben gegroeid, zijn heel wat anders dan de sprietjes die je bij kwekerijen koopt,” verklaart ze. “Het is kostenefficiënt, maar ook logisch dat je iets wat leeft niet kapotmaakt. Het is van de zotte om volwassen groen met de grond gelijk te maken.”

Daarnaast bevorderen de acties de sociale cohesie, volgens de initiatiefnemer. “Sloop- en renovatieprojecten hebben veel impact op een wijk, in negatieve zin. Het is voor bewoners vaak jarenlang een stressvolle periode met de vraag of je mag blijven of niet. Een struikroversactie zorgt ervoor dat mensen zich op een positieve manier onderdeel van de wijk voelen.”

Zaailingen weggeven

Op plekken waar heel veel jonge boompjes staan, bijvoorbeeld in het buitengebied, werkt Struikroven samen met Meerbomen.nu, een organisatie die zich ten doel heeft gesteld dit jaar 1 miljoen bomen te planten. Bomen produceren jaarlijks honderden zaailingen, maar de meeste daarvan sterven af door een gesprek aan licht, ze worden opgegeten door reeën of wilde zwijnen, of worden weggemaaid met de bosmaaier. Meerbomen.nu oogst de zaailingen op plekken waar ze anders toch verwijderd zouden worden, en geeft ze vervolgens weg aan particulieren voor hun tuin, aan landgoedeigenaren, boeren of bijvoorbeeld mensen die een voedselbos aanleggen.

Meerbomen.nu werkt samen met duurzaamheidsorganisatie Urgenda. Via de nieuwsbrief van Urgenda en via sociale media worden vrijwilligers geworven om te helpen boompjes uitsteken. Ook in Amsterdam zijn al acties geweest, in het Amsterdamse Bos, Noorderpark en Vliegenbos.

De acties bevorderen de sociale cohesie, zegt initiatiefnemer Bernice Kamphuis. Beeld Dingena Mol
De acties bevorderen de sociale cohesie, zegt initiatiefnemer Bernice Kamphuis.Beeld Dingena Mol

Het doel van Meerbomen.nu is om door de aanplant van bomen de wereld langer mooi te houden, klimaatverandering te vertragen, biodiversiteit te stimuleren, CO2 uit de lucht te filteren, particulieren te stimuleren hun tuinen te onttegelen, en mensen handelingsperspectief bieden. Het woord ‘gratis’ in advertenties in regionale kranten heeft volgens Van der Laan een magische aantrekkingskracht op mensen. “In Aalsmeer kreeg ik direct na de aankondiging 800 mensen die een boompje wilden.”

Bij grote, volwassen bomen roepen de Struikrovers Insert erbij, een organisatie die het hergebruik van grondstoffen, bouwmaterialen en bomen nastreeft. Kamphuis: “Zij hebben specialisten in huis die weten hoe je volwassen bomen uit de grond haalt en verplaatst.”

In Amsterdam loopt de struikroofactie op zijn eind. In de borders zijn overal gaten in de aarde te zien. Mensen vertrekken met bolderkarren en elektrische bakfietsen volgeladen met planten en struiken. De buit is binnen.

Ook struikroven?

Stichting Struikroven wil in heel Nederland roversbendes vormen die aan de bel trekken bij gemeentes en aannemingsbedrijven als er sloop- en renovatieprojecten in het vooruitzicht zijn. De stichting leidt mensen hiertoe op zodat de bendes zelfstandig kunnen functioneren. In Haarlem is al een roversbende actief, in Amsterdam is er een in oprichting. Kijk op struikroven.nu voor meer informatie.

Meer over