PlusFilmrecensie

Vervolgfilm The Matrix Resurrections is vooral een opgestoken middelvinger naar Hollywood

Filmstill uit The Matrix Resurrections. De nieuwe film introduceert Thomas Anderson als de schepper van The Matrix Trilogy, een invloedrijke gametrilogie. Beeld Warner
Filmstill uit The Matrix Resurrections. De nieuwe film introduceert Thomas Anderson als de schepper van The Matrix Trilogy, een invloedrijke gametrilogie.Beeld Warner

In haar eigen vervolgfilm, The Matrix Resurrections, keert Lana Wachowski zich openlijk tegen het uitmelken van oude successen. Is dat hypocriet of revolutionair?

Bart van der Put

Het had heel wat voeten in aarde maar na achttien jaar touwtrekken tussen een filmstudio en twee nukkige makers, is er eindelijk een voortzetting van de filmreeks die in 1999 met The Matrix begon. De enorm succesvolle en invloedrijke sciencefictionfilm kreeg in 2003 twee vervolgen, The Matrix Reloaded en The Matrix Revolutions, die eveneens door Larry en Andy Wachowski werden geschreven en geregisseerd.

De broers gingen na hun transitie als Lana en Lilly verder, en bewezen met Speed Racer, Cloud Atlas en Jupiter Ascending dat hun artistieke ambities verder reiken dan bij peperdure spektakelfilms gebruikelijk is. De drie visueel verbluffende films kwamen niet of nauwelijks uit de kosten. Dat kan bij producties van 200 miljoen dollar meestal niet zonder gevolgen blijven.

Hardop uitgesproken

Het getuigt van de uitzonderlijke status van The Matrix in het moderne Hollywood, dat de Warner Brosstudio zonder morren een vermogen stak in The Matrix Resurrections. De vierde film in het Matrixuniversum kan worden bijgezet als de grootste opgestoken middelvinger waarvoor een geadresseerde ooit de rekening betaalde. Er wordt niet slinks gesuggereerd dat vervolgfilms niet deugen of dat de bedrijfscultuur bij Warner Bros verziekt is – die kritiek wordt in het eerste uur van de film hardop door de personages uitgesproken.

Wanneer Lana Wachowski in haar solodebuut alsnog met de vereiste actiescènes over de brug komt, rijst de vraag hoe het mogelijk is dat een echte Matrixfilm van een echte Wachowski er zo rommelig en banaal uit kan zien. Leuk is dat niet, maar verrassend is het zeker.

In de voorgaande trilogie ontpopte kantoorklerk annex hacker Thomas Anderson (Keanu Reeves) zich na een openbaring tot een atletische verlosser, die de door robots geknechte mensheid met behulp van een mengsel van kung fu, liefde en filosofie moest bevrijden.

De nieuwe film introduceert Thomas Anderson als de schepper van The Matrix Trilogy, een invloedrijke gametrilogie, waarin de speler ontdekt dat de alledaagse realiteit slechts een illusie is die door almachtige robots wordt benut om de mensheid te onderdrukken. Dus daar zit Reeves weer in een kantoortoren voor het beeldscherm te wachten tot er barsten in de banaliteit komen en we met hem in het diepe duiken. Déjà vu!

Hoogoplopende confrontaties

Maar eerst moet er nog vergaderd worden. Opdrachtgever Warner Bros is niet geïnteresseerd in Andersons nieuwe game Binary, een kostbaar monsterproject dat al jaren in ontwikkeling is, en verordonneert dat er een vierde Matrix moet komen. Desnoods zonder medewerking van de geestelijk vader. De vergadering plaatst de kijker in de schoenen van de Wachowski’s, die in de afgelopen jaren in de vakbladen moesten lezen dat er zonder hun medewerking bij Warner Bros toch een nieuw Matrixscenario werd ontwikkeld.

De karikatuur die Lana Wachowski daarvan maakt is scherp en raak, maar de afrekening plaatst de rest van dit vierde Matrixdeel in een troebel licht. Want natuurlijk bevinden we ons toch weer in de digitale illusie, en moet er opnieuw met robots en apps worden gestreden. Een Matrixfilm kan eenvoudigweg niet zonder hoogoplopende confrontaties tussen mens en machine.

Voetnoot

Die herhaling van zetten pakt niet zo prikkelend uit als bij de voorgangers. De fletse uitvoering blijft bovendien mijlenver achter op de verbluffende actie en fantastische vormgeving die de oude trilogie kenmerkt. Het doet vermoeden dat Lana Wachowski allang met de hele Matrixwereld klaar was, maar haar kans schoon zag om er met een sardonische kwinkslag voor eens en altijd een punt achter te zetten.

Dat is gelukt. De opbrengsten van deze peperdure provocatie zullen door de pandemie ongetwijfeld beperkt zijn, maar in betere tijden was The Matrix Resurrections ook geen succes geweest. Deze herrijzenis is hooguit een voetnoot bij de trilogie die het derde millennium inluidde.

The Matrix Resurrections

Regie Lana Wachowksi

Met Keanu Reeves, Carrie-Anne Moss, Neil Patrick Harris, Yahya Abdul-Mateen II

Te zien in Arena, City, FC Hyena, Filmhallen, De Munt, Pathé Noord

Alweer een déjà vu!

In de oude Matrixtrilogie wees een déjà vu op een hapering in de digitale schijnwereld. In de nieuwe film heeft de therapeut van Keanu Reeves een kat die Deja Vu heet. Dat is natuurlijk geen toeval. Cinefielen met een sterk geheugen worden door de zelfkritiek in The Matrix Resurrections herinnerd aan de strekking van Gremlins 2: The New Batch (1990). De regisseur daarvan, Joe Dante, maakte na jaren weigeren ook een vervolg op zijn eigen hit om daarin af te rekenen met de sequel-, prequel- en spin-off-cultuur in Hollywood. Wie betaalde toen de rekening? Warner Bros natuurlijk!

Meer over