PlusReportage

Van Frenna tot Händel: het ZO! Gospel Choir is van alle markten thuis

Ze zijn van alle muzikale markten thuis, dus ook van de kerstmarkt. Het ZO! Gospel Choir uit de Bijlmer ging naar Hilversum voor de opnamen van het kerstconcert van Omroep Max. ‘We doen het als het goed voelt.’

Patrick Meershoek
Zanger Melvin Lijesen met het ZO! Gospel Choir tijdens de opnamen in Hilversum. Beeld Omroep Max / Bart van der Putten
Zanger Melvin Lijesen met het ZO! Gospel Choir tijdens de opnamen in Hilversum.Beeld Omroep Max / Bart van der Putten

Een kleedkamer. Hij heeft een eigen kleedkamer met zijn naam op de deur, een zitbank, een koelkast en een tafel vol versnaperingen. “Een hysterische carrière,” zegt Melvin Lijesen lachend. Drie dagen geleden kreeg het 38-jarige koorlid van het ZO! Gospel Choir het verzoek om tijdens de opnamen van het kerstconcert van Omroep Max de kerstkraker Christmas on the Dance Floor te zingen. Het was de bedoeling dat Gerard Joling dat zelf zou doen, maar die was op het laatste moment verhinderd. Een buitenkans voor Lijesen, die er zin in heeft. “Ik ken het nummer goed, ik zing het thuis geregeld. Echt een feestnummer, gezelligheid. Ik houd van de kerstsfeer.”

Tijdens het optreden weet de invaller zich in de rug gesteund door de zestien mannen en vrouwen van zijn koor, die tussen de opnamen door samen het restaurant van de Hilversumse studio delen. Het is vertrouwd terrein: het ZO! Gospel Choir werkt al jaren mee aan het kerstconcert van Max, als achtergrondkoor voor artiesten en met een aantal solonummers. “Normaal wordt het concert met publiek opgenomen in de Grote Kerk in Den Haag,” vertelt Gordon Cruden, samen met Donna Lewis oprichter en leider van het koor. “IJskoud, maar heel sfeervol. Vanwege corona kon dat vorig jaar niet doorgaan. De hoop was dat het dit jaar anders zou zijn, maar het is toch weer de studio geworden.”

Op blote voeten

Het is een groot verschil, in alle opzichten. In de kerk werd het concert integraal uitgevoerd en opgenomen. In de studio wordt het programma in elkaar gezet als een auto in de fabriek: onderdeel voor onderdeel. Dat betekent lang en hard werken, met name voor het grote orkest van Guido van Dieteren dat alle artiesten begeleidt, en veel wachten voor alle anderen. Alle nummers worden drie keer gespeeld. De eerste keer om alles nog eens samen door te nemen, de derde keer voor beeld en geluid. Tussendoor wordt een audio-opname gemaakt waarmee later de uiteindelijke opname nog wat kan worden opgepoetst, mocht dat nodig blijken.

Zo gaat het door, van acht uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds. Het is voor de toeschouwer een hele zit, laat staan voor de artiesten, die elke keer als er wordt afgeteld meteen weer een montere en enthousiaste indruk dienen te maken. Dat geldt helemaal voor het ZO! Gospel Choir dat niet alleen zingt en danst, alsof dat niet moeilijk genoeg is, maar ook voortdurend plezier uitstraalt. Voor de audio-opnamen worden een enkele keer de naaldhakken weggelegd om het nummer op blote voeten te doen. Er wordt veel gelachen tussen de opnamen door, dat helpt.

De kerstspecial is voor het ZO! Gospel Choir een lichtpuntje in een verder pikdonkere maand. Als gevolg van de maatregelen tegen corona zijn de meeste optredens geschrapt. Daaronder vijf theatershows met cabaretier Roué Verveer, en een vierdaags kerstconcert in Enschede. Vooral dat laatste doet zeer, vertelt oprichter Lewis. “We komen daar al zeven jaar. Het is in de loop der jaren een thuiswedstrijd geworden. We gaan zelf over de muziek en nodigen gasten uit. Voor het koor is het een vaste afsluiter van het jaar. We nemen een hotelletje, gaan lekker ergens eten, echt een uitje. Maar dat zit er dit jaar helaas ook niet in.”

Als Mariah Carey het vraagt

Corona was ook de grote spelbreker bij de viering van het tienjarig bestaan van het gospelkoor in 2020. Ook toen ging er een streep door veel optredens, en was er nauwelijks tijd om stil te staan bij de bijzondere ontwikkeling van het gezelschap. Voortgekomen uit het gospelfestival, dat sinds 2005 in de Bijlmer wordt gehouden, groeide het ZO! Gospel Choir uit tot het populairste gospelkoor van het land. Gordon Cruden: “Het ontplofte in 2018. We stonden dat jaar in een uitverkocht Paradiso en mochten ook nog een kerstspecial doen met Mariah Carey in de Ziggo Dome. Dat was voor ons allemaal een onvergetelijke ervaring.”

De lijst van nationale en internationale artiesten waarmee is samengewerkt, is lang en indrukwekkend en maakt meteen ook duidelijk dat het koor van alle muzikale markten thuis is. Ilse de Lange, Broederliefde, Typhoon en Hugh Jackman om er maar een paar te noemen, maar ook het Metropole Orkest en het Nederlands Opera Koor: het koor doet alle genres. Lewis noemt de optredens met de Britse zangeres Oleta Adams als persoonlijk hoogtepunt, Cruden het concert met Kamasi Washington en het Metropole Orkest op North Sea Jazz. “Fantastische muzikanten, speciaal voor het koor geschreven arrangementen, prachtige setting: alles klopte.”

De zang en de uitstraling van het ZO! Gospel Choir maakt dat de telefoon ook geregeld rinkelt voor commerciële klussen. Het koor is momenteel te horen in een commercial voor Tele2 en te horen en te zien in een spot voor de Praxis. Lewis: “Voor alles geldt: we doen het als het goed voelt. Een uitnodiging voor de filmversie van Gooische vrouwen hebben we bijvoorbeeld afgeslagen, omdat ze ons daar in van die roze Amerikaanse gospelrobes wilden hebben. Dat doen we niet. We willen een andere kant van gospel laten zien. Alleen voor Mariah Carey hebben we een uitzondering gemaakt. Maar goed, als Mariah Carey het vraagt, zeg je geen nee.”

Zingen in de badkamer

De veelzijdigheid van het koor keert ook terug in de kerstspecial van Max. Al in de zomer overleggen ze over het repertoire. Onmisbaar zijn natuurlijk de kerstliederen als Nu zijt wellekome en De herdertjes lagen bij nachte, maar er is elk jaar ook ruimte voor een eigen invulling. Dat levert voor deze editie onder meer een gospel op orkaankracht op met zanger Jamai, We Wish You a Timeless Christmas, maar ook een koortje voor Milow met zijn nieuwe hit DeLorean. Ronduit betoverend is de samenwerking van het koor met harpist Remy van Kesteren en zanger Marcel Veenendaal van Di-rect in het winterse Tomorrow Eyes.

De leiding van het ZO! Gospel Choir kijkt al over de feestdagen heen. “We willen de stap maken van talentenkoor naar internationaal topkoor,” legt Cruden uit. “Er komt een stichting om subsidie te kunnen aanvragen voor een stevige organisatie. De afgelopen tien jaar hebben we alles zelf gedaan, maar voor de verdere ontwikkeling is meer geld nodig. Mijn ogen gingen open toen we The Lion King deden en Disney vanuit Amerika een repetitor had gestuurd om het stuk door te nemen. Echt, in twee uur tijd wist die man het hele koor op te tillen. We zijn goed en we kunnen heel veel, van Frenna tot Händel, maar er zit nog rek in. Daar willen we naartoe.”

Daarvoor is nog wel het een en ander nodig aan zendingswerk in de richting van de culturele activiteiten. In het ruime aanbod van professionele koren is het swingende ZO! Gospel Choir een buitenbeentje. Lewis: “We doen ook klassieke stukken, maar niet met de partituur in de hand. Veel van onze zangers en zangeressen kunnen geen bladmuziek lezen, maar ze zingen wel klassieke stukken met het Concertgebouworkest.” Cruden: “Onze koorleden komen elke week uit het hele land naar Amsterdam om te repeteren. Sommigen hebben alleen ervaring met zingen in de badkamer. Er zit veel verborgen talent in het land. Die mensen willen we ook bereiken.”

Een van die vroegere badkamerzangers is uitgegroeid tot de leadzanger van het koor. Hij staat nu in Hilversum op het podium om met het koor Christmas on the Dance Floor te zingen – put on your snow boots and dance. Het is te zien dat Melvin Lijesen, overdag werkzaam in de zorg, ervaring heeft in de spotlights: hij deed eerder solo’s op het Prinsengrachtconcert en het 5-meiconcert aan de Amstel.

Ook nu gaat het van een leien dakje, ook de hoge uithalen waar Gerard Joling patent op heeft. Na twee takes is hij klaar. Een derde opname is niet nodig, klinkt het vanuit de regie. “Helemaal goed.” En, grappend: “We zullen Gerard een opname sturen.”

Het Max Kerstconcert is zaterdag 25 december te zien om 13.20 uur op NPO1.

Meer over