PlusAchtergrond

Terug naar het oude normaal: ‘Moet ik nu weer verplicht taart eten met Saskia van sales?’

null Beeld Lotte Dijkstra
Beeld Lotte Dijkstra

Na twee jaar min of meer in isolatie te hebben geleefd, is de terugkeer naar de kantoortuin of een druk sociaal bestaan niet voor iedereen even makkelijk. ‘De lockdowns waren voor mij hemels.’

Sara Luijters

Op Instagram zijn de memes over de versoepelingen niet van de lucht. Neem het plaatje van Kermit de Kikker met een kopje thee en daarbij de tekst: ‘Liggend op de bank onder een dekentje vraag ik me af: hoe heb ik ooit driedaagse muziekfestivals overleefd?’

Niet iedereen is blij met de terugkeer naar het oude normaal. “De lockdowns waren voor mij hemels: weinig mensen op straat, geen drukte in het verkeer, geen onrust in een volle supermarkt. Opeens was er ruimte om te bewegen en waren er minder irritaties,” zegt pr-medewerker Carlijn. Thuiswerken vond ze ook heel prettig. “Geen afleiding van smakkende, fluitende of bellende collega’s, geen oeverloze chitchat of flauwe kantoorhumor bij de koffieautomaat en niet verplicht taart eten omdat Saskia van sales, die je nauwelijks kent, jarig is. Dat alles komt nu weer terug en ik moet eerlijk zeggen dat ik er niet naar uitkijk.”

“Om goed te kunnen functioneren, past ons brein zich continu aan aan de omgeving waarin het gedijt. De laatste twee jaar heeft het zich aangepast aan relatief weinig ondernemen waardoor we, door alles wat nu plotseling weer kan en mag, veel sneller overprikkeld zijn,” legt ‘gelukspsycholoog’ Josje Smeets uit. Zij denkt met bedrijven als HelloFresh en Bloomon mee over de vraag hoe je mensen na corona weer terug naar kantoor krijgt. “Waar de een energie haalt uit weer volle dagen naar kantoor gaan, is het voor een andere groep vooral heel uitputtend.”

Toch moet dat volgens Smeets geen reden zijn om werknemers alleen nog maar thuis te laten werken. Dat heeft alles te maken met het ‘knuffelhormoon’ oxytocine. “Dit komt vrij bij fysieke ontmoetingen. Slechts dertig seconden van live oogcontact zorgt al voor sociale verbinding. Het brein maakt die connectie niet via een online meeting. Het is voor de teambuilding en het vertrouwen dus heel belangrijk je collega’s écht te blijven ontmoeten. Dat draagt bij aan het samen kunnen leveren van goede prestaties.”

Van fomo naar jomo

Carlijn ontdekte tijdens de lockdown dat ze helemaal niet het sociale dier is dat ze altijd dacht te zijn. Haar fomo – fear of missing out – maakte tijdens corona plaats voor ­jomo – joy of missing out. “Omdat niemand nog ergens heen kon, ervaarde ik niet meer de druk om uit te moeten. Zonder het idee iets mis te lopen, genoot ik van uitgebreid koken, gamen, in bad gaan, series bingen of urenlang in een boek verdwijnen. Nu zie ik op social media weer mensen samen blij doen op feestjes waar ik niet voor ben uit­genodigd en keert meteen die onrustige knoop van ‘moeten meedoen’ terug.”

Toch heeft juist de meer introverte mens er veel baat bij om weer naar kantoor te gaan en onder de mensen te komen, meent gelukspsycholoog Smeets. “Sociale verbindingen aangaan is geluksbevorderaar nummer één en maakt je weerbaarder tegen stress. Door weer met alles mee te doen, wordt het brein getraind om je opnieuw in het sociale gedruis te storten.”

Ook al zit je nu liever alleen thuis in je joggingbroek, je moet even door de zure appel heen bijten. Anders wordt de sociale angst alleen maar groter, benadrukt Smeets. “Vergelijk het met sporten: het is lastig om weer te beginnen, maar je voelt je gegarandeerd beter als je dat eenmaal hebt gedaan.”

Het is wel zaak de terugkeer naar het oude normaal rustig op te bouwen, stelt Smeets. “Ga niet meteen zes avonden achter elkaar de kroeg in of naar een driedaags festival. Alle adrenaline die daardoor loskomt, kan je stress opleveren. Daarnaast is je lichaam niet meer gewend aan veel drank of weinig slaap. Doe het rustig aan, met beleid. Ga ook niet meteen veertig uur naar kantoor. Het is het verstandigst om te beginnen met een halve dag en dat steeds wat uit te breiden, net als bij re-integreren na een burn-out. Gun je brein minimaal zes weken om weer te wennen aan alle drukte voor je weer fulltime naar kantoor terugkeert.”

Minder spitsuurstress

We moeten vooral leren van het verleden, vindt Jurriaan Penders, bedrijfsarts en directeur medische zaken van arbo­dienstverlener HumanCapitalCare. Hij waarschuwt voor een al te enthousiaste start van organisaties na de versoepelingen. “Elk bedrijf wil nu weer vol aan de bak. Overprikkeling ligt op de loer, maar kan mede voorkomen worden als organisaties niet terugkeren naar hoe het was.”

“Tijdens corona namen werkgerelateerde spanningen af omdat er bijvoorbeeld minder ‘spitsuurstress’ was en meer regelruimte onder werknemers met gezinnen. Aan de andere kant namen de psychische klachten met name bij jongere en alleenstaande werknemers juist toe. Werkgevers moeten zich nu gaan richten op het aanbieden van maatwerk: wie dat wil, kan weer naar kantoor komen, terwijl de andere groep de keuze heeft om meer flexibel te werken. Zo moet een ideale combinatie worden gevonden van thuis en op kantoor werken.”

Dit is hét moment voor nieuwe kantooretiquette, zegt organisatiepsycholoog Aukje Nauta, verbonden aan de Universiteit Leiden. “Veel mensen zitten niet te wachten op een terugkeer naar de minder prettige kanten van het kantoorleven, zoals elkaar de maat nemen wanneer je graag een halfuur later begint en doorwerkt, of liever alleen je lunch nuttigt.”

Haar tip aan werkgevers is om deze tijd te gebruiken om open met werknemers te bespreken wat ze nodig hebben: waar zien ze tegenop, wat vinden ze juist fijn? “Op die manier kun je komen tot frisse afspraken over hybride werken. Accepteer ook dat elke werknemer anders is. Als mensen meer zichzelf kunnen zijn op kantoor, hebben ze meer energie en minder kans op burn-out.”

Maya, die als ambtenaar bij de gemeente Amsterdam werkt en net als Carlijn niet met haar achternaam in de krant wil, zag als introvert persoon vooral positieve kanten aan corona. “Voorheen vroegen collega’s altijd of ik mee ging lunchen. Ik zei dan nee, en dat ik graag even alleen wilde zijn in de pauze. Daar werd toen wat lacherig over gedaan, alsof ik enorm asociaal ben. Post-corona wordt hopelijk meer begrepen dat sommige mensen die oplaadmomenten écht nodig hebben.”

Vinger aan de pols

Aan leidinggevenden nu ook de taak de vinger aan de pols te houden bij wat er speelt onder de werknemers, zegt Nauta. “Doe je best om te ontdekken waarom iemand liever honderd procent thuis of juist fulltime op kantoor wil werken. Misschien zit iemand in een vechtscheiding of spelen er andere zaken.”

“Onderzoek van vóór corona heeft aangetoond dat mensen die meer dan de helft van de werkweek thuiswerken vaker overgeslagen worden bij promoties, maar de pandemie heeft laten zien dat je ook prima zichtbaar kunt blijven via Teams en Zoom. Toch blijft het goed om fysiek samen te komen, op het werk, maar ook daarbuiten. Afstand nemen hoort nu eenmaal niet bij mensen, we worden blij en gelukkig van verbinding.”

Nu de anderhalvemetermaatschappij niet meer de norm is, hoeft overigens niet ál het menselijk contact terug te keren, vindt pr-medewerker Carlijn. “Die vreselijke drie-zoenencultuur, daar doe ik niet meer aan mee. Ik hou de boks er voor altijd in.”