PlusExclusief

Sylvana Simons ontpopte zich als de felste tegenstander van het coronabeleid: ‘Lockdown? We hebben nog helemaal geen pijn geleden’

Sylvana Simons: ‘Toen ik de Kamer binnenkwam, had ik echt het idee dat ik een relatie binnenliep die zich al had gevormd.’ Beeld Maarten Kools
Sylvana Simons: ‘Toen ik de Kamer binnenkwam, had ik echt het idee dat ik een relatie binnenliep die zich al had gevormd.’Beeld Maarten Kools

Ze kwam in de Tweede Kamer als boegbeeld van antiracistisch activisme, maar Sylvana Simons van Bij1 ontpopt zich nu als felste tegenstander van het coronabeleid. ‘Lockdown? We hebben nog helemaal geen pijn geleden.’

Hanneke Keultjes en Niels Klaassen

Het jaar van

Dit is de tweede aflevering van de interviewserie Het jaar van, waarin markante Amsterdammers terugblikken op hun 2021.

Vraag aan Sylvana Simons (50) hoe ze zich voelt en ze zegt ‘moe maar gelukkig’. De leider van Bij1, de partij die een 30-urige werkweek voorstaat, werkt zelf ‘een veelvoud’ daarvan. Dat is niet echt practice what you preach, erkent ze. “Maar de politiek gaat 24 uur per dag door en het is hard werken, hard strijden,” zegt ze, zittend op de hoekbank van haar Haagse pied-à-terre. Op Kamerdagen is Simons in Den Haag, de rest van de week is ze thuis in Duivendrecht.

Silvana Hildegard (Sylvana) Simons

31 januari 1971, Paramaribo

Groeit op In Amsterdam en Hoorn
Studies Maakte haar middelbare school niet af, volgde een ballet- en kappersopleiding en werkte als danseres 1995-1999 Wordt veejay bij muziekzender TMF
1999 Presenteert De Bus bij SBS
2000-2008 Werkt bij RTL
2010 Maakt later programma’s voor NPS en heeft eigen bedrijf voor coaching
2015 Spreekt zich als ‘tafeldame’ bij De Wereld Draait Door uit tegen Martin Šimek, die het over ‘zwartjes’ heeft 2016 Sluit zich aan bij Denk, vertrekt eind van het jaar na een conflict
2017 Weet bij verkiezingen geen zetel te bemachtigen met het door haarzelf opgerichte Artikel 1
2018 Krijgt zetel in de Amsterdamse gemeenteraad net BIJ1 (nieuwe naam van Artikel1)
2021 Komt met een zetel de Tweede Kamer in
2021 Ontving de Ribbius Peletier-penning voor haar inzet voor de positie van vrouwen in de Noord-Hollandse politiek.

Simons heeft een zoon, een dochter en een kleindochter. Ze woont in Duivendrecht.

U zit nu negen maanden in de Tweede Kamer. We zien u vooral in de coronadebatten, waar u Rutte hard aanpakt. Was dat ook het strijdplan?

“Het is geen bedachte strategie. We zijn niet de enigen met kritiek, maar we zijn wel de enige partij die consequent blijft hameren op het belang van de coronastrategie. Ik heb de confrontatie niet opgezocht, maar die volgde omdat Mark Rutte zo uit z’n plaat ging vanwege de motie die ik in juli indiende.”

Die motie stelde dat de Nederlandse strategie niet leidt tot het indammen van het virus, waardoor te veel mensen sterven. Rutte reageerde gekwetst dat u het kabinet beschuldigde van ‘dood door schuld’.

“Precies. En ik had die week nog koffie met hem gedronken. Ik denk dat hij daarom ook zo pissig werd, zo van ‘ik had u toch zo gezellig gesensibiliseerd?’ Daarna belde hij niet meer. Toen ik de Kamer binnenkwam, had ik echt het idee dat ik een relatie binnenliep die zich al had gevormd. Neem het coronadebat. Er is eerst een persconferentie, dan komt er een debat waaruit komt dat de avondklok een half uurtje later ingaat en er toch buiten gesport mag worden. Daarmee wordt de werkelijke discussie heel handig omzeild.”

Tekst gaat verder onder de video

Welke discussie?

“Over de strategie. Wat beoogt het kabinet? Rutte heeft bij zijn allereerste toespraak in het Torentje gezegd wat het doel is: groepsimmuniteit. Dat is riskant.”

Maar Rutte heeft later gezegd dat dat niet het doel is, maar het gevolg van het beleid.

“Maar als je in de vroege fase van de pandemie wel hard had ingegrepen, dan waren al die golven er niet gekomen. Wat je vooral níet moet doen, is alles afschalen als je een kleine verbetering ziet.”

Dus u wilt eerder ingrijpen. Dat betekent langere en hardere lockdowns.

“We hebben in Nederland nog helemaal geen echte lockdown gehad; dat je allemaal binnen moet blijven. We hebben nog niet echt pijn geleden. We hebben er nog niet alles aan gedaan om het in te dammen. Dat heeft een prijs, ja. Maar niet ingrijpen ook. Volgens onze berekeningen op basis van het CBS zijn sinds het uitbreken van de pandemie al 40.000 mensen overleden!”

Veel mensen zien dat anders. Als je niet naar je werk mag, naar school kunt, of je zaak kopje-onder ziet gaan, is dat toch pijn lijden?

“We mogen nog steeds álles in dit land. Het zijn allemaal adviezen. Het is begrijpelijk dat het heel heftig voelt voor veel mensen. Als de regering goed uitlegt wat er aan de hand is en wat nodig is, dan denk ik dat mensen meer geneigd zijn daar begrip voor te hebben. Ja, dat kost ons allemaal iets. Dat heet solidariteit.”

Dat Simons zich in het parlement ontpopt als fel strijder tegen het coronabeleid hadden weinigen gedacht toen Bij1 na de verkiezingen in maart met één zetel in de Kamer kwam. Simons beleefde in aanloop naar haar Kamerlidmaatschap roerige jaren, waarin ze zich publiekelijk keerde tegen Zwarte Piet, aansluiting zocht bij de politieke partij Denk en na ruzie weer vertrok. De voormalig danseres, TMF-veejay en programmamaker leerde het politieke vak als Amsterdams gemeenteraadslid. “Ik heb op zo veel podia gestaan, maar ik vond geen enkele microfoon zo spannend als die in de raadszaal.”

Nadat ze in mei een coronadebat voortijdig moest verlaten, maakte Simons bekend chronische pijn te hebben door artrose. “Ik heb dat toen getwitterd omdat ik niet wil dat mensen denken dat ik een luilak ben.” Inmiddels is de pijn dankzij goede medicatie draaglijker. Na jaren waarin ze moest worden beveiligd, is het rustiger op dat front, de commentaren zijn milder geworden, stelt Simons. “Ik krijg veel complimenten. Ik zeg altijd: ik krijg de shit maar ook de shine.”

We zien u anders een stuk minder bij talkshows, terwijl Caroline van der Plas van BBB overal aanschuift. Steekt dat?

“Natuurlijk. Ík wil mijn geluid ook laten horen. Sommige politici krijgen onevenredig veel aandacht. Ik denk dat het ook komt omdat ik niet ’s lands knuffelbeer ben en een lastige boodschap breng. Dat het coronabeleid onethisch is, vinden de talkshows ongezellig.”

Het kantelpunt in uw leven noemt u 2015, toen u als tafeldame bij DWDD Martin Šimek aansprak toen hij het over ‘zwartjes’ had. Hebt u ooit spijt gehad van dat optreden?

“Ik loop sindsdien echt niet alleen maar fluitend rond, maar ik heb nooit spijt gehad, nee. Ik ben juist erg trots op mezelf. Ik ben een pad aan het vrijmaken waar anderen op kunnen volgen. Ik heb een hoge prijs betaald, maar het heeft me ook veel gebracht. Datzelfde geldt nu voor onze coronastrategie. Ooit zeggen ze: ‘Maar ze hadden wel gelijk.’ Als je dat weet, doet het allemaal net wat minder pijn. I’m doing the right thing.”

Tijden veranderen wel. In een interview uit 2014 sprak u nog over ‘blank’.

“Blank? Ik? Nee, dat moet de eindredactie hebben veranderd. Wacht eens, welk jaar zei je? 2014? Dan zou dat wel kunnen, ja.”

Nu is ‘wit’ gebruikelijker. Is dat het bewijs dat verandering met kleine stapjes gaat?

“Het is fijn dat het op het Journaal tegenwoordig over ‘wit’ en ‘zwart’ gaat. Kort voor Sinterklaas kreeg ik een foto van mijn kleindochter van bijna 2 met Sinterklaascadeautjes. Op het inpakpapier stond géén Zwarte Piet. Het is zó fijn dat mijn kleindochter niet hoeft op te groeien met die racistische karikatuur.”

Bij Bij1 was het onrustig dit jaar. De afdeling in Den Haag splitste zich af, en er was de kwestie rond Quinsy Gario, die uit de partij werd gezet. Waar was de partijleider?

“Ik was er!”

Sylvana Simons: 'Ik ben een pad aan het vrijmaken waar anderen op kunnen volgen.' Beeld Maarten Kools
Sylvana Simons: 'Ik ben een pad aan het vrijmaken waar anderen op kunnen volgen.'Beeld Maarten Kools

We belden u tevergeefs. Terwijl u het kabinet publiekelijk streng ter verantwoording roept, blijft u stil als het rommelt binnen de partij.

“Nee. We besloten pal te gaan staan voor de mensen die zo moedig waren om hun verhaal te delen. Ik kan me voorstellen dat het een bepaald beeld oproept, maar ik blijf wel staan achter die keuze om het niet in de media uit te vechten. Dit is een interne aangelegenheid.”

Maar als de Bij1-afdeling Den Haag stopt, dan hebben de kiezers toch recht om te weten wat er gaande is?

“Daar zaten mensen tussen die zeiden: we willen weten wie de meldingen deed in de kwestie Gario. En dat kan natuurlijk niet. Zie je, nu ga ik er alsnog op in. Dat moet ik niet doen.”

Kunt u dan uitleggen wat er racistisch is aan de 4-5 mei herdenking, zoals de Amsterdamse afdeling van Bij1 beweert in het concept-verkiezingsprogramma?

“Dat is een vraag voor de Amsterdamse afdeling.”

U bent toch de partijleider van Bij1?

“Het is een zelfstandige afdeling. Ik begrijp best wat hun punt is. Dat er een eenzijdig vertrekpunt is, een eenzijdig perspectief op hoe de viering wordt ingevuld. Ik zou het misschien wat anders hebben geformuleerd. Ik ben voorzichtig met het woord ‘racistisch’ omdat het afleidt. Maar dat bespreek ik dan met hen, niet met Het Parool.”

Begrijpt u dat mensen er boos over zijn? Zij hebben het nooit als racistisch gezien.

“Dát boeit mij helemaal niet, die discussie over intentie is verleden tijd. Als ik op jouw teen ga staan, doet het óók zeer als het per ongeluk is.”

Als de ploeg van Rutte-IV straks een mix aan gender, kleur en seksuele voorkeur bevat, bent u dan tevreden?

“Nee, ik vind het heel moeilijk om vertrouwen te hebben in een nieuw kabinet als dat dezelfde mensen zijn die de afgelopen tien jaar het land te gronde hebben gericht. Ik heb niks aan een zwarte, queer vrouw als het neoliberale beleid hetzelfde blijft.”

Terugblik 2021

Mijn hoogtepunt “Het halen van de zetel in de Tweede Kamer.”

Mijn dieptepunt “Het was echt een jaar van hoogtepunten, al blijft de kwestie Gario een heel verdrietige.”

Persoon van het jaar “Alle activisten die zich dit jaar weer hebben ingezet, of het nou om een inclusief kinderfeest als Sinterklaas gaat, of om eerlijke volkshuisvesting, het klimaat of dierenwelzijn. Mensen realiseren zich niet hoe zwaar het is om je voor het goede in te zetten.”

Wat zal u het meeste bijblijven? “De dag van de beëdiging. Mijn team had een heel mooie ceremonie voorbereid op het Lange Voorhout in Den Haag. Die ga ik echt nóóit meer vergeten.”

Wat hoopt u volgend jaar niet meer terug te zien? “Dezelfde poppetjes in een nieuw kabinet.”

Meer over