Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

Stravinsky’s verdriet

PlusEerste Hulp bij klassieke muziek

Erik Voermans

Nikolaj Rimski-Korsakov, was tussen 1871 en 1906, de beroemdste leraar Compositie van Rusland. Gedurende de 35 jaar dat hij lesgaf aan het conservatorium van Sint Petersburg had hij 350 leerlingen, van wie er vijf wereldberoemd werden: Alexander Glazoenov, Sergej Prokofjev, Anatoli Ljadov, Ottorino Resphigi en, de allerbekendste, Igor Stravinsky.

Stravinsky had een ingewikkelde verhouding met zijn leermeester. Die bracht hem met groot geduld de kneepjes van het vak bij, waar de leerling, die zich later als een genie ontpopte, op den duur ongaarne aan werd herinnerd.

In vroeger jaren was een grote wederzijdse sympathie onloochenbaar. Nog in het jaar van Rimski’s dood, 1908, gingen ze samen naar opera’s van Wagner in Sint Petersburg, waaronder Götterdämmerung. Toen Rimski stierf, was Stravinsky diep bedroefd. Hij kanaliseerde zijn verdriet in Pogrebalnaya pesnya, wat begrafeniszang betekent, een werk van twaalf minuten voor groot orkest dat op 17 januari 1909 voor het eerst werd uitgevoerd door het privéorkest van graaf Alekandr Sjeremetjev, onder leiding van Felix Blumenfeld – ook een leerling van Rimski.

En vervolgens gebeurde er iets geks. De partituur raakte zoek en de orkestpartijen werden zo goed opgeborgen in de bibliotheek van het conservatorium, dat niemand ze meer kon vinden. Zo ging een vroeg prachtwerk van Stravinsky verloren.

Het verhaal gaat verder in 2015. Tijdens de renovatie van het conservatoriumgebouw stuitte bibliothecaresse Irina Sidorenko na het verplaatsen van een kast op de verloren gewaande partijen van de Begrafeniszang. Stop de persen! Haar vondst was vergelijkbaar met het opduiken van een onbekende Monet, Van Gogh of Picasso.

Intussen is het stuk, langzame treurmuziek, honderden malen uitgevoerd, over de hele wereld. Riccardo Chailly zette het als eerste op cd, onder de titel Chant funèbre. In de muziek zijn invloeden van Debussy hoorbaar, en, heel opmerkelijk, ook van Wagner. U weet nu waar dat door kwam.

Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Karina Canellakis met Stravinsky’s Chant funèbre en Beethovens Mis in C, zondag 17 april in het Concertgebouw (11.00 uur).

Meer over