PlusReportage

Scooter uitgebrand, harde muziek: de Diamantbuurt gaat weer gebukt onder overlast

Al meer dan tien jaar hangen er af en aan camera’s in dit stukje Diamantbuurt. Zodra de rust enigszins is teruggekeerd, worden die weer weggehaald. Beeld Sabine van Wechem
Al meer dan tien jaar hangen er af en aan camera’s in dit stukje Diamantbuurt. Zodra de rust enigszins is teruggekeerd, worden die weer weggehaald.Beeld Sabine van Wechem

Oude tijden herleven in de Diamantbuurt, in negatieve zin. Bewoners rondom het Smaragdplein in Zuid klagen over overlast van jongeren. Er iets van zeggen, betekent een steen door de ruit of een bakfiets in de fik. Voor de zoveelste keer is vorige week cameratoezicht ingesteld.

Hanneloes Pen en Paul Vugts

Het muurtje bij het badhuis aan het Smaragdplein vertoont een grote zwartgeblakerde plek waar een scooter is uitgebrand. Onlangs werden in de omgeving ook een tweede scooter, een bakfiets en een afvalbak in brand gestoken.

Buurtbewoners zien de de overlast weer toenemen. Ze klagen over nachtelijk geschreeuw, harde muziek en af en aan rijdende scooters en auto’s. Ze voelen zich bedreigd door de jongeren van tussen de 14 en 20 jaar die vanaf vier uur ’s middags tot soms een of twee uur ’s nachts op het plein bivakkeren. De straatjongeren aanspreken op hun gedrag durven ze niet.

Een bewoner van het plein aarzelt of ze wil praten. “Ze zijn heel overheersend. De jongens weten bovendien waar we wonen en wat we doen. Daarom groet ik hen en probeer het goed te houden,” zegt ze. Ze wil anoniem blijven.

Bewoner Viera Sullivan heeft al eens een jongen dreigend aan haar deur gehad omdat ze hem had aangesproken. Ze omschrijft de toestand als ‘terreur’. “Ik noem het daar Café Badhuis, het lijkt wel een horecaplein. Ik zie van die jonge koppies, van jongens van 9, 10 jaar oud, naast twintigjarigen zitten, soms wel met dertig man. Er rijdt een witte luxe auto in de buurt rond waar die jongens dan naartoe rennen. Ik bemoei me er niet meer mee en wil hier weg.”

Aan de voetbalkooi op het plein hangt een bord met regels: ‘Welkom op het Smaragdplein: houd rekening met de buren, spelen kan tussen 10 en 22 uur, daarna zijn we stil, spreek elkaar aan bij ongewenst gedrag.’ Maar beide partijen – rondhangende jongeren en buurtbewoners – hebben geen boodschap aan de regels.

Jongens zonder empathie

De eigenaar van de in brand gestoken bakfiets, Martijn Gemmeke, besloot wel op te treden. Hij woont al 25 jaar in de straat en heeft de overlast van de jongens altijd genegeerd. “Totdat ze aan mijn bakfiets kwamen en ineens de accu was gestolen. Ik stuurde ze toen weg. Die nacht zag ik ineens vlammen vanuit mijn raam. Ze moeten zich bewijzen tegenover hun vriendjes.”

Dat buurtgenoten zich bedreigd voelen en bang zijn, begrijpt hij. “Het zijn jongens zonder empathie. Ik heb als werkbegeleider en fietsenmaker met Top 600-jongeren gewerkt, maar ze hebben helemaal geen interesse in dat werk. De buurt moet samen tegen die jongens optreden. Bang zijn is de verkeerde houding.”

De oplossing? “De buurthuizen moeten opengesteld worden en de politie moet erop afgestuurd worden als er overlast is. Het is geen rocketscience. Anders zie ik deze buurt een volgende generatie criminelen creëren.”

Camera’s komen en gaan

Al meer dan tien jaar hangen er af en aan camera’s in dit stukje Diamantbuurt. Maar zodra de rust enigszins is teruggekeerd, worden die weer weggehaald. Bij het badhuis werd de camera eind vorig jaar verwijderd. “Het is een perpetuum mobile,” zegt een bewoner.

Donderdagochtend 14 juli werd de camera weer teruggeplaatst, omdat de overlast de spuigaten uitliep. Sinds de aankondiging dat het cameratoezicht er weer was, is het volgens buurtbewoners twee dagen stil geweest op het Smaragdplein.

“Die camera’s moeten gewoon blijven hangen,” oppert een buurtbewoner. Of ze haar zin krijgt, valt te bezien, want de gemeente laat weten dat de nieuwe camera er in principe voor twee maanden blijft, en dat burgemeester Femke Halsema daarna zal besluiten of het noodzakelijk is dat het toezicht blijft. ‘Op gezette tijden’ zal de politie de beelden live uitkijken.

Het stadsdeel, de politie, handhaving, straatcoaches en jongerenwerk ‘draaien extra diensten om goed op te kunnen letten, schoon te maken, gesprekken aan te gaan en in te kunnen grijpen bij problemen’, beloven de gemeente en stadsdeel Zuid.

Behalve camera’s kreeg de buurt in 2019 een opknapbeurt. Het struikgewas op het centrale plein werd met hulp van buurtbewoners vervangen door een eetbare siertuin. ‘Een tuin waar de Diamantbuurt de vruchten van plukt’, staat op een bord bij de eettuin geschreven. Twee vrouwen die bij de eettuin staan, zeggen er verder nooit te komen. “Maar ach, het ziet er wel mooi uit.”

Een jongen van rond de veertien, vijftien jaar die op het muurtje bij het badhuis zit, zegt niet vaak op het plein te komen. Ook gaat hij niet om met de jongeren die daar hangen. “Ik heb een andere vriendengroep. Die zijn normaal,” zegt hij.

Niet spelen op het Smaragdplein

Niet alleen rond het badhuis, maar ook bij het poortje naar de Carillonstraat klagen omwonenden over overlast. Dezelfde overlast als er sinds de millenniumwende al vele jaren was, door de vorige generaties hangjongeren – van wie een deel uitgroeide tot serieuze criminelen.

“Ze staan tot diep in de nacht onder het poortje en zijn heel luidruchtig. Ze willen niet dat je hen aanspreekt. Als ik mijn deur uit stap, gaan ze ook niet opzij,” zegt een van de vrouwen bij de tuin. Ze heeft meerdere keren de politie gebeld, maar veel haalde dat niet uit. “Als de politie komt, lopen de jongens weg. Zodra de politie de hielen heeft gelicht, komen ze weer terug. Maar de politie zei tegen ons: blijf het rapporteren.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Ook bij het poortje naar de Carillonstraat klagen omwonenden over overlast. Beeld Sabine van Wechem
Ook bij het poortje naar de Carillonstraat klagen omwonenden over overlast.Beeld Sabine van Wechem

De camera die vroeger bij het poortje hing, is al een tijdlang weg. Ook de hekjes die er waren geplaatst, zijn weer weggehaald. Nu staat er slechts een paaltje. “Het haalt allemaal niets uit,” zegt een bewoner die voorbijloopt. “De bewoners moeten gewoon ’s nachts in hun pyjama naar buiten lopen en de jongeren aanspreken, maar dat doet niemand,” zegt ze.

Smaragdplein, Amsterdam 18 juli 2022
Nieuwe camera. Beeld Sabine van Wechem
Smaragdplein, Amsterdam 18 juli 2022Nieuwe camera.Beeld Sabine van Wechem

Een bewoner van de Carillonstraat piekert daar niet over. “Ze zijn heel intimiderend,” zegt ze. “Ik durf niet na negen uur ’s avonds door dat poortje te lopen. Mijn kinderen stuur ik naar het Henrick de Keijserplein. Zij mogen van mij niet op het Smaragdplein spelen.”

Centjes

In mei 2020 werd een bekende crimineel uit de buurt vermoord, Omar Essalih. Ze noemden hem ‘Centjes’ omdat hij alles deed voor geld. Hij werd gelinkt aan vele vormen van geweld, van het leggen van handgranaten tot het beschieten van panden en het plegen van plofkraken. Zelf had hij al meerdere moordaanslagen overleefd, waaronder in 2017 een schietpartij in de Carillonstraat, waar familie woonde, en in 2018 de beschieting van een café waar hij met vrienden lachgas uit ballonnen inhaleerde, verderop aan de Ruysdaelkade.

De bewoner van de Carillonstraat: “Toen jongens in mijn straat een eerbetoon brachten aan het vermoorde slachtoffer en ik langsliep, werd ik gesommeerd weg te gaan. ‘Nu snel naar binnen, jij,’ beet een van hen me toe.”

De vrouw wijst naar snackbar Florida aan de Van Woustraat, de aorta van de buurt, waar de sterren nog in de ruiten zitten. Zoals vaker zijn er stenen naar het pand gegooid. Het huis van de eigenaar werd beschoten. Ook het ernaast gelegen Indiase restaurant Tulsi en Indiaas restaurant Pind Punjabi even zuidwaarts in de drukke winkelstraat zijn in het recente verleden belaagd. Tulsi is met schotten dichtgetimmerd. De zoon van de eigenaar van de snackbar wil niet praten. “Beter van niet,” zegt hij.

De politie heeft geen van de zaken kunnen ophelderen.

Spelletje met de politie

Dat de ramen sneuvelden, is omdat de jongeren daar lang zitten zonder veel te bestellen, en de eigenaar daartegen bezwaar maakt, zegt buurtbewoner Peter van Maaren. Hij kent veel mensen uit de moskee en begroet iedere voorbijkomende jongere met ‘salaam aleikum’. Zelf ervaart Van Maaren geen overlast. Wel leest hij in de Smaragd-app van zo’n twintig buurtbewoners dat mensen klagen.

Een buurman van het badhuis zegt ‘helemaal geen last te hebben’. “Ze laten troep achter, maar verder is het een spelletje met de politie, niet met de bewoners.”

“Het gaat niet alleen om jongeren uit deze buurt. Er is ook een categorie jongeren van vijftien, zestien jaar uit de Rivierenbuurt,” zegt Van Maaren. “Dat een witte luxe auto in de buurt rond rijdt, is slechts één keer gebeurd.”

Graag zou hij weer net als rond 2004 met buurtvaders in de wijk rondlopen om de jongens aan te spreken, zegt hij. “De politie heeft daar wel oren naar. Maar de buurtvaders willen daar wel graag een beloning tegenover zien, zoiets als een etentje bijvoorbeeld. Hopen dat dit doorgaat.”

Jongeren die we ’s avonds bij het badhuis troffen, wilden niet praten.

Luister ook onze podcast Amsterdam werelstad:

Meer over