PlusDe wandeling

Oude verhalen en nieuwbouw in Noord

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze langs sociaal ondernemerschap en ontwikkeling in de Van der Pekbuurt en Overhoeks.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork
null Beeld Eva Janssen
Beeld Eva Janssen

A.

De pont bij de Buiksloterweg is deze weken beplakt met logo’s en teksten van kledingmerk Patta en bevriende partners zoals poppenwinkel Coloured Goodies, die we nog gaan tegenkomen.

We lopen langs cultuurpodium Tolhuistuin, de A’DAM Toren en het Eye Filmmuseum. Hierbij passeren we het voormalige galgenveld dat hier lag van 1360 tot 1795, waar bijna duizend mensen naam- en grafloos eindigden. Behalve een gruwelijke waarschuwing, was wat er op het galgenveld gebeurde ook vermaak, net zoals het huidige cultuuraanbod verpozing biedt.

De voormalige Shellgebouwen en Eye vormen het culturele gezicht van de wijk Overhoeks, die op dit moment verrijst op het voormalige Shellterrein.

B.

We lopen naar Villa Volten aan de Asterdwarsweg, waar honderd jaar geleden, net als nu, een industrieterrein was. Alleen werd hier in 1927 een nooddorp voor ‘ontoelaatbare’ gezinnen gebouwd, ter heropvoeding: Asterdorp. Het complex bestond, ver van de bewoonde wereld, uit 132 woningen en werd opgezet als woonschool voor gezinnen met problemen. Na heropvoeding van ongeveer een jaar, konden de families doorstromen naar gemeentewoningen in bijvoorbeeld de Van der Pekbuurt en Tuindorp Oostzaan.

Nadat de meeste gezinnen waren ‘opgevoed’ en vertrokken, diende de wijk na mei 1940 als noodopvang voor Rotterdammers die door het bombardement hun woning kwijt waren. Daarna kreeg de wijk de bestemming van Joods getto, waar Joodse slachtoffers op last van de Duitse bezetter naartoe moesten verhuizen in afwachting van transport naar de kampen.

Een bombardement in 1943 vernietigde een gedeelte van Asterdorp en in 1955 werd de rest gesloopt, met uitzondering van het poortgebouw, waar kunstenaar André Volten (1925-2002) woonde.

Het poortgebouw, aan de Asterdwarsweg 10 gebruikte hij van 1952 tot zijn dood als zijn werkplaats. In 2016 werd het gebouw opgeknapt om als ‘Villa Volten’ een podium te bieden aan het werk van Volten en gerelateerde kunstenaars. Nu is er werk te zien van Ruud Kuijer, die net als Volten met metaal en de zogenaamde H-Balk werkt.

C.

Vanaf de Asterweg lopen we door naar de Van Der Pekbuurt, een tuindorp dat tussen de twee wereldoorlogen in werd gebouwd om de woningnood op te lossen. De wijk is vernoemd naar de Amsterdamse architect Jan Ernst van der Pek, die de wijk ontwierp met rode bakstenen, gele speksteen banden en gele kozijnen. De gebogen straten en voordeuren naast elkaar waren bedacht met het oog op veel sociaal verkeer. Wij lopen via het Lupineplein naar de Van der Pekstraat, waar je verschillende bijzondere winkels treft en iedere woensdag, vrijdag en zaterdag de markt.

D.

Boekhandel Over het water biedt behalve persoonlijke leestips ook wandelingen en lokale geschiedenis, en vishandel en traiteur Royal Vis is de hotspot voor visschotels.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork voor boekhandel Over het water. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Floor Van Spaendonck en Gijs Stork voor boekhandel Over het water.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

Uniek in aanbod en klandizie is met stip Coloured Goodies op nummer 75. De poppenwinkel van Ellen Brudet gunt kinderen poppen die op henzelf lijken. In het aanbod tref je dan ook zwarte exemplaren met afrohaar of braids, poppen met een hoofddoek, of met vitiligo, albinisme of sproeten. Brudet noemt haar missie geen ‘diversiteit’ maar een bijdrage aan de ‘normalisering’. En daarmee heeft ze succes: sterren als The Game, Beyoncé, Anouk en Trijntje Oosterhuis hebben de poppen, en Patta en andere merken werken graag met Brudet samen. Voor de volgende stap, opschaling, zoekt Brudet nog investeerders.

Een pop van Coloured Goodies met vitiligo.  Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Een pop van Coloured Goodies met vitiligo.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

E.

We lopen naar het melkwinkeltje van Albert Lust (1887-1984) aan de Begoniastraat 6. De voormalige winkel én het interieur worden gekoesterd als gemeentelijk monument, en recent verscheen een boek met de geschiedenis. Helaas is de straat in renovatie en is de bestemming van het gemeentemonument niet duidelijk.

Het melkwinkeltje in de Begoniastraat. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Het melkwinkeltje in de Begoniastraat.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

F.

We lopen terug via restaurant Café Modern, dat sinds 2012 is gevestigd in het oude pand van de Twentsche Bank. Er kan gedineerd worden in de kluis. Twee verdiepingen hoger bevinden zich drie hotelkamers, die zijn vernoemd naar Nederlandse ontwerpers en de Vlaamse schrijver Herman Brusselmans.

G.

We volgen de Badhuiskade, een naam die verwijst naar het zwembad dat hier van 1914 tot 1926 was gevestigd. Aan deze kade schittert nu het Hyperion Lyceum, het populaire vwo en gymnasium, ontworpen door architect Joost Ector.

Het Hyperion Lyceum aan de Badhuiskade. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Het Hyperion Lyceum aan de Badhuiskade.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

H.

Dan naderen we de Tolhuistuin weer. Eind negentiende eeuw was dit een lusthof voor de betere kringen in Amsterdam. Nu is het een lusthof voor de cultuur. Op het hek voor de tuin – ter hoogte van Buiksloterweg 26 – maakten kunstenaar Brian Elstak en zijn collectief LFMC een meterslang kunstwerk met portretten van bijzondere Noordbewoners en mensen die zich actief en creatief inzetten voor het stadsdeel. Wij eindigen via deze zoekplaat van helden weer bij de pont.

De muur van Elstak in de maak.  Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
De muur van Elstak in de maak.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Amsterdam door! Gijs & Floor – wandelen met een frisse blik op de stad, ­Uitgeverij Fjord, €22,50