PlusDe wandeling

Op zoek naar glimwormen tijdens een wandeling door het Vliegenbos

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze door het Vliegenbos op zoek naar glimwormen.

Gijs Stork en Floor Van Spaendonck
null Beeld Vincent Spiering
Beeld Vincent Spiering

A. We starten bij het oudste stadsbos van Amsterdam, het W.H. Vliegenbos, vernoemd naar gemeenteraadslid Willem H. Vliegen (1862-1947). Hij initieerde het bos om zo de vrije natuur dichter bij de bewoners te brengen. Hier vind je de iep, esdoorn, zwarte els en andere bomen en planten die een huis bieden aan heel veel dieren en insecten. Deze wandeling dragen we op aan de glimworm.

Twee jaar terug ontdekte Marjolijn van Heemstra bij toeval een kleine kolonie glimwormen in het Vliegenbos. Dat was wereldnieuws, want de glimworm is een zeldzaam dier dat in Nederland erg weinig voorkomt. Van Heemstra werd glimwormfan en ze maakte er een luisterverhaal over. Deze zomer kan er, met Van Heemstra’s verhaal op de oortjes, geteld worden. Elke vrijdag na de schemer wordt er een ronde gemaakt: meld je aan via nachtwacht@marjolijnvanheemstra.nl. We lopen een uitvoerige ronde door het bos met een opvallend contrast in het verschiet.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

B. Langs de noordkant van het bos, ten noorden van tennisclub Elzenhagen, bevinden zich nog enkele werfjes en bootjesplekken voor Amsterdammers met een beperkt budget. Opmerkelijk dat ze de lokroep van de onroerendgoedbazen tot nog toe hebben weerstaan. De roestbruine plekken maken dat dit deel van Noord nog naar de scheepsindustrie van vroeger ruikt.

C. Bij de hoek Zamenhofstraat en het zijkanaal naar Nieuwendam zien we een grote witte wolk van de industrie aan de overzijde. Het chemiebedrijf Albemarle Catalysts Company, ook wel de Wolkenfabriek, stoot hier gigantische stoomwolken uit, afkomstig van hun koelsystemen. Onschuldige waterdruppels die mooi oplichten in de nacht. Net als andere fabrieken stond Albemarle ooit ver weg van alle bebouwing. Nu maakt de fabriek zich zorgen over de plannen om hier in de buurt veel woningen te bouwen, want dan is er geen ruimte meer om op deze plek industrie te handhaven.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

D. We lopen de Zamenhofstraat uit en kijken naar de tuinen van Buitenzorg. Tuinpark Buitenzorg is het oudste volkstuincomplex van Amsterdam en samen met het W.H. Vliegenbos is het een ecologische zone en een beschermd stadsgezicht. Wat tuiniers betreft vind je hier een groep Amsterdammers die zich op een aangename wijze onttrekt aan de stadsdrukte en de burgermaatschappij.

Er zijn 99 volkstuinen en een algemene tuin bij de hoofdingang, ook wel Tuin Nul genaamd. Daarnaast is er een winkel/magazijn, een overdekt buitencafé en een verenigingsgebouw uit 1918. In Tuin Nul staat een grote, oude boom: een zilveresdoorn, die afgaande op stamomvang en verhalen ouder is dan Buitenzorg. Bij deze boom staat ook het Simon Vinkenoog Theater, vernoemd naar de schrijver en dichter Vinkenoog die op Buitenzorg, tot zijn overlijden in 2009, de zomers doorbracht. De plek biedt plaats aan workshops, optredens en de jaarlijkse dodenherdenking op 4 mei. Afgelopen zondag was er een petanquetoernooi en op stapel staat de expositie van Lola Ortega Rodas die op 7 augustus opent.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

E. We zijn bijna in Vogeldorp, de buurt tussen de Zamenhofstraat, Zesde Vogelstraat en de Vogelkade die rond 1918-’19 als tuindorp werd gebouwd. Vanwege de (toen ook al) grote woningnood zijn in korte tijd Vogeldorp en tweeling Disteldorp opgetrokken. De huizen waren gebouwd voor een gebruik van 35 jaar en de straten kregen dan ook tijdelijke namen, zoals Eerste tot en met Zesde Vogelstraat. De wijk doet nu stil aan, maar het Vogelplein had vroeger veel winkels; die werden tijdens de Tweede Wereldoorlog gesloopt om hout voor verwarming te kunnen stoken.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

F. We lopen weer naar de ingang van het Vliegenbos. Niet ver hiervandaan, bij een inmiddels weggehaald urinoir, werd in 1984 de gepensioneerde leraar Elbert van de Biezen door jongeren uit Noord met een honkbalknuppel doodgeslagen. Van de Biezen leidde een dubbelleven als bezoeker van de bekende homo-ontmoetingsplaats in het ‘Vliegenbosje’ en huisvader. De daders waren bekend bij de politie onder het toen gangbare etiket ‘potenrammer’. De bloedstollende moord leidde tot veel ophef en de belofte van burgemeester Ed van Thijn om maatregelen te nemen.

Regisseur Ineke Houtman nam in het Vliegenbos in april 2003 de verkrachtingsscènes op voor haar film Stille Nacht met Victoria Koblenko in de hoofdrol. Het werken in het bos beviel haar prima, herinnert ze zich later.

G. En we eindigen weer midden in het W.H. Vliegenbos. En de glimwormen? Het kan zijn dat we te kippig worden, afgeleid door alle historische en andere bijzaken of toch te vroeg waren, maar we hebben er niet één gezien.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Gerrit Lamberts’ Amsterdam door Gijs en Floor, Uitgeverij Wbooks, €24,95.