PlusAchtergrond

Op het Groen Klimaatplein in Osdorp leer je tuinieren in tijden van klimaatverandering

René Kort met klimaatpleinambassadeur Demelza Doffer (rechts). 'Veel mensen weten niet dat er subsidies zijn om je tuin klimaatvriendelijk te maken.' Beeld Dingena Mol
René Kort met klimaatpleinambassadeur Demelza Doffer (rechts). 'Veel mensen weten niet dat er subsidies zijn om je tuin klimaatvriendelijk te maken.'Beeld Dingena Mol

Tuincentrum Osdorp heeft sinds dit voorjaar een Groen Klimaatplein. Klanten krijgen er advies over hoe zij hun tuin, balkon of dak aanpassen aan hitte, droogte en hevige regen. ‘Wij maken Amsterdammers ervan bewust hoe het anders kan.’

Marloes de Moor

’s Winters staat er het grootste kerstdorp van Nederland, nu roepen opvallende zuilen in diezelfde ruimte om aandacht voor tuinieren in een veranderend klimaat. Ze zijn van verre al te lezen: ‘Tegel eruit, plant erin!’ ‘Extreme regen, hoe houd jij je voeten droog?’ ‘Een groen dak? Minder grijs, meer groen!’ ‘Extreme hitte en enorme regenval, wat kun je doen?’

Achterin Tuincentrum Osdorp bevindt zich sinds dit voorjaar een dertig vierkante meter groot Groen Klimaatplein. Medewerkers, zogeheten klimaatpleinambassadeurs, geven er advies over hoe je je tuin, dak en omgeving klimaatvriendelijk kunt inrichten en kunt aanpassen aan periodes van droogte, hitte én hevige regenval.

Een meisje tuurt gebiologeerd naar een groene wadi, een met grind en zand gevulde bak met weelderige begroeiing die water vasthoudt. “Ik vind het hier zo gezellig, oma,” zegt ze als ze aan de hand van haar grootmoeder langs grote regentonnen en kleurrijke bloembakken wandelt.

Gezellig, maar ook noodzakelijk, vindt Niek Ottenhof (33), vloermanager van Tuincentrum Osdorp. “We kaarten hiermee een maatschappelijk probleem aan en maken klanten bewust van hoe het anders kan. Steeds vaker zie je alleen nog maar stenen tuintjes. Voor het gemak of omdat mensen het beter of mooier vinden. Dat kan groener.”

Advies bij de bron

Ottenhof besloot daarom in samenwerking met het waterschap Amstel, Gooi en Vecht, gemeente Amsterdam en netwerkorganisatie Amsterdam Rainproof het klimaatpleintje op te zetten. Het concept is afkomstig van Tuinbranche Nederland.

Tweeënhalf jaar geleden startte de brancheorganisatie met drie pilots in tuincentra in Tilburg en Zuidplas. “Met succes,” zegt Brenda Horstra, directeur van Tuinbranche Nederland. “Binnenkort openen we het vijftigste Groen Klimaatplein in Nederland. Wij vinden het belangrijk om ons land groener en gezonder voor mens en dier te maken. In tuincentra komen jaarlijks 60 miljoen klanten. Het is dé plek waar mensen komen met vragen over hun tuin. Zij kunnen er inspiratie opdoen en informatie krijgen over hoe ze in hun eigen tuin of op hun balkon iets kunnen bijdragen aan een beter milieu.”

In Amsterdam heeft alleen Tuincentrum Osdorp een Groen Klimaatplein; Intratuin heeft een eigen initiatief voor klimaatvriendelijk tuinieren.

Vier medewerkers in Tuincentrum Osdorp richten zich inmiddels naast hun reguliere werk op het Groen Klimaatplein. Demelza Doffer (37), die er al zestien jaar werkt, is een van hen. Ze heeft de afgelopen maanden tientallen Amsterdammers van advies voorzien. “Klanten vragen me bijvoorbeeld hoe je een regenton plaatst, met welke planten je insecten kunt trekken, hoe je een wadi of een groen dak maakt.”

Op het plein is een situatie nagebootst met een regenpijp waaruit water in een eikenhouten vat klotst. “Zo zou het ook in de tuin kunnen. Dit een mooie ton als decoratie, maar de meeste mensen kiezen voor een kunststof exemplaar. Die is niet alleen voordeliger, maar ook handiger in het gebruik. Als zo’n eikenhouten vat te lang leeg staat, gaat het krimpen en uitzetten,” doceert Doffer.

Displays wijzen de klanten op subsidies waar ze gebruik van kunnen maken. “Zo krijg je van het waterschap 30 euro terug bij aanschaf van een regenton. Veel mensen weten dat niet. De tegelservice wordt wel steeds bekender. De gemeente Amsterdam komt gratis je tegels ophalen als je die uit je tuin haalt.”

In rechthoekige bakken staan zomerplanten en vlinderstruiken die geschikt zijn om vlinders, bijen en andere insecten aan te trekken en zo de biodiversiteit bevorderen. “Die verkopen we steeds meer. Ze zijn kleurrijk en staan leuk in de tuin, maar hebben ook nog eens een nuttige functie voor de natuur.”

Klimaatspecialist

Hoewel Doffer al over heel wat vakkennis beschikt en een avondcursus bij Amsterdam Rainproof heeft gedaan, gaat ze aanvullend nog de driedaagse opleiding voor Groen Klimaatpleinambassadeur volgen. Ze kan zich dan klimaatspecialist noemen. Tijdens de cursus leren medewerkers meer over adviesvaardigheden, klimaatgericht tuinieren en bodemleven. Wat is een gezonde bodem, welke grondsoorten zijn er, hoe ziet de opbouw van de grond eruit, wat zijn gezonde planten zijn en alternatieven voor bestrijdingsmiddelen?

“De opleiding geeft extra verdieping, zodat ik de klanten nog beter kan helpen. Ik vind het mooi om ze ervan te overtuigen hoe ze het verschil kunnen maken. Zelf had ik altijd een tuin vol met groen en nu een balkon met zóveel planten dat je er nauwelijks meer kunt zitten. Mensen denken vaak ten onrechte dat een tegeltuin geen onderhoud vergt. Maar ze vergeten dat je ook dan steeds bezig bent met onkruid tussen de voegen vandaan te halen.”

NK Tegelwippen

De indrukwekkend getatoeëerde René Kort is het helemaal met haar eens. Zijn oog is in het voorbijgaan op het Groen Klimaatplein gevallen. Onder zijn arm draagt hij een enorme doos met een bluetoothspeaker, design ledlamp en wijnkoeler ineen. “Tegels eruit, kijk dat juich ik toe! Ik woon in een volkswijkje in Haarlem en daar zijn we ook bezig met verduurzamen. Het begon er verloederd uit te zien. Weinig groen, veel onkruid. We hebben een bewonerscommissie opgericht om de wijk gezelliger en groener te maken. Zelf heb ik bij de gemeente een bloembak geadopteerd en daar plantjes in gezet. En zo zijn er meer plannen.”

Kort struint rond tussen de verschillende informatieborden en producten. “NK Tegelwippen! Wat een goed idee. Al houd je het nooit helemaal tegen. Vroeger had je één grijze tegel, nu zijn er zoveel soorten. Er is veel te kiezen. Ik ken mensen die over drie jaar weer andere siertegels willen. Vinden ze mooi.”

Tegen Doffer en Ottenhof: “Als ik een tip mag geven; breng jullie tegelafdeling en dit klimaatplein dichter bij elkaar. Dat die tegelverkoper zegt: ‘Mevrouw loop even mee, daar kunt u zien hoe u het wat groener maakt tussen de tegels. Want ik zag je collega net en die is dol op tegels. Hij legt ze gratis aan. Dan zit je er nóg mee!”

Doffer knikt. “Mijn collega wil natuurlijk graag tegels verkopen. We zoeken daarin de juiste balans. Het een sluit het ander inderdaad niet uit. Je kunt in een betegelde tuin ook groenstroken aanleggen.”

Prominentere plek

Het Klimaatplein ligt nu nog wat verscholen achter in het tuincentrum, maar volgend voorjaar zal het een prominente plek voorin krijgen, zodat klanten het meteen bij binnenkomst zien. “We willen er dan ook evenementen aan koppelen. Vroeger hadden we bijvoorbeeld de tuinadviesdagen. Zoiets zou voor het klimaatplein goed werken. We merken in ieder geval dat het speelt in Amsterdam en dat er veel interesse voor is,” zegt Doffer.

René Kort loopt verder, op zoek naar zijn vrouw elders in de winkel. Hij steekt zijn hand op. “Ik kom nog wel eens terug om ons buurtje op te fleuren.”

Meer informatie en tips voor de tuin: www.groenklimaatplein.nl

Amsterdam Rainproof

Het Groen Klimaatplein is opgezet in samenwerking met Amsterdam Rainproof. Deze organisatie verbindt Amsterdamse bewoners, bedrijven, gemeente en andere partijen om de stad bestand te maken tegen hevige hoosbuien en extreme hitte. Met kleinschalige acties en investeringen als waterdoorlatende bestrating, waterdaken en geveltuintjes zou dat al mogelijk moeten zijn. Ook een initiatief als het Groen Klimaatplein helpt daarbij door mensen te informeren over wat zij zélf kunnen doen.

www.rainproof.nl