null

PlusAchtergrond

Op deze foto’s van Zandvoort is nauwelijks een duin of boulevard te bespeuren

Beeld Simone Peerdeman

Simone Peerdeman herontdekte al fotograferend haar woonplaats Zandvoort. In het project Fish Discover Water Last is nauwelijks een duin of boulevard te bespeuren.

Peter van Brummelen

Als puber had Simone Peerdeman (45) een krantenwijk. Leuk werk, vond ze. “Zo gauw je een tuinpad op liep, betrad je iemands wereld. Je kon bij zo’n huis naar binnen kijken, wat ik graag deed. Vooral huizen waar het interieur iets afweek vond ik interessant. Mijn verbeelding ging met me aan de haal: wie woonde daar, hoe zag zijn of haar leven eruit?”

Eenzelfde verwondering beleefde Peerdeman tijdens de zeven jaar dat ze werkte aan haar project Fish Discover Water Last. Het gaat om foto’s die ze maakte in haar woonplaats Zandvoort, maar een project óver Zandvoort is het niet, benadrukt ze. “Zandvoort is in mijn project een metafoor. Het gaat over mijzelf; ik had een blinde vlek voor mijn eigen omgeving. Zo’n blinde vlek is universeel, denk ik, mensen in Zaltbommel of Zaandam zullen hem ook hebben – om nog twee plaatsnamen met een Z te noemen.”

null Beeld  Simone Peerdeman
Beeld Simone Peerdeman

Peerdeman kwam in 1998, op haar 21ste, in Zandvoort wonen – de plaats waar haar man werd geboren en opgroeide. In 2014 dacht ze klaar te zijn met de kustplaats. “We gingen in Amsterdam naar films en musea. Zandvoort had nauwelijks een cultureel aanbod. We vonden het er saai en kleingeestig, dachten het wel te kennen. We wilden verhuizen naar de stad, maar besloten dat vanwege de kredietcrisis toch maar even uit te stellen.”

Gesoigneerde dames

Een opdracht van de Fotovakschool in Amsterdam – waar ze in 2013 was begonnen, na lang buschauffeur te zijn geweest – deed haar anders kijken naar Zandvoort. “Ik wilde portretten maken van wat ik gesoigneerde dames noemde, van die vrouwen, vaak al een beetje op leeftijd, die er elke dag van week van ’s ochtends vroeg tot ’s avond laat tot in de puntjes verzorgd uitzien. Ik kende zo iemand bij mij in de buurt en kon bij haar langskomen.”

null Beeld  Simone Peerdeman
Beeld Simone Peerdeman

Een beslissend moment. Net als vroeger als krantenbezorger betrad ze nu als fotograaf een andere wereld. “Ik zat daar aan de koffie, slechts een paar straten van mijn eigen huis, keek naar buiten en dacht: hé, dit is Zandvoort, de plaats waar ik woon, maar ik zie iets heel anders dan ik normaal zie. Dat was het startpunt van Fish Discover Water Last. Ik bekeek Zandvoort ineens zoals ik op vakantie een nieuwe stad bekeek.”

Spreekwoord

De titel voor het project heeft ze van haar man. “Het is iets Afrikaans, als ik het goed heb een Ethiopisch spreekwoord.” Even rondneuzen op internet levert ook andere mogelijkheden op. Zo zou de Amerikaanse communicatiewetenschapper en filosoof Marshall McLuhan hebben gezegd: “We don’t know who discovered water, but it wasn’t a fish.” En ook Einstein heeft ooit iets in die richting geopperd.

Hoe dan ook, Peerdeman vond Fish ­Discover Water Last een treffende titel: “Vissen nemen dat water voor lief. Ik had ook lang niet echt oog voor mijn omgeving.”

null Beeld  Simone Peerdeman
Beeld Simone Peerdeman

Je kunt er heerlijk wandelen op het strand en in de duinen, het is er in de zomer ook goed zonnen en zwemmen, maar dat Zandvoort mooi is, hoor je niet vaak iemand zeggen. Peerdeman begrijpt het: “Ooit was dit een toonaangevende badplaats met prachtig mooie, statige panden direct aan zee. Maar in de oorlog is er veel verloren gegaan en wat er tijdens de wederopbouw aan architectuur voor in de plaats is gekomen, verdient niet altijd een schoonheidsprijs.”

Het is een beetje een bij elkaar geraapt zootje, vindt ze. “Maar ik heb het leren waarderen. En als je de boulevard links laat liggen en iets dieper het dorp in gaat, zie je dat er meer is dan die flats, er zijn zelfs nog oude vissershuisjes.”

null Beeld  Simone Peerdeman
Beeld Simone Peerdeman

Maar die pittoreske kant van Zandvoort heeft Peerdeman niet gefotografeerd. Soms herken je op haar foto’s strand en duinen, maar vaker zoomt ze zo ver in dat wat je ziet veel onbestemder is. “In kleine dagelijkse dingen, waar een ander ogenschijnlijk aan voorbij lijkt te gaan, schuilt voor mij de essentie van het leven. Dat laat ik zien in mijn gedetailleerde foto’s.”

Filtersigaretten

Uit haar foto’s spreekt behalve melancholie ook een gevoel van nostalgie. Op een tafel staat een glaasje met filtersigaretten, een aansteker ernaast. Een mevrouw heeft krulspelden in, een ander draagt een hoofddoek (en dan niet om religieuze redenen). Het ziet er op een bijna vertederende manier allemaal heel ouderwets uit.

null Beeld  Simone Peerdeman
Beeld Simone Peerdeman

“Ik ken zulke dingen ook van vroeger,” zegt Peerdeman. “Maar ik was er zeker niet op uit om elementen uit mijn jeugd te verbeelden. Ik kwam dat sigarettenglaasje en die dames toevallig tegen op mijn ontdekkingstochten door Zandvoort. Die mevrouw met dat hoofddoekje – ik zou haar liever klassiek dan ouderwets noemen – zag ik op de boulevard. Je ziet het niet aan haar kleding, maar het was in de eerste coronazomer, toen er een hittegolf was. Mijn interesse was meteen gewekt. En als ik nieuwsgierigheid voel, kom ik als fotograaf in actie.”

De expositie Fish Discover Water Last is t/m 29 mei te zien in pop-upgalerie BHAMD, Grote Houtstraat 116 in Haarlem, op zaterdagen en zondagen van 12.00 tot 17.00 uur.

null Beeld  Simone Peerdeman
Beeld Simone Peerdeman
Meer over