PlusInterview

Oekraïense en Rus dansen samen bij Het Nationale Ballet: ‘Voor mij hebben we dezelfde mentaliteit, dezelfde tradities’

Bij Nationale Opera & Ballet dansen van oudsher veel Russen en Oekraïners. Hoe is het voor hen om samen te werken nu de oorlog in Oekraïne woedt? Twee dansers delen hun verhaal.

Lorianne van Gelder
Milena Sidorova: ‘Er is nog geen dag geweest dat ik niet heb gehuild.’ Beeld Ivo van der Bent
Milena Sidorova: ‘Er is nog geen dag geweest dat ik niet heb gehuild.’Beeld Ivo van der Bent

‘Ik heb me nog nooit zo Oekraïens gevoeld als nu’

Milena Sidorova (35), geboren in Kiev, Oekraïne. Sinds 2005 bij Het Nationale Ballet, als danseres en young creative associate, choreograaf. Ze werd op 13-jarige leeftijd beroemd met haar choreografie The Spider, sindsdien maakte ze 25 choreografieën, onder meer voor Het Nationale Ballet. Ook werkte ze recent mee aan de Hollywoodfilm Dune.

Ze slaapt al dagen niet. Eten lukt ook nauwelijks. Milena Sidorova is sinds de inval in haar geboorteland Oekraïne aan een nieuwsstroom gekluisterd die haar bang, bezorgd en slapeloos maakt. In de foyer van Nationale Opera & Ballet, al zeventien jaar haar vaste plek, drapeert ze een Oekraïense vlag over de bank. Die heeft ze net aangeschaft, een ankerpunt.

“Ik luister voortdurend naar het Oekraïense nieuws, ook als ik fiets. ’s Nachts val ik even in slaap en word ik weer doodsbang wakker. Staat Kiev nog? Er is nog geen dag geweest dat ik niet heb gehuild.”

“Gelukkig heb ik mijn moeder al weken geleden weg kunnen krijgen uit Kiev. Toen de Russische troepen aan het mobiliseren waren rondom de grens, dacht ik: ze moet daar weg. Mijn moeder wilde niet. Zij voelde zich op haar gemak. ‘Ze zeggen dat er niets gaat gebeuren,’ zei ze. ‘We hebben al acht jaar wel ergens een oorlog. Het loopt wel los. Ik zie je over een paar maanden.’ Het kostte me twee weken om haar te overtuigen daar weg te gaan. Ze was een tijdje bij mij en nu is ze in Bulgarije. Veilig, gelukkig. Ik denk dat ik een hartaanval had gehad als zij daar nu zou zijn. Ik ben heel close met haar.”

“De Russen die ik ken, zowel bij het ballet als daarbuiten, zijn verbolgen over wat er gebeurt. Soms hoor ik van Russische vrienden dat ze zich schamen voor hun land. Anderen durven zich niet uit te spreken uit angst dat er repercussies komen voor hun vrienden of familie in Rusland. De meesten die ik ken zijn in elk geval helemaal niet vóór wat er nu gebeurt.”

“Toen ik een Nederlands paspoort kreeg, moest ik mijn Oekraïense paspoort opgeven. Maar ik heb me nog nooit zo Oekraïens gevoeld als nu. Ik ben zo trots op de helden die het land verdedigen. Iedereen weet dat het Oekraïense leger minder groot is dan het Russische, maar het verzet dat wordt geboden is ongelofelijk. Oekraïners gaan nooit slaven worden van een ander volk. Ze gaan nog liever dood.”

“Je zou denken dat we anti-Russisch waren, maar toen ik opgroeide was dat helemaal niet zo. Ik sprak vaker Russisch dan Oekraïens. In Kiev werd veel Russisch gesproken. Pas rond de Maidanrevolutie in 2014 veranderde dat, omdat de Oekraïense identiteit onder druk kwam te staan.”

“Ik ben er al een tijdje niet geweest. Er was altijd wel iets wat ertussendoor kwam. En nu weet ik niet wanneer ik ooit weer in Kiev zal zijn. En dat doet me zo’n verdriet. Het raakt me ontzettend dat al die moeite om het land op te bouwen, de cultuur, de kunst, met één bom kunnen verdwijnen.”

“Ik zou zo graag iets doen, maar ik voel me onthand. Ik ben naar de grote demonstratie op de Dam geweest, ik heb geld gedoneerd, en ik heb bijgedragen aan het verzamelen van spullen met anderen bij het ballet. Ik was ook heel blij met het benefiet dat is gegeven, dat is echt een blijk van steun. Aan de Oekraïners die hier komen, kan ik misschien iets op persoonlijk vlak bijdragen.”

“Uiteindelijk gaat Oekraïne winnen. Ze moeten wel. En de wereld zal niet alleen toezien. Want dit is groter dan het land zelf. Ze vechten voor vrijheid, ze vechten voor alles waar de westerse wereld voor staat.”

Artur Shesterikov: ‘Om mijn familie maak ik me zorgen, alleen al door het feit dat ik ze nu niet kan zien, of met heel veel moeite.’ Beeld Ivo van der Bent
Artur Shesterikov: ‘Om mijn familie maak ik me zorgen, alleen al door het feit dat ik ze nu niet kan zien, of met heel veel moeite.’Beeld Ivo van der Bent

‘Ik probeer zeker niet alles te geloven wat ik lees en zie’

Artur Shesterikov (37), geboren in Perm, Rusland. Sinds 2007 danst hij bij Het Nationale Ballet, sinds 2012 als eerste solist. In 2016 won hij de Alexandra Radiusprijs.

Artur Shesterikov is een opvallende danser. Na zijn optreden in Het zwanenmeer in 2012 werd hij door directeur Ted Brandsen meteen gepromoveerd tot eerste solist, zo’n indruk had hij gemaakt. Bijna zijn hele familie danst ballet. Zelf staat hij binnenkort in een grote film over de beroemde balletdanseres Joy Womack, ook Diane Kruger speelt mee.

Shesterikov weegt zijn woorden zorgvuldig. Alles wat hij als Rus over de situatie in Oekraïne zegt, ligt onder een vergrootglas.

“Ik ben uit mezelf geen fanatieke volger van het nieuws. Een dag voor 24 februari, toen het allemaal begon, vroeg een collega nog aan me: wat denk je dat er gaat gebeuren? Ik zei toen: it will be fine. Een dag later zag ik het nieuws en ik was in shock. Zo plotseling had ik het niet verwacht.”

“Ik volg het Nederlandse nieuws en het Russische en elke kant heeft zijn verhaal. Ik probeer neutraal te zijn en zeker niet alles te geloven wat ik lees en zie.”

“Twee van onze dansers zijn geld en spullen aan het inzamelen voor de Oekraïense vluchtelingen. Ik draag daar zeker aan bij. Ik dans ook mee in een galaconcert op 4 april in Rome. De opbrengst gaat naar vluchtelingen.”

“Er zijn meerdere Oekraïense en Russische dansers in het ballet en ik ga met iedereen goed om. Vorige week hadden we een bijeenkomst met het ballet en toen sprak directeur Ted Brandsen ons toe. Hij zei dat we elkaar moeten steunen omdat het voor Oekraïners moeilijk is met hun familie in Oekraïne. Maar hij stond ook stil bij de Russische dansers, omdat er agressie tegen Russen is in Amsterdam. Ik voel me nu wel veilig, maar wellicht gaat dat veranderen.”

“Ik maak me zorgen om wat er gebeurt in de wereld. Ik voel me heel Europees, ik heb een Nederlands en een Russisch paspoort. Om mijn familie maak ik me zorgen, alleen al door het feit dat ik ze nu niet kan zien, of met heel veel moeite. Meestal ging ik meerdere keren per jaar naar Rusland, op familiebezoek, maar ook om te dansen.”

“Toen ik opgroeide voelden Oekraïners altijd nauw verwant aan ons. Soms merk je niet eens dat iemand Oekraïens is en niet Russisch. Voor mij hebben we dezelfde mentaliteit, dezelfde tradities, veel van hetzelfde eten. Beide landen hebben ook een sterke traditie in ballet.”

“Het is niet verrassend dat er zo veel Russische en Oekraïense dansers zijn, de scholen zijn goed, en streng. Daar heerst een discipline die je hier niet kent. Docenten gaven ons weleens een tik als het niet goed ging. Ik zou niet zeggen dat het een goede pedagogische benadering is, maar het is een sterke motivatie om nog harder te werken. Ik ben vaak de les uitgegooid omdat ze vonden dat ik niet goed genoeg mijn best deed. Toen heb ik alles op alles gezet om door te gaan.”

“Ik wil graag mijn verhaal doen omdat ik tegen elke vorm van geweld ben.”

De wereld komt samen bij het ballet

Het Nationale Ballet telt 76 dansers van 30 verschillende nationaliteiten, onder wie drie Oekraïners en vijf Russen. Verder zijn er onder meer Georgiërs, Chinezen, Zuid-Koreanen, Japanners, Brazilianen, Amerikanen, Australiërs, Italianen, Spanjaarden, Belgen en Nederlanders (onder wie Floor Eimers).

Nationale Opera & Ballet en het Nederlands Philharmonisch Orkest organiseerden zondag 13 maart een benefietconcert voor Oekraïne. De avond leverde 140.000 euro op voor Giro 555.

Meer over