PlusDe wandeling

Jordaanwandeling langs menslievende hofjes en vermaarde cafés

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze door de Jordaan, langs plekken met pit en saamhorigheid.

Het Parool
De wandeling van deze week gaat door de Jordaan. Beeld Laura van der Bijl
De wandeling van deze week gaat door de Jordaan.Beeld Laura van der Bijl

A.

We starten op Laurierstraat 101 bij voormalig Café Rooie Nelis. Ooit was dit de nationale buurtkroeg, met bezoekers als prinses Beatrix (die er vier keer aan de bar zat) en oud-premier Bal­kenende (wekelijks in zijn studententijd). Johnny Jordaan en Willy ­Alberti zaten er dagelijks. De tv-serie ’t Schaep met de 5 pooten van Eli Asser, evenals de remake door Frank Houtappels, is gebaseerd op deze plek. Ons lijflied van deze wandeling, op muziek van Harry Bannink, komt uit de serie: ‘We benne op de wereld om mekaar te hellepe, niewaar?’

B.

Hulp en menslievendheid waren vaak de motieven voor de particuliere oprichters van de vele hofjes. Wij lopen via het Rijpenhofje, aan Rozengracht 116-138, langs het Zon’s Hofje voor studenten en werkende jongeren aan de Prinsengracht 171-173. Vlak ernaast ligt het Van Brienenhofje, vernoemd naar de oprichter Van Brienen, die het hofje bouwde op de grond van bierbrouwerij De Star.

C.

We steken op Prinsengracht 2 over bij café ’t Papeneiland, waarvan de naam verwijst naar de vluchtroute van de katholieke schuilkerk op Prinsengracht 7 naar Prinsengracht 2. De resten van deze vluchtgang zijn nog te zien in het café. In 2011 ontving het café Bill Clinton, die speciaal voor de appeltaart was gekomen.

D.

Via de brug over de Brouwersgracht gaan we naar de Vinkenstraat 185. Daar bekijken we de tentoonstelling De Jordaancultuur, die gehuisvest is in verpleeghuis De Rietvinck. Het Jordaanmuseum organiseert wandelingen door de buurt. Om de hoek ligt De Roode Bioscoop waar al vanaf 1913 films met sociale inslag werden gedraaid. Sinds de jaren zeventig is het een cultuur- en theaterplek.

De Roode Bioscoop, sinds de jaren zeventig een cultuur- en theaterplek.
 Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
De Roode Bioscoop, sinds de jaren zeventig een cultuur- en theaterplek.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

E.

Op de Brouwersgracht 276 treffen we een belangrijk adres voor de kunsten: het Mondriaan Fonds. In dit pand was vroeger het IJkwezen gevestigd. Hier werden maten en weegtoestellen regelmatig geijkt, omdat gewichten op den duur slijten. Als het gewicht te licht was, smolt men er hier extra lood bij voor aan de onderkant. Na ijking werd een stempel in het gewicht geperst.

Brouwersgracht 276, het Mondriaan Fonds.

 Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Brouwersgracht 276, het Mondriaan Fonds.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

F.

Aan de overzijde duiken we de Driehoekstraat in vanwege het filmische decor dat de firma Van Wees hier ­lange tijd in stand heeft gehouden. A. van Wees distilleerderij de Ooie­vaar stamt uit 1782. Adriaan van Wees nam in 1922 de distilleerderij en wijnkoperij over, waarna de productie vanuit de Driehoekstraat werd georganiseerd.

G.

Palmgracht 28-38 heeft een van de oudste hofjes, het zogenaamde Raepenhofje. Gesticht in 1648 door Pieter Adriaansz, bestemd voor weduwen en wezen. Familie van Adriaansz verzorgt nog steeds de twaalf woningen die nu bestemd zijn voor vrouwelijke studenten. Samenwonen mag niet en ’s nachts gaat de poort op slot. Naast het Raepenhofje op nummer 20 ligt het Bossche Hofje, gesticht in 1648 door de doopsgezinde graanhandelaar Arend Dircksz Bosch, die het ­bestemde voor gratis huisvesting voor armen. Nu verhuurt Hendrick de Keyser de huisjes.

H.

Op Brouwersgracht 161 bezichtigen we de galerie van Marian Van Zijll Langhout. De spannende samenwerkingen maken dit een huiskamer voor de kunsten. Het werk uit de collaboratie van Brinkman & Bergsma met Iriée Zamblé werd tijdens Art Rotterdam uitverkocht, nu exposeren ze het werk van Eugenie Boon.

Werk van Eugenie Boon. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Werk van Eugenie Boon.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

I.

We lopen naar het Suykerhofje op Lindengracht 149-163, gesticht door Pieter Jansz Suykerhof in 1667. Er ­waren 19 huisjes bestemd voor weduwen vanaf 50 jaar met een vredelievend humeur. In ruil daarvoor kregen ze gratis huisvesting, brandstof en voedsel.

J.

We lopen door naar Lena Fashion ­Library op de Westerstraat 174h, waar de zussen Elisa en Diana de impact van de mode-industrie verkleinen. Hier kun je je garderobe uitbreiden door moderne kleding te ­lenen. De meiden kregen, net als het Jordaanmuseum, steun van de KNHM foundation (Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij) die met het Kern met pit-programma buurtprojecten steunt; je kunt je aanmelden.

K.

Bij het Bakkerspleintje (naast Tuinstraat 76), zien we een doorgeslagen buurtinitiatief. De buurt zorgde voor een plein, maar het werd hierna van de publieke ruimte afgesloten met een hek, waardoor het nu een privé­tuin is geworden voor de bewoners.

L.

We sluiten af bij het Theo Thijssen Museum op de Eerste Leliedwarsstraat 16. De buurtbewoners voorkwamen sloop van zijn geboortehuis en vestigden hier een museum over de schrijver van Kees de Jongen, de zwembadpas en de Jordaan.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, ­Amsterdam door! Gijs & Floor – ­wandelen met een frisse blik op de stad, ­Uitgeverij Fjord, €22,50

Meer over