Review

Jazz: Kurt Elling - Dedicated to you ****

Kurt Elling in de Hollywood Bowl in Los Angeles, augustus 2007. Foto AP Beeld
Kurt Elling in de Hollywood Bowl in Los Angeles, augustus 2007. Foto AP

In 2006 stond het Chicago Jazz Festival in het teken van John Coltrane, één van de grootste tenorsaxofonisten uit de jazzgeschiedenis. Het was toen tachtig jaar geleden dat hij werd geboren. De organisatie van het festival kwam tijdens de samenstelling van het programma al snel uit bij Kurt Elling, die een verbluffende vocale uitvoering van Coltranes Resolution op zijn repetoire heeft staan. De zanger heeft vocalese als specialiteit: het zingen van woorden op historische instrumentale jazzsolo's. Daarnaast is Elling geboren en getogen in Chicago.

De organisatie van het festival had één verzoek. De vraag was of Elling zich wilde toeleggen op het album dat Coltrane in 1963 maakte met zanger Johnny Hartman, simpelweg getiteld: John Coltrane and Johnny Hartman. Elling ging akkoord, op voorwaarde dat hij alles op zijn eigen manier mocht doen en zo nodig de arrangementen mocht veranderen.

Het was vreemd geweest als hij daartoe geen toestemming had gekregen. Het album van Coltrane en Hartman kwam tot stand in een alles bepalende, unieke historische context. Coltrane kampte met gebitsproblemen, waardoor hij niet voluit kon gaan in zijn saxofoonspel. Hij had er veel baat bij naast een lyrische zanger te staan. En dan waren er nog de commerciële overwegingen. Producent Bob Thiele bewoog Coltrane in die tijd tot het maken van publieksvriendelijke albums, eerst, in 1962, een album met alleen maar ballads. En het jaar daarop het album met de toen nog vrij onbekende crooner Hartman.

Coltrane speelde al jaren met Jimmy Garrison op bas, McCoy Tyner op piano en Elvin Jones op drums. Het inmiddels legendarische kwartet zou een jaar later het meesterwerk A love supreme opnemen. Maar Coltrane en Hartman waren vreemden voor elkaar. Ze ontmoetten elkaar pas een week voordat ze de studio van Rudy Van Gelder in New Jersey in zouden gaan. De chemie tussen de musici is er niet minder om. Sterker nog, alle stukken, op You are too beautiful na, werden in één keer opgenomen.

Het verschil tussen Elling nu en Coltrane toen is groot. Elling verkeert in topconditie en hij had genoeg tijd om zich het muzikale materiaal samen met de andere bandleden tot in de tenen eigen te maken. Na het optreden op het Chicago Jazz Festival volgde een tournee. In die periode kwam langzaam maar zeker uit de verf hoe Elling de plaat uit 1963 'op zijn eigen manier' wilde interpreteren. Hij wilde in ieder geval strijkers in de begeleiding. Zijn vaste muzikale partner pianist Laurence Hobgood schreef een aantal nieuwe, mooi sobere arrangementen. En hij en Elling voegden nog een aantal American standards toe aan het repertoire van Coltrane en Hartman.

In januari van dit jaar stond Elling geprogrammeerd in de American Songbook-serie in het Lincoln Center New York. Hij trad aan met het Ethel Strijkkwartet, Laurence Hobgood op piano, Clark Sommers op bas, Ulysses Owens op drums en speciale gast Ernie Watts op tenorsaxofoon. Het concert werd geregistreerd en het resultaat is Dedicated to you. Het is een compleet ander album dan dat van John Coltrane en Johnny Hartman.

De musici rondom Elling kunnen niet tippen aan het magische Coltranekwartet, dat in elke noot hartstocht legde. Vergeleken bij Coltrane, klinkt Ernie Watts bijna schools, hoewel nog altijd goed.

Maar Elling is wel een veel veelzijdiger zanger dan Hartman. De laatste was geen groot improvisator. Hartman zingt met veel gevoel voor timing en toon, maar wijkt nergens af van de voorgeschreven melodie. Elling diept een lied in toon en tekst tot op de bodem uit. Hij neemt je mee naar ijle hoogtes, duistere krochten, en laat je alle kleuren van de regenboog zien. Hij zingt de regels uit Lush Life: 'Then you came along with your siren song, to tempt me to madness', en je hoort hoe het is als iemand langzaam tot waanzin wordt gedreven.

Elling vertelt overigens een prachtig anekdote over de opname van Lush Life in 1963, die ongeveer als volgt gaat: Coltrane en Hartman reden door een sneeuwlandschap naar de studio, toen ze Nat Cole het nummer over de autoradio hoorden zingen. Ze besloten ter plekke het nummer op te nemen.

Het verschil tussen de twee albums is goed te beoordelen wanneer je de twee verschillende uitvoeringen van You are too beautiful, een standard van Rodgers en Hart, na elkaar hoort. De uitvoering van Coltrane en Hartman doet denken aan een winteravond waarop twee geliefden voor het haardvuur een kop warme chocolademelk drinken en verdrinken in elkaars ogen. Elling vertelt een verhaal over een liefde, die -zo voel je- fataal gaat aflopen. Bij hem zou die warme winteravond wel eens in tranen kunnen eindigen. (MAARTJE DEN BREEJEN)
(Concord Jazz)

MySpace Kurt Elling

null Beeld
Meer over