PlusPortretten

Hoe gaan kwetsbare mensen om met de coronapandemie? ‘Ik doe alles wat ik wil’

Kwetsbare mensen worden vanaf het begin van de pandemie extra geraakt door de coronamaatregelen. Maar waar de één groepen mijdt en bijna niemand meer ziet, staat de ander nog dagelijks in de sportschool.

Sara Luijters

Judith Bosch (77) is getrouwd met Wim le Rûtte (86). Ze doen allebei vrijwilligerswerk, gaan nog uit en passen één keer per week op hun jongste kleinkind (1,5).

Judith Bosch (77) met kleindochter Pluk, op wie ze elke dinsdag past. ‘We zijn wel voorzichtig, maar de nieuwe coronagolf belemmert ons leven verder niet.’ Beeld Dingena Mol
Judith Bosch (77) met kleindochter Pluk, op wie ze elke dinsdag past. ‘We zijn wel voorzichtig, maar de nieuwe coronagolf belemmert ons leven verder niet.’Beeld Dingena Mol

“We zijn allebei drie keer gevaccineerd, en we proberen ons leven zoveel mogelijk door te laten gaan. We zijn wel voorzichtig, maar de nieuwe coronagolf belemmert ons leven verder niet. Tijdens de eerste lockdown konden we niet meer tennissen, we zijn blij dat dit nu wel gewoon kan. Lichamelijke beweging is buitengewoon belangrijk, juist op onze leeftijd. Op straat en in de supermarkt houden we nu al twee jaar afstand en we lopen vaak met een boog om de drukte heen. Ik spreek mensen er vriendelijk op aan als ze geen mondkapje dragen.

Ik snap de frustratie van jonge mensen over alle maatregelen heel goed. Wij hebben makkelijk praten, met ons mooie huis en goede pensioen, maar zij moeten nog aan hun leven beginnen. De pandemie is vreselijk sneu voor ze. Ik begrijp alleen niet dat er nog steeds mensen zijn die zich niet laten vaccineren en vervolgens roepen dat ze worden buitengesloten. Dat is de omgekeerde wereld.

Het ligt in de Nederlandse aard om ongehoorzaam te zijn, maar deze tijd vraagt erom dat we rekening met elkaar houden. Wij kennen al vijf mensen die overleden zijn aan corona. Ze waren pats, boem dood. Jongelui zijn niet bang om te sterven, maar wij ouderen zijn de eersten die bezwijken, terwijl we vaak nog midden in het leven staan.

Wij gaan nog uit, naar concerten en theater en we zijn lid van sociëteit De Koninklijke Industrieele Groote Club. Ook werken we allebei als vrijwilliger voor Handje Helpen, dat licht dementerende mensen die nog thuis wonen ondersteunt, en ik help anderstaligen met het verbeteren van hun Nederlands.

We passen ook op ons jongste kleinkind. In het begin hebben we onze kinderen en dertien kleinkinderen heel braaf niet geknuffeld, maar met de twee prikken én een booster doen we dat gewoon weer.

Wat ons enorm ontroerde, was dat alle kinderen en kleinkinderen zich hadden laten testen om in maart Wim te verrassen op zijn 86ste verjaardag. Iedereen was er, feestelijk gekleed, met een testbewijs in de hand.

Mevrouw Van Heeteren (94), woont in het Amsta Centrum van Ouderen Flesseman, op de Nieuwmarkt.

Mevrouw Van Heeteren. ‘Ik sta regelmatig een potje te schelden op Rutte, want het beleid klopt niet.’ Beeld Dingena Mol
Mevrouw Van Heeteren. ‘Ik sta regelmatig een potje te schelden op Rutte, want het beleid klopt niet.’Beeld Dingena Mol

“Mijn leven speelt zich vooral af tussen de muren van mijn kamer. Buiten mijn zoon en kleinkinderen om zie ik weinig mensen. Ik kom nauwelijks nog de deur uit, want ik ben ‘valgevaarlijk’, vanwege mijn osteoporose. En omdat ik bijna blind ben, zie ik helaas toch niks meer van al het moois buiten.

Van corona merk ik vooral iets als op de afdeling iemand besmet is, zoals laatst. Dan moeten we allemaal in quarantaine en de hele dag op onze kamer blijven, met de deuren dicht. Terwijl ik mijn deur niet voor niks dag en nacht open laat staan; ik ben op Java geboren en was twaalf toen de oorlog uitbrak en ik in een Jappenkamp terechtkwam.

Door die ervaring heb ik last van claustrofobie, ik krijg het heel benauwd zodra ik me opgesloten voel. Tijdens een quarantaine sta ik letterlijk in de deuropening naar lucht te happen. Ik ben blij dat de quarantaine nu voorbij is en ik weer dagelijks kan eten met andere bewoners in het restaurant van Flesseman.

Vaccineren doe je voor elkaar, we moeten uiteindelijk samen met het virus leren leven. Ik vind de pandemie vooral heel verdrietig voor de jeugd. Ik heb al een lang leven geleid, voor mij is het wachten op Magere Hein, maar zij kunnen geen kant op.

Vroeger werkte ik bij NRC Handelsblad. Ik volg al het nieuws nog via de radio. Regelmatig sta ik een potje te schelden op Rutte, want het beleid klopt niet. Maar de vergelijking die sommige mensen maken tussen de coro-namaatregelen en de Tweede Wereldoorlog, die gaat mij te ver. Ook al voel ik me door de pandemie soms heel erg opgesloten, ik heb hier wel mijn vrijheid.”

Jan Dijkstra (37), heeft chronische lymfatische leukemie, een vorm van bloedkanker. Hij laat zich niets ontzeggen door corona.

Jan Dijkstra. Om fit te blijven en structuur aan zijn leven te geven, traint hij elke dag in de sportschool. ‘Voor mezelf voel ik nul angst om corona te krijgen.’ Beeld Dingena Mol
Jan Dijkstra. Om fit te blijven en structuur aan zijn leven te geven, traint hij elke dag in de sportschool. ‘Voor mezelf voel ik nul angst om corona te krijgen.’Beeld Dingena Mol

“Na mijn uitzending naar Bosnië kreeg ik de diagnose leukemie. Ik was 25 jaar, statistisch gezien had ik nog maximaal tien jaar. Als reactie daarop leefde ik iedere dag alsof het mijn laatste was. Ik had niets te verliezen. Toch voelde ik me in die periode ook regelmatig ongelukkig en angstig over de ziekte.

Dat veranderde toen ik me in de filosofie van de stoïcijnen begon te verdiepen. Zij pleitten voor een onbewogen leven, door het beheersen van al te heftige emoties. Het heeft geen zin je druk te maken over dingen waarop je toch geen invloed hebt, zoals de dood. Het hoort bij het leven. Paniek erover is nergens voor nodig.

Ik leef in het hier en nu, en maak me niet meer druk over de toekomst en ook niet over een virus. Ik draag een mondkapje in de supermarkt en ik knuffel alleen met mensen die dat willen. Maar voor mezelf voel ik nul angst om corona te krijgen. Ik doe alles wat ik wil: ik ga iedere dag naar de sportschool en ik spreek af met vrienden.

Op aanraden van mijn arts ben ik twee keer gevaccineerd, maar de derde prik wil ik niet. Het heeft geen zin, want mijn lichaam maakt geen antistoffen aan. Ik ben niet principieel tegen vaccineren en ik vertrouw op de wetenschap. Mijn lichaam stel ik ook regelmatig beschikbaar voor onderzoeken naar leukemie.

Ik ben wél tegen verplicht vaccineren. Het is een schending van de lichamelijke integriteit. Dat mensen zeggen dat ze het voor een ander doen vind ik hypocriet: hoeveel mensen doneren stamcellen zodat leukemiepatiënten een kans hebben om te blijven leven? Het aantal coronapatiënten is ook helemaal niet het probleem – dat zijn de jarenlange bezuinigingen in de zorg. Mensen zouden meer energie moeten steken in wijs leven, dan in een zo lang mogelijk leven.”

Jahaga Bosscha (64) is voormalig televisieprogrammamaker en heeft MS. Ze is weer extra voorzichtig sinds de nieuwe coronagolf.

Jahaga Bosscha. ‘In de supermarkt poets ik mijn winkelwagentje, en als het heel druk is loop ik door naar de volgende supermarkt.’ Beeld Dingena Mol
Jahaga Bosscha. ‘In de supermarkt poets ik mijn winkelwagentje, en als het heel druk is loop ik door naar de volgende supermarkt.’Beeld Dingena Mol

“Ik ga graag naar Paradiso of muziekoptredens in de kroeg, maar sinds corona mijd ik grote groepen. Ik wacht met smart op de booster, dan kan ik weer wat onvoorzichtiger zijn. Toen ik in 2000 de diagnose MS kreeg, werkte ik als programmamaker en regisseur voor televisie. De ziekte uit zich via een plotseling hevige aanval van zenuwpijn in mijn linkerkaak, die maanden kan aanhouden. De tranen stromen dan uit mijn ogen en ik kan nauwelijks nog praten of eten van de pijn.

Door de MS is mijn weerstand heel laag. Van een kleine verkoudheid ben ik gelijk doodziek, en van de heftige pijnstillers raak ik mentaal en fysiek uit het lood. In de supermarkt poets ik mijn winkelwagentje, en als het heel druk is loop ik door naar de volgende supermarkt. Ik was voortdurend mijn handen en draag handschoenen in het ov, ook in de zomer. Dat zijn allemaal dingen die ik me twee jaar geleden nooit had kunnen voorstellen.

Ik kom nog weinig de deur uit. Dat is iets wat ik mezelf opleg, want ik wil niet nog zieker worden door corona. Ik zit in een klaverjasclub met wat dames. Normaal spreken we af in een kroeg, maar toen bleek dat ze daar de QR-code helemaal niet controleerden, hebben we besloten voorlopig alleen nog thuis te klaverjassen.

Met kritiek op vaccinaties heb ik niks. Mensen nemen wel een vaccinatie als ze ver willen reizen, ze nemen drugs die niet getest zijn en lopen rond met een telefoon die alles over ze weet, maar ze weigeren dit vaccin. Het is logisch dat de werking na een tijdje afneemt, daarom neem ik ook ieder jaar weer de griepprik.

Ik denk dat de vaccinatieplicht er uiteindelijk wel gaat komen. Inmiddels ben ik er zelfs vóór. Net zoals de antivaxers denk ik daarbij vooral aan mezelf. Pas als iedereen gevaccineerd is, voel ik me niet meer belemmerd.”

Meer over