PlusAchtergrond

Het jaar was één grote puinhoop – deze vijf hielpen de rommel op te ruimen

null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Het land bood in 2021 de aanblik van een ongelooflijke puinhoop. Onmacht in de politiek, tweespalt in de samenleving, bedreigingen op sociale media. Gelukkig kunnen we in verwarrende tijden een beroep doen op de kennis en wijsheid van de vorige generatie. Deze vijf helden hielpen de rommel op te ruimen.

Patrick Meershoek

Louis van Gaal (70), gretig en nieuwsgierig naar wat anderen drijft

De prestaties op het EK stelden teleur, en ook de kwalificatie voor het WK in Qatar begon beroerd voor het Oranje onder leiding van Frank de Boer. In juni dit jaar werd de bekritiseerde bondscoach aan de dijk gezet en vervangen door Louis van Gaal. “Een coach met uitzonderlijke kwaliteiten en een staat van dienst op het allerhoogste niveau,” prees de KNVB zich gelukkig met de vangst. “We zijn blij dat Louis deze klus op zich neemt.”

Een zucht van verlichting trok als de wave door het land. Met Van Gaal aan het roer zou het zwalkende vlaggenschip van het Nederlandse voetbal weer op koers kunnen raken. Er ging een gejuich op toen de nieuwe bondscoach meteen korte metten maakte met het voorzichtige 5-3-2-systeem van zijn voorganger en mede op verzoek van de spelers overstapte op een 4-3-3 met meer ruimte voor aanvallende voetbal en avontuur.

De durf betaalde zich uit. De eerste wedstrijd, uit tegen Noorwegen, eindigde nog in een gelijkspel, maar daarna kwam de machine goed op gang, met als hoogtepunt een wervelend Oranje dat in de Johan Cruijff Arena Turkije met 6-1 versloeg. Na afloop van het voetbalfeest vertelde de bondscoach dat hij moe was van de vele gesprekken die hij in korte tijd had moeten voeren met zijn belangrijkste spelers.

De kwetsbaarheid van de bondscoach kwam ook aan het licht na een ongelukkige val van de fiets, net voor de beslissende thuiswedstrijd tegen Noorwegen. Noodgedwongen leidde hij zijn ploeg met de mobiele telefoon vanuit een rolstoel op het ereterras. Het droeg in het land niet bij aan het vertrouwen in een goede afloop, maar biograaf Robert Heukels vond het ook wel weer iets moois hebben. “De grote Louis van Gaal leek toch heel even een gewoon mens.”

Heukels omschrijft de bondscoach als een groot vakman, een trainer die ondanks zijn indrukwekkend palmares nog steeds nieuwsgierig is. “Hij is nog steeds heel gretig en nieuwsgierig naar wat andere mensen drijft. Tijdens het schrijven stelde hij ook vragen aan mij. Ik vertelde hem bijvoorbeeld over mijn bewondering voor schrijver Paolo Cognetti. Die kende hij niet, maar later merkte ik dat hij een boek van hem had gelezen. Die belangstelling houdt hem jong.”

null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Wil van Soest (85), Schaamteloos pleitbezorger van het Amsterdams belang

Ze gaat door. Natuurlijk gaat ze door. In maart gaat Wil van Soest gewoon weer op campagne als lijsttrekker voor de Partij van de Ouderen in Amsterdam. Four more years voor een van de oudste gemeenteraadsleden van het land. Vaandeldrager is nu Ton Bannink (87), de montere backbencher van Gemeentebelangen in Voorst. “We zijn allemaal mensen van de dag,” zegt Van Soest over het voortschrijden van de jaren. “Zolang ik me fit voel, ga ik door.”

Anders dan Bannink die twee jaar geleden zijn entree maakte in de politiek, kan Van Soest prat gaan op een ruime ervaring in de lokale politiek. In 1994 maakte ze voor het eerst kennis met het ambacht als deelraadslid voor de PvdA in Noord. Ze bleef twintig jaar actief in de deelraad, maar wel onder verschillende vlaggen. In 1998 stapte ze over naar de Belangen Partij Noord, om in 2010 nogmaals een switch te maken, nu naar de Boven Y Partij.

In 2014 stak Van Soest het water over om voor de Partij van de Ouderen zitting te nemen in de gemeenteraad. Daar behartigt het raadslid als eenpitter al zeven jaar de belangen van de oudere Amsterdammers. Dat betekent: veel vergaderen. “Ik zit bij alle commissies en de raad. Gelukkig heb ik een paar goede assistenten die van alles voor mij uitzoeken en mij helpen de vergaderingen voor te bereiden.”

Alsof dat nog niet genoeg is, doet Van Soest er ook een Noord-Hollands statenlidmaatschap bij. Voor Code Oranje, de tegenwoordig wat ongelukkige naam van de partij van Richard de Mos – eerder haar politiek adviseur. In Haarlem staat Van Soest bekend als een schaamteloos pleitbezorger van het Amsterdams belang. Haar verdedigingslinie: je kunt wel zeggen dat je er zit voor alle inwoners van Noord-Holland, maar die wonen bijna allemaal in Amsterdam.

Haar leeftijd draagt Van Soest als een koninklijke onderscheiding. “Ik kan me in de raad soms boos maken over de bijdragen van jongere collega’s. Ik heb weleens iemand voor snotneus uitgemaakt. Dan krijg ik van de voorzitter het verzoek om dat terug te nemen, maar daar prakkeseer ik niet over. Zij hebben misschien de jeugd en de toekomst, maar een geheugen is ook veel waard in de politiek.”

null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Johan Remkes (70), onverschrokken en afkerig van onzin

De landelijke politiek kwam in maart uit de verkiezingen zoals de inzittenden na een helse rit uit de achtbaan stappen: verdwaasd, duizelig en versnipperd. Herman Tjeenk Willink maakte een schaderapport op van de chaos, Mariëtte Hamer keek of er nog wat te redden viel, en die vraag kon niet met een uitbundig ja worden beantwoord. De zaak leek hopeloos, toen Johan Remkes in september zijn entree maakte als informateur.

Met zijn ruime ervaring in alle geledingen van het openbaar bestuur was Remkes (VVD) geknipt voor de klus. Er was nog iets wat meespeelde: zijn bonkige karakter, dat zich onder meer uit in ongeduld en een afkeer van onzin. Wie met een humeurige Remkes in een kamer zit, kijkt nerveus onder de tafel, want hij weet toch zeker dat hij ergens een hond hoort grommen. Je kunt problemen oplossen door te praten, Johan Remkes verstaat de kunst van het ellendige zwijgen.

Onverschrokken is hij ook. Als voorzitter van de adviescommissie Stikstofproblematiek leverde Remkes in 2020 een keihard rapport af dat het kabinet, Schiphol en alle bouwers en boeren naar adem deed happen. Bij zijn aantreden in 2021 als waarnemend commissaris van de Koning in Limburg liet hij een Nederlandse vlag voor de deur zetten. Limburg is Limburg, maar ook volgens de jongste editie van de Bosatlas nog steeds onderdeel van het koninkrijk.

Zo rent Remkes van de ene naar de andere klus. Zijn bij zijn afscheid als commissaris van de Koning in Noord-Holland uitgesproken wens om de resterende tijd in Groningen door te brengen, met vrienden in de kroeg, mijmerend op een bankje onder de lindebomen, bleek in de praktijk weinig levensvatbaar. Enkele maanden later zat hij al weer in Den Haag, als waarnemend burgemeester na het voortijdige vertrek van Pauline Krikke.

Het bij elkaar zoeken van de stukjes die samen een nieuw kabinet kunnen vormen, sinds oktober met Wouter Koolmees aan zijn zijde, is ongetwijfeld de meest complexe opdracht die Remkes in zijn bestuurlijke loopbaan heeft gekregen. Als het lukt om uit de scherven iets te lijmen dat op een vaas lijkt, is dat al een proeve van grote bekwaamheid. En daarna dan toch maar weer terug naar Groningen. Of niet, dat is ook heel goed mogelijk.

null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Noraly Beyer (75), strijder voor een rechtvaardige wereld

De schrik sloeg alle gelovigen om het hart, toen eind september de bom barstte binnen het comité dat de Amsterdamse intocht van Sinterklaas organiseert. Verwijten vlogen als pepernoten over en weer, grotendeels in het openbaar. Beide partijen claimden bovendien de intocht, zodat het oude gerucht dat Sinterklaas niet bestaat, plots gezelschap kreeg van het angstbeeld dat we met twee sinterklazen zouden worden opgescheept.

Het stadsbestuur trok een geheim wapen uit de kast. Noraly Beyer kreeg het verzoek om te zien of er nog iets te redden viel. De officiële opdracht luidde om ‘op te treden als bemiddelaar in het onderlinge conflict tussen kaderleden en bestuur van de Stichting Sinterklaas in Amsterdam teneinde te bewerkstelligen dat betrokkenen in samenwerking en harmonie zorgen voor een feestelijk en veilig verloop van de stedelijke intocht van Sinterklaas’.

Het was geen verrassing dat het stadsbestuur bij Beyer aanklopte. Burgemeester Femke Halsema had de oud-nieuwlezer enkele weken eerder nog ontmoet tijdens de onthulling van het monument voor Nelson Mandela in Zuidoost. Beyer presenteerde het evenement, maar was in de jaren daarvoor ook de voorzitter geweest van de kunstcommissie die uit de inzendingen het winnende ontwerp van Mohau Modisakeng had geselecteerd.

De strijd voor een rechtvaardige wereld is een handelsmerk geworden van Beyer. In 2020 verscheen een boek van haar over het proces tegen Desi Bouterse en de andere verdachten van de Decembermoorden in Suriname. In 2018 trad ze op als verteller toen reli-spektakel The Passion Zuidoost aandeed. Ze kon de kruisiging niet verhinderen, maar toonde zich een gedreven ambassadrice van de Bijlmer.

Ook de intocht van Sinterklaas ging door. Het kwam onder leiding van Beyer tot een tijdelijk staakt-het-vuren dat, afgezien van een enkele salvo op sociale media, werd nageleefd. In het onrustige jaar 2021 mag het als winst worden gezien dat de puinhoop in elk geval niet groter is geworden. Die harmonieuze wereld is iets voor later

null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Wim Glansbeek (78), willen weten wat er speelt en meedoen

De bakker en de slager waren al weg. Toen de supermarkt zijn deuren sloot, raakte Driemond tot overmaat van ramp ook nog zijn postagentschap kwijt. Dan doen we het zelf maar, was meteen de gedachte bij de dorpsraad. Het had enige voeten in aarde, maar tegenwoordig kunnen de dorpelingen zes dagen per week een aantal uren terecht op het kantoor van de dorpsraad voor pakketten, postzegels en de was- en stoomservice.

Helemaal gerund door vrijwilligers. Wonen in een dorp is méédoen, zegt Wim Glansbeek, een van de oudste actieve vrijwilligers in Driemond. “Een van de velen hoor,” voegt de voormalige bankdirecteur er meteen aan toen. “We hebben een bloeiende verenigingsleven met de Oranjevereniging, de speeltuinvereniging, de voetbalvereniging en de tennisclub. Er is ook een bejaardensoos, waar vrijwilligers koken.”

Glansbeek heeft een voorliefde voor ingewikkelde dossiers en houdt zich namens de dorpsraad onder meer bezig met de aanstaande versmelting met Weesp tot stadsgebied en de gebrekkige bereikbaarheid van Driemond. “We hebben een zogeheten dunne buslijn die op werkdagen tot 19 uur rijdt. ’s Avonds en in het weekeinde is er niets. We zijn er al jaren over in gesprek, maar tot nog toe zonder resultaat. We hopen dat er straks een verbinding met Weesp komt.”

Het overleg met het bevoegd gezag vraagt om doorzettingsvermogen en overtuigingskracht. De dorpsraad is niet gekozen en heeft formeel geen andere bevoegdheid dan de toestemming om zich overal mee te bemoeien. “Het is in het dorp ook wel eens lastig om dat uit te leggen. Als er een probleem is, wordt er al snel naar de dorpsraad gekeken. Maar we zijn uiteindelijk ook niet meer dan een vrijwillige vertegenwoordiging van de bewoners.”

Waarom doet Glansbeek wat hij doet? “Ik heb een afwijking: ik wil weten wat er speelt en hoe de vork in de steel zit. Als ik ’s ochtends wakker word, doe ik een oortje in. Ik luister de hele dag naar het nieuws. Hetzelfde heb ik met het dorp. Het is belangrijk om alert te blijven.”

Vanuit de woonkamer voegt echtgenote Dienke toe: “Hij vindt het heerlijk hoor. Als een van de kinderen een probleem met de belastingen heeft, zit hij tot diep in de nacht aan de keukentafel.”

Meer over