Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

Handen met de omvang van een bladhark zijn voor ‘Rach 3’ geen overbodige luxe

PlusEerste hulp bij klassieke muziek

Erik Voermans

Het Derde pianoconcert van Rachmaninoff kostte menige pianist zijn vingers en David Helfgott zijn verstand. Als gevolg van angststoornissen belandde hij in een psychiatrische inrichting. Zijn verhaal is verfilmd in Shine en dus bekend. De film leverde Helfgott alsnog de financieel aantrekkelijke solistencarrière op die hij ooit ambieerde, al duurde die maar kort, domweg omdat hij geen fantastische pianist was en hij slechts tijdelijk meevoer op de golven van de populariteit van de film.

Eeuwig geliefd is wel het pianoconcert, dat Rachmaninoff veel geld opleverde en dat voer was voor mooie verhalen, hoewel die zeker niet allemaal waar zijn.

Vaak wordt beweerd dat Rach 3, zoals het stuk in vooral Britse muziekkringen wordt genoemd, het moeilijkste pianoconcert is dat bestaat.

Om te beginnen is het misschien nuttig erop te wijzen dat ‘het moeilijkste stuk’ binnen de grenzen van de redelijkheid helemaal niet bestaat. Elk muziekstuk is moeilijk, ook, of misschien zelfs vooral, de simpelere, omdat het uiteindelijk gaat om de schoonheid van expressie. Technische problemen zijn altijd op te lossen, opnieuw binnen de grenzen van de redelijkheid. Een goede pianist kan alles spelen, als hij of zij er maar voldoende tijd voor neemt.

Waarom Rach 3 dan zo veeleisend is, is niet moeilijk te verklaren.

Om te beginnen is er het platte feit van de hoeveelheid noten: 29.656, of 29.035 als de solist kiest voor eenvoudiger varianten in de cadens. Telt u ze thuis rustig even na, mocht u me niet geloven.

Minstens zo belangrijk is de noodzaak van een grote techniek, waarbij handen met de omvang van een bladhark geen overbodige luxe zijn. Pianisten met kleine knuisten moet smokkelen (niet dat iemand het hoort).

Rachmaninoff was zich van geen kwaad bewust. Hij had zelf nu eenmaal twee enorme sneeuwschuivers aan het einde van zijn polsen zitten.

Concertgebouworkest o.l.v. Fabio Luisi: Rachmaninoffs Derde pianoconcert (solist Yefim Bronfman) en Symfonie nr. 6 ‘Pathétique’ van Tsjaikovski, 9, 10 , 11 maart in het Concertgebouw.

Meer over