PlusBeeldspraak

Halleluja voor Hollywood: de kerk versus de filmindustrie

De een zoekt in de kerk naar openbaringen, de ander vindt ze in de bioscoop. Bij een tekenfilm van Disney.

Katten letten op de kleintjes in The Aristocats.  Beeld Alamy
Katten letten op de kleintjes in The Aristocats.Beeld Alamy

Wie vertelt de beste sprookjes? Wie staat garant voor een happy end? Wie heeft de beste special effects, de fraaiste decors en de mooiste muziek? Is het Hollywood of de katholieke kerk? In mijn jeugd trokken de twee partijen alles uit de kast om me voorgoed in te lijven. De kerk was er verduiveld vroeg bij. Een pastoor besprenkelde me met wijwater voordat ik in staat was om bezwaren tegen de inwijding met argumenten te onderbouwen. Mijn naam werd in de boekhouding van de katholieke kerk genoteerd voordat ik hem zelf kon uitspreken. Hebbes!

Een aantal jaren later verklaarden mijn ouders dat ze voor die doop onder groepsdruk waren bezweken. Wij waren niet gelovig en ook niet katholiek. We deden bij gelegenheid alleen maar alsof, om gedoe met familie en buren te voorkomen. Dat was niet ongebruikelijk in katholiek Eindhoven in de jaren zestig van de vorige eeuw. In de kerk kwam ik niet meer, maar in de bioscoop wel. Op mijn achtste verjaardag sprak ik na een feestelijke voorstelling mijn eerste recensie uit: The Aristocats was de allerleukste film van de hele wereld. Ik werd gehoord. Wat is het toch schattig dat Bartje zo enthousiast is over die tekenfilm. Hij mag er nog een keer naartoe. Het kon niet op in december 1971.

Plakboek met lege vakjes

Albert Heijn had een deal met Disney gesloten: bij de aankoop van voldoende boodschappen kreeg de klant een zakje met plakplaatjes van The Aristocats, voor het officiële Disneyplakboek van de allerleukste film van de hele wereld. De voorgedrukte lege vakjes van dat boek werden niet snel genoeg gevuld en dat was natuurlijk ook de bedoeling. Zonder dat ik het doorhad, was ik kort na mijn achtste verjaardag ingelijfd door het monsterverbond van de Nederlandse supermarkt en de Amerikaanse filmstudio. Onder de knoet van Albert Disney smeekte Bartje dag in dag uit om meer aankopen voor meer plaatjes. Moeder deed de boodschappen wat vaker maar dat plakboek kwam nooit vol. Daar was een wonder voor nodig.

De kerk roerde zich. Het was tijd voor de heilige communie. Op de katholieke basisschool waren alle kinderen door het dolle heen: ik krijg een fiets voor mijn communie, wat krijg jij? Er lag een schitterend officieel boek van The Aristocats in de winkel, met het hele verhaal van de film en zonder lege vakjes! Ik zou het enige kind op de hele school worden dat de communie weigerde. Wat moest ik doen?

Tot uitgesproken vreugde van twee grootouders en een peettante besloot ik akkoord te gaan met het aanbod van de kerk. Met de steun van Jezus en diens grondtroepen in Eindhoven moest het toch nog lukken om een rijk geïllustreerd boekwerk van de allerleukste film van de hele wereld te bemachtigen. Mijn ouders speelden het spel vrolijk mee: mijn schijnheilige communie werd beloond met het vurig gewenste boek. Halleluja!

Ik kan het hem niet meer vragen, maar ik vermoed dat mijn vader er trots op was dat zijn Bartje de kerk had gebruikt om het Disneyprobleem op te lossen. Mijn katholieke loopbaan zat erop, de buit was binnen.

Argwaan en liefde

Een halve eeuw na The Aristocats koester ik een diep gewortelde argwaan tegen Disney, Albert Heijn en de katholieke kerk. Maar ik word nog wel eens geraakt door een geslaagde Disneyproductie, meestal als die onder de vlag van Pixar tot stand kwam. Ik doe incidenteel een aankoop bij de blauwe grootgrutter, maar nooit wanneer er kinderen om plaatjes staan te bedelen. Hoe de katholieke kerk op de kleintjes lette, is in de afgelopen twintig jaar duidelijk geworden. De onthullingen over systematisch gefaciliteerd kindermisbruik zijn verbijsterend en weerzinwekkend. De clerus is niet te vertrouwen.

Maar als ik in Italië ben, loop ik vol verwachting kerken, basilieken en kathedralen binnen om me aan de magistrale altaarstukken van Caravaggio en mindere goden te vergapen, zoals ik bioscopen bezoek om magnifieke films te zien. De Dom van Siena met de marmeren papenhoofden staat 25 jaar na een bezoek nog in het geheugen gegrift, zoals sommige oude en gesloopte bioscopen me bijblijven omdat er vormende voorstellingen plaatsvonden.

De zaal van The Aristocats is allang verdwenen. Maar de film niet.

Het weerzien met de aanleiding voor mijn schijnheilige communie viel aanvankelijk tegen: was dit nou echt de allerleukste film van de hele wereld destijds? Maar ergens halverwege een dollemansrit in de periferie van Parijs gingen de avonturen van de adellijke katten er weer in als Gods woord in een ouderling.

Meer over