PlusAchtergrond

Gehersenspoeld door modemerken: ‘Duurzame kleding zou de norm moeten zijn in plaats van een rekje in de winkel’

null Beeld Yoko Heiligers
Beeld Yoko Heiligers

Veel kledingmerken zeggen duurzaam te werken. Maar klopt dat wel? En hoe weet je of jouw favoriete label eerlijk is? ‘Een bedrijf dat goed bezig is, vertelt niet alleen wat het al doet, maar ook waar het nog tekortschiet.’

Esther Muller

Gemiddeld dragen we een kledingstuk maar drie keer. Als we per direct zouden stoppen met de productie van kleding, kan iedereen nog veertig jaar voort met alle stukken die er op de wereld zijn. Pittige cijfers, maar hoe kun je het als consument beter doen? Termen als duurzaam, bewust, groen, biologische katoen en gerecycled zijn bijna normaal als je (online) winkelt. Maar zijn we echt zo goed bezig? Hoe weet je of al die termen kloppen en waar moet je op letten als je daadwerkelijk duurzaam gekleed wilt gaan?

Het gaat beter

“Het is fijn om te zien dat duurzaamheid tegenwoordig op de agenda van de mode-industrie staat,” zegt Willa Stoutenbeek, eigenaar en oprichter van W.Green, een communicatiebureau gespecialiseerd in duurzame producten en mode. “Sinds een jaar of twee kun je er als merk echt niet meer omheen, terwijl het daarvoor slechts mondjesmaat genoemd werd.”

Ook Marieke Eyskoot, duurzaamheidsexpert en auteur van het boek Dit is een goede gids – voor een duurzame lifestyle, ziet de positieve verandering in de markt. Maar ze blijft kritisch. “Toen ik twintig jaar geleden begon te werken aan een eerlijke kledingindustrie, wist niet iedereen waar dat over ging. Het verhaal achter onze kleren en spullen was eigenlijk nog onbekend. Nu merk ik dat de meeste mensen beter op de hoogte zijn van de herkomst van producten en zie ik een duidelijke behoefte vanuit de consument aan informatie.”

Duurzaamheidswet

Toch moeten we goed blijven opletten, zegt Eyskoot. “Het woord duurzaam wordt wel te pas en te onpas gebruikt. Duurzaam zou de norm moeten zijn in plaats van een rekje in de winkel. Het is toch raar dat producten die tot stand zijn gekomen door uitbuiting en milieuvervuiling normaal zijn, en dat de goed gemaakte items moeten opvallen dankzij een label?”

Mensen worden uitgebuit om ons aan te kleden, stelt Eyskoot. “De echte kosten worden op hen afgewenteld: lage lonen en milieuschade subsidiëren onze levensstandaard. Vreemd toch dat we hier voor een minimaal bedrag kleren kopen die gemaakt zijn onder omstandigheden die we zelf nooit zouden accepteren en die slecht zijn voor de wereld. Zoals milieuvervuiling door giftige stoffen die bij het verven in de rivier geloosd worden.”

En toch vinden we het geen probleem als het elders op de wereld gebeurt voor items die consumenten vaak niet eens nodig hebben, zegt ze. “Wat mij betreft zou voor het maken van kleding overal dezelfde regels moeten gelden. Er moet zo snel mogelijk wetgeving voor komen.”

Ook Stoutenbeek is voor wetgeving op het gebied van mode. Als voorbeeld noemt ze het razend populaire Chinese label Shein, dat in hoog tempo nieuwe kleding aanbiedt tegen zeer lage prijzen. “In India is dit soort merken verboden. Iets wat ik alleen maar kan toejuichen.”

Groene leugens

Voorlopig lijkt een wet voor mode nog ver weg. Maar hoe kun je zelf een goede keuze maken? “Het is niet eenvoudig,” beaamt Stoutenbeek. “Wees kritisch op wat merken zelf vertellen op hun website. Dat wat als veganistisch wordt bestempeld, hoeft helemaal niet verantwoord te zijn. Het kan zelfs een manier zijn om een goedkoop item ‘groen’ te laten lijken. Het greenwashingeffect.’’

Ook Eyskoot roept iedereen op kritisch te zijn en om vragen te stellen aan de merken. “Een bedrijf dat goed bezig is, vertelt niet alleen wat het al doet, maar ook waar het nog tekortschiet en hoe het zijn doelen wil bereiken. Als consument denken we te snel dat we weinig invloed hebben, maar als wij ons geld alleen aan echt duurzame mode besteden, zullen die merken groeien en andere niet.”

Diep in ons hart willen we ergens wel, maar het prijskaartje houdt ons regelmatig tegen. Waarom is goed gemaakte kleding zo duur?

Eyskoot: “Het is andersom, gangbare kleding is te goedkoop. Dat be­tekent niet dat het weinig kost, maar dat iets of iemand anders dan jij de prijs betaalt. We zijn door fast fashion de werkelijke kosten van mode uit het oog verloren. Kleding is een wegwerpartikel geworden. Een T-shirt dat de hele wereld overgaat en hier voor vijf euro verkocht wordt? Dat kan niet. We zijn gebrainwasht door de kledingindustrie, door te denken dat mode niets meer mag kosten.”

Het hoeft niet duur

Stoutenbeek vult aan: “Als mensen vragen of duurzame mode ook goedkoop kan, draai ik het altijd om: kan goedkoop ook duurzaam of eerlijk zijn? En dan is het antwoord nee. Als iedereen in de keten eerlijk betaald krijgt, dan betaal je een ware prijs en dat zijn we niet meer gewend. Maar echt duur hoeft duurzaam niet te zijn. Er komen steeds meer betaalbare opties op de markt, al zullen velen dit niet als goedkoop zien.”

“We zijn zo gewend aan lage prijzen. Daardoor hebben we het gevoel dat we worden afgezet als we opeens dertig euro voor een T-shirt moeten betalen. Als je begrijpt wat er voor nodig is om dat kledingstuk op een goede manier te produceren, snap je het prijskaartje ook beter. Daarom is transparantie belangrijk. En nogmaals: denk eens na voordat je iets koopt. Hoe vaak ga je het dragen? Als je dan naar de kosten per keer kijkt, is vaak een duurder kledingstuk uiteindelijk goedkoper, omdat het langer meegaat en je er dus meer draagplezier van hebt.”

Zo shop je groener

Huur je kleding

Sluit je aan bij een kledingbibliotheek, waardoor je kledingkast oneindig groot lijkt. Je leent een item voor een afgesproken tijd, waarna je het weer kunt inruilen voor iets nieuws. Van alledaagse outfits tot een spetterende galajurk en zelfs baby- en peuterkleding.
lena-library.com; borrowabrand.com; rerun.rent; ­iconicwardrobe.nl; shareamasterpiece.com; dekledingbieb.nl; mydressoir.nl; circlecloset.nl

Speciaal voor baby’s en peuters

red-orka.nl; gray-label-rntd.com

Toch kopen bij een winkel?

Deze online stores bieden diverse eerlijke merken: parostore.com; fairbee.com; wolfandbadger.com

Dutch en duurzaam

Voor een mooi en duurzaam merk hoef je niet ver te zoeken. Ook in eigen land komen steeds meer merken op de markt die planeet, mens en dier op de eerste plaats zetten. Zoals de high-end sustainable couture van de internationaal bekende ontwerper Ronald van der Kemp, die al zijn stukken maakt van overgebleven stoffen en daarmee laat zien dat ethisch gemaakte mode heus speels, glamorous en sexy kan zijn.

Dit doet ook het internationaal geprezen Nederlandse label Botter, van de geliefden Lisi Herrebrugh en Rushemy Botter, dat al een paar jaar furore maakt op de internationale catwalks. Groen zijn ook de denims van Kings of Indigo en Mud Jeans, en de zero waste streetwear van New Optimist.

Bijzonder: de Nederlandse duurzame labels Lovely Lane en Alexandra Barker, die worden gemaakt volgens het made to order principe, waarbij alleen gemaakt wordt wat daadwerkelijk verkocht wordt. In het Amsterdamse atelier Made Here stikken met name uit Syrië gevluchte kleer­makers de ontwerpen van laatstgenoemden in elkaar.

Stoffen

Een stof die je met een gerust hart kunt kopen is linnen. Ecovero, een duurzame versie van viscose, is ook een goede keuze. Gerecycled katoen en wol zijn ook interessant. Wat ook veel wordt gezien, is gerecycled PET-materiaal in de vorm van polyester. Een goede stap vooruit, maar het is nog steeds plastic en laat tijdens het wassen kleine vezeldeeltjes in de vorm van microplastics los.

Keurmerk

Let op certificeringen, zoals GOTS (Global Organic Textile Standard). Deze veel gebruikte en betrouwbare certificering controleert of de gebruikte stoffen daadwerkelijk biologisch zijn. Sneller en begrijpelijker zijn sites als goodonyou.eu, fashionchecker.org en fairwear.org, waar je je favoriete merk kunt invoeren en dan direct ziet hoe het zit met duurzaamheid en arbeidsomstandigheden.

Tips

Breng eens een bezoek aan het Fashion for Good Museum in Amsterdam, dat uitsluitend ­duurzame mode exposeert.

Houd ook het Textiel­Museum in Tilburg in de gaten. Zij organiseren regelmatig exposities over hergebruik van stoffen, kleding en ook workshops rondom dit thema.

Kijk The True Cost op Youtube of Goodwill Dumping op 2doc.nl of Genaaid via NPO3.

Meer over