Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

Fanny Mendelssohn: altijd in de schaduw van haar broertje

Plus

Erik Voermans

Fanny Mendelssohn was net als haar vier jaar jongere broertje Felix een reusachtig muzikaal talent, daarover bestaat geen enkele discussie. Als kinderen van Abraham Mendelssohn, welgesteld bankier in Hamburg en Berlijn, kregen ze alle kansen hun buitengewone begaafdheid verder te ontwikkelen.

Anders dan haar broertje zou Fanny van de muziek echter nooit haar beroep kunnen maken, zei haar vader. Dat was nu eenmaal niets voor meisjes en vrouwen. Je kunt achteraf kwaad worden op Abraham, en trouwens ook op Felix, die de betutteling en insnoering van Fanny na de dood van hun vader gewoon nog even voortzette, maar zo waren nu eenmaal de tijden.

Het is des te erger omdat Fanny in niets onderdeed voor haar broertje. Op haar veertiende kon ze alle preludes uit Bachs Wohltemperiertes Clavier uit het hoofd spelen en als muzikale grootheden als Ignaz Moscheles op visite kwamen, waren ze net zo onder de indruk van Fanny als van Felix. De toen befaamde compositieleraar Carl Zelter gaf haar in een brief aan Goethe ooit het vanuit patriarchaal oogpunt grootst mogelijke compliment: ‘Ze speelt als een man.’

Dat Fanny’s muziek zou worden gepubliceerd, was ondenkbaar. Om die reden smokkelde Felix een paar van haar liederen in bundels van hemzelf. Grappige anekdote: toen koningin Victoria hem in Buckingham Palace (hij reisde als wonderkind de wereld rond) verteld dat Italien haar favoriete lied was, moest hij bekennen dat dit door zijn zus geschreven was.

Gelukkig bleef Fanny componeren en vanaf 1830 verscheen haar werk ook in druk, met hartelijke instemming van Felix, die eindelijk het licht had gezien.

Niettemin bleef haar carrière volledig in de schaduw staan van die van haar broertje. Fanny stierf op jaar 41ste aan een hersenbloeding.

Simply Quartet speelt werken van Fanny Mendelssohn, Julia Lacherstorfer en Dvorák, 13 oktober in het Concertgebouw (Kleine Zaal), om 18.30 en 20.45 uur.

Meer over