PlusFilmrecensie

Droogkomische actiefilm Riders of Justice met Mads Mikkelsen – op het randje van absurd en grotesk

Riders of Justice, over een wraaklustige militair die bij een mogelijk doelbewust veroorzaakt treinongeval zijn vrouw verloor, is een typische Anders Thomas Jensenfilm: een mix van thriller, melodrama en zwarte komedie.

Joost Broeren-Huitenga
Een door zijn baard nauwelijks herkenbare Mads Mikkelsen (rechts) speelt de hoofdrol in Riders for Justice – net als in al Jensens eerdere films.  Beeld Henrik Ohsten
Een door zijn baard nauwelijks herkenbare Mads Mikkelsen (rechts) speelt de hoofdrol in Riders for Justice – net als in al Jensens eerdere films.Beeld Henrik Ohsten

Na de dood van zijn vrouw bij een treinongeluk, vermoedt een militair dat het een aanslag was en gaat hij op zoek naar de daders. Zijn wraakodyssee voert hem naar de ­leden van een motorbende.

Op basis van die droge plotbeschrijving zou Riders of Justice zomaar een wraakfilm kunnen zijn zoals acteur Liam Neeson ze de afgelopen jaren aan de lopende band maakt, telkens volgens hetzelfde recept. Grimmige hoofdpersoon, flink wat schietpartijen, en een moreel kompas dat niet verder gaat dan: oog om oog, tand om tand.

Als we aan die beschrijving het feit toevoegen dat Riders of Justice een Deense film is, leidt dat de verwachting wellicht naar een serieus en gedragen rouwdrama. Daarin is dan juist volop ruimte voor de morele vertwijfeling van de hoofdpersoon, terwijl die zich steeds dichter naar de ­daders vecht.

Maar al die verwachtingen zijn buiten de zwartkomische huisstijl van regisseur Anders Thomas Jensen gerekend. Jensen tapt wel uit die beide vaatjes en gebruikt elementen van die filmstijlen, maar steekt er tegelijk een beetje de draak mee. Hij zet het verhaal geheel naar zijn hand, in een kenmerkende combinatie van groteske, sentimentele en absurde elementen.

Opgepompte spiermassa

Niet dat Jensen het niet kan, een serieus verhaal vertellen; in de vele scenario’s die hij voor andere filmmakers schrijft, doet hij het aan de lopende band. Zie bijvoorbeeld zijn lange samenwerking met landgenoot Susanne Bier, voor onder meer After the Wedding (2006) en In a Better World (2010).

Maar in de vijf films die hij nu zelf regisseerde (waarvan Adam’s Apples uit 2010 nog altijd het grootste inter­nationale succes is), slaat Jensen steevast een meer zwartkomische toon aan, zonder daarbij zware thema’s uit de weg te gaan. Zo ook weer in Riders of Justice, dat afgelopen januari de openingsfilm was van de virtuele vijftigste ­editie van het filmfestival van Rotterdam.

Net als in al Jensens eerdere films is de hoofdrol voor Mads Mikkelsen. Ook zijn tegenspeler Nikolaj Lie Kaas was er in al die films bij. Nicolas Bro sloot aan vanaf ­Jensens tweede speelfilm, The Green Butchers (2003).

Toen Mikkelsen in 2000 voor het eerst samenwerkte met Jensen voor diens regiedebuut Flickering Lights was de acteur nog vrijwel onbekend, zelfs in Denemarken; inmiddels is hij een internationale ster van formaat. En hoe ­bekender hij wordt, hoe meer plezier de acteur en de regisseur erin lijken te scheppen te sleutelen aan zijn voorkomen. In Jensens vorige film Men & Chicken (2015) werd Mikkelsen al een sullig snorretje en een vreemde krullencoupe aangemeten.

In Riders of Justice is de acteur vrijwel onherkenbaar, zijn gulle grijns verborgen achter een dikke baard en zijn normaal zo gracieuze fysiek behept met een flink opgepompte spiermassa.

Onconventionele familie

Dat uiterlijk past uitstekend bij zijn personage, de ongenaakbare militair Markus, die zelfs het overlijden van zijn vrouw onbewogen lijkt te ondergaan. Hij weigert simpelweg erover te praten, zeker met tienerdochter Mathilde (Andrea Heick Gadeberg), die ook in de gecrashte trein zat maar het ongeluk overleefde.

Maar dan krijgt hij bezoek van statisticus Otto (Kaas), eveneens een overlever van het treinongeval, die op basis van allerlei bij elkaar geharkte data vermoedt dat de crash geen ongeluk was. In plaats daarvan zou het een aanslag zijn geweest, gericht op één specifieke reiziger, beraamd door motorbende Riders of Justice.

Otto en zijn mede-nerds Emmenthaler (Bro) en Lennart (Lars Brygmann) duiken in het digitale domein om bewijs te verzamelen. Ze blijken alle drie zo hun eigen motieven te hebben voor wraak. Markus wendt intussen zijn militaire training aan voor het stevigere werk, terwijl hij Mathilde wijsmaakt dat de drie vreemde kerels die plotseling te pas en te onpas in zijn schuur rondhangen psychologen zijn, die hem bij het rouwproces begeleiden. In zekere zin klopt dat ook, aangezien Jensens droogkomische scenario erop aanstuurt dat de groep een zeer onconventioneel soort ­familie opbouwt.

Jensen speelt op de lach – met überflauwe grappen rond de rivaliteit van Lennart en Emmenthaler, met de buitensporige geweldsuitbarstingen van Markus, en met de ­tienerserieusheid van Mathilde. Toch groeit uit al die elementen, die ogenschijnlijk maar half serieus worden ­genomen, alsnog een gelaagd verhaal rond wraak, schuld en boetedoening.

Regisseur Anders Thomas Jensen. Beeld
Regisseur Anders Thomas Jensen.

Deens exportproduct

De scenario’s van Anders Thomas Jensen lijken uitzonderlijk geschikt voor internationale remakes. Maar liefst vijf scripts van zijn hand gingen inmiddels de Deense grens over. De eerste was, opvallend genoeg, een Nederlandse film: de actiekomedie Vet hard van Tim Oliehoek uit 2005 werd gebaseerd op het door Jensen geschreven Old Men in New Cars. In Amerika volgden remakes van de door Jensen geschreven kortfilm The New Tenants en twee van de scenario’s die hij schreef voor regisseur Susanne Bier: het noodlotsdrama Brothers en een nogal zijige nieuwe versie van After the Wedding. Vorig jaar verscheen ook een remake van Jensens grootste succes als regisseur: Adam’s Apples werd in Italië omgevormd tot Abbi fede, letterlijk ‘Heb geloof’.

Riders of Justice

Regie Anders Thomas Jensen
Met Mads Mikkelsen, Nikolaj Lie Kaas, Andrea Heick Gadeberg
Te zien in Cinecenter, City, FC Hyena, Filmhallen, Het Ketelhuis, Kriterion, De Munt, Pathé Noord

Meer over