PlusAchtergrond

Dermatoloog reageert op negatieve verhalen over zonnebrand: ‘Uren op een zonnig terras zonder bescherming? Dat is gewoon dom’

Ineens gaat het verhaal dat zonnebrand slecht is. Göran van Rooijen, dermatoloog in het Spaarne Gasthuis en ambassadeur van Spot the dot, dat melanomen onder de aandacht van jongeren brengt, reageert op de beweringen.

Esther Muller
null Beeld Eva van Brummelen
Beeld Eva van Brummelen

Zonnebrand is gevaarlijk voor je gezondheid

Göran van Rooijen: “Er is absoluut geen enkele reden om te beweren dat zonnebrand gevaarlijk zou zijn voor je gezondheid. Ik begrijp dat er wellicht ergens verwarring is ontstaan door bepaalde stoffen die in zonnebrand kunnen voorkomen. Oxybenzone, ook wel benzeen genoemd, is een veel genoemd ingrediënt. Ooit is het verhaal in de wereld gekomen dat je hier kanker van kunt krijgen of dat het je hormoonhuishouding in de war brengt, maar er is geen een Europese studie die dit aantoont.”

“We weten inmiddels dat als je oxybenzone op de huid smeert het geen kanker veroorzaakt, zelfs niet bij een heel hoge dosering. Dat gezegd hebbende: we weten niet wat het effect is als je het zou opdrinken, maar daar is zonnebrand niet voor bedoeld. Wel is het zo dat oxybenzone zich kan hechten aan hormoonreceptoren in je lichaam, maar ook hier heeft geen onderzoek kunnen bewijzen dat het een negatieve invloed heeft op je hormoonhuishouding. Ook niet bij zwangere vrouwen. We smeren al jaren, dus als er echt een negatief effect zou zijn was dit zelfs zonder alle onderzoeken al naar boven gekomen. Het helpt denk ik ook, als je weet dat de stof is goedgekeurd door de Europese Unie als ingrediënt. Dat is hier heel goed gereguleerd.”

De factor is onzin, fabrikanten kletsen maar wat

“De Consumentenbond heeft een onderzoek gedaan onder verschillende merken zonnebrand en toen bleek inderdaad dat niet alle producten dezelfde factor hadden als ze beloofden op de verpakking. Ik ben heel blij dat de Consumentenbond dergelijke onderzoeken regelmatig doet. Het houdt de fabrikant en de consument scherp. Alle merken die niet goed scoorden, hebben hun producten aangepast of uit de handel genomen.”

“Hoe het kan dat zo’n factor minder hoog is dan men zegt? Soms moeten fabrikanten door nieuwe wetgeving een ander conserveringsmiddel gebruiken dat de filter kan aantasten en controleren ze dit niet voldoende. Of de tube of fles is open geweest of heeft in de zon gelegen. Zonnebrand is cosmetica, waardoor de fabrikant zelf de werking test, maar ze mogen geen loze beloftes maken.”

Hoe hoger de factor, hoe langer je in de zon kunt blijven

“Helaas, dit is echt een groot misverstand. Iedereen zou zich overal moeten beschermen met factor 30, tenzij je een heel lichte huid hebt of huidkanker hebt of hebt gehad. Dan raad ik factor 50 aan. Met factor 30 houd je 95 procent van de uv-stralen tegen. Minder is gewoon te weinig. Meer mag altijd, maar factor 50 betekent niet dat je 20 procent beter beschermd bent.”

“Met factor 50 hou je 97 procent van alle stralen tegen. Dus gewoon iedere twee uur opnieuw insmeren, ongeacht je factor. Je beweegt, je zweet, het product wordt opgenomen, op allerlei manieren wordt de bescherming steeds minder na het aanbrengen. Hou er rekening mee dat je ook na elke zwembeurt je fles of tube moet oppakken. En merken die beweren dat je maar een keer per dag aan de slag hoeft? Dat kan niet. In Europa mag je dit soort claims niet meer op een product zetten. De mate van bescherming is namelijk afhankelijk van je huid en je bezigheden. Op de websites van de fabrikanten van dit soort producten is dat vaak bij de kleine letters terug te vinden. Trap er niet in.”

Een chemische filter is beter dan een fysische (minerale) filter

“Vanuit een dermatologisch oogpunt is er geen verschil tussen een zonnefilter met een chemische of fysische filter. Ze bieden beide bescherming tegen zonbeschadiging. De werking is wel iets anders. Een chemische filter breekt de uv-stralen af in de huid, zodat ze geen schade kunnen aanrichten. Een fysische filter weerkaatst de uv-stralen op de huid. Meestal door het ingrediënt zink. Hier krijg je een witte waas van op je gezicht en lichaam. Je ziet het vaak bij watersporters.”

“Een minerale filter zonder witte waas bestaat zeker ook, maar deze zijn vaak wat duurder. Als je dus niet wilt zien waar je smeert is het zeker aan te raden om hier iets meer aan uit te geven. Overigens is duurder niet altijd beter als het gaat om zonnebrand. Het verschil zit meestal in de smeerbaarheid. En hoe lekkerder je iets vindt smeren, hoe vaker je het zal gebruiken. Ik geloof daarom ook wel in een speciale zonnebrand voor het gezicht. Daar wil je geen dikke, stroeve laag op doen.”

Maar het milieu dan? Al het koraal sterft af van de zonnebrand

“De impact op het milieu hangt af van de zonnebrand en de filter die gebruikt worden. Een minerale filter brengt geen schade toe aan koraal, vissen en grond. Van chemische filters is het niet duidelijk welk het effect ze hebben op de natuur. Er zijn studies geweest die aantonen dat koraal afsterft als het in contact komt met een zonnefilter. Echter in deze onderzoeken was een enorm hoge concentratie gebruikt, die nooit zo hoog in de oceaan zou zijn.”

“Op Hawaii hebben ze overigens wel besloten om op basis van deze onderzoeken zonnebrandmiddelen met oxybenzone te verbieden. Als je de zee ingaat, zou ik een chemische filter vermijden. Maar als dermatoloog heb ik liever dat mensen smeren en zich niet laten tegenhouden door de filter.”

Altijd smeren is onzin, de zon is hartstikke goed voor je

“Wees je bewust van de zon. Als je even een boodschap gaat halen en je smeert je niet in, snap ik dat. Uren op het terras in de zon, dat is gewoon dom zonder bescherming. Maak er een gewoonte van en gebruik een dagcrème met een SPF. Dan begin je al goed, en smeer altijd royaal. Vermijd de zon zoveel mogelijk tussen 12 en 15 uur, wanneer deze op zijn felst is. En wil je echt niet smeren? Tegenwoordig heb je een ruime keuze aan uv-werende kleding en zorg dat je niet te lang onbeschermd in de brandende zon bent.”

Van A naar B

Om nooit meer te vergeten, wat is uv-A en uv-B?

Uv-A: Deze stralen gaan diep in de huid en veroorzaken daar schade, waardoor je huidveroudering of zelfs huidkanker krijgt. Deze schade zie je niet met het blote oog en komt pas (te) laat aan het licht. Een manier om het te onthouden is de A van aging (ouder worden).

Uv-B: Dit zijn de stralen die leiden tot het verbranden van je huid. Als dit vaak gebeurt, bouwt dit op naar problemen als melanomen (kwaadaardige plekjes). Het ezelsbruggetje is B van burn (brand).

Een goede zonnebrand beschermt je tegen uv-A en uv-B, het zogenoemde broad spectrum. Als producten deze term mogen gebruiken betekent het dat ze beschermen tegen beide soorten straling.

Let bij aankoop of de verpakking niet is open geweest en bewaar je zonnebrand niet in de warmte of in de zon, aangezien dit de werking van de filter doet verminderen.

Je kunt een geopende zonnebrand veilig gebruiken en bewaren zolang de fabrikant aangeeft. Dit zie je op de achterkant van de verpakking staan in de vorm van een potje met een getal waar een M (maanden) achter staat. 12 M betekent dus na openen nog een jaar houdbaar.

Huidkanker

In Nederland wordt er jaarlijks bij zo’n 70.000 mensen huidkanker geconstateerd. Dit is 50 procent van alle kankerdiagnoses. www.spotthedot.org

Meer over