PlusAchtergrond

De Noordermarkt is populairder dan ooit: ‘Dit is de moeder van alle biologische markten’

Verse kruiden van kraamhouder Andre Dijkgraaf op de biologische Noordermarkt. Beeld Renate Beense
Verse kruiden van kraamhouder Andre Dijkgraaf op de biologische Noordermarkt.Beeld Renate Beense

De biologische, zaterdagse Noordermarkt bestaat 35 jaar. Begonnen door acht boeren om meer reuring op het plein te krijgen, zijn er nu dertig kraamhouders en is de markt populairder dan ooit. ‘Dit is de moeder van alle biologische markten in Europa.’

Caroline van Sprang

Met een net gekochte bos roze pioenrozen onder haar arm loopt Eva Lucassen (22) over de Noordermarkt. Waarom ze hier graag komt? “Echt niet alleen voor mijn boodschappen, ook voor de sfeer. En om even te kletsen met de mensen achter de kramen die ik hier gaandeweg heb leren kennen.”

De Noordermarkt in de Jordaan is in trek, bij bekende en onbekende Amsterdammers, Nederlanders en toeristen. Tijdens de coronapandemie ook als plek vol borrelende jongeren. Dit jaar viert de biologische, zaterdagse boerenmarkt zijn 35-jarig bestaan.

In 1987 zetten acht boeren vanuit het hele land voor het eerst op de Noordermarkt hun kraam op en stalden hun goederen uit. Ze brachten onder andere verse kruiden, groenten, zuivel en brood mee. Samen vormden ze de eerste biologische boerenmarkt van Nederland. Initiatiefnemers waren de twee toenmalige eigenaren van Café Winkel 43.

“De eigenaren vonden het zonde dat er op zaterdagen niet meer reuring was op het plein. Daarnaast wilden beiden ook graag biologische producten naar Amsterdam brengen,” zegt Johan Wezenberg (62). De bakker verkoopt al ruim dertig jaar brood op de boerenmarkt. “Klanten waarderen mijn brood. Daarom sta ik hier elke week weer.”

De eerste boeren richtten samen een vereniging op met statuten en een huishoudelijk reglement. De samenstelling van de markt is in de loop der jaren veranderd. “In het begin was iedereen producent, maar dat werd al gauw minder belangrijk. Het was interessanter voor de markt als er ook handelaren kwamen,” aldus Wezenberg.

Tomaten in de winter

En dus werd het marktaanbod diverser. “Toen we begonnen kregen we mondjesmaat import, verder verkochten we alleen maar uit eigen tuin. Dat betekende: geen tomaten in de winter,” zegt Simone Boelsma (65) van groentekraam De Kwikstaart. Ook zij staat al ruim dertig jaar op de markt. “Eind jaren negentig trok de import aan. Nu kunnen we alles het hele jaar door aanbieden. Klanten waarderen dat.”

Vandaag de dag staan er ongeveer dertig ondernemers op de boerenmarkt. Ze hebben een vaste plek. In september vieren zij hun jubileum, samen met hun klanten. Drie kraamhouders vertellen over de markt.

Andre Dijkgraaf: ‘Sinds een jaar of vijftien zijn er ook veel toeristen, maar die storen me niet.’ Beeld Renate Beense
Andre Dijkgraaf: ‘Sinds een jaar of vijftien zijn er ook veel toeristen, maar die storen me niet.’Beeld Renate Beense

‘Veel van mijn klanten komen al vanaf het begin’

Andre Dijkgraaf (63) woont op een boerderij in Ruinerwold en verkoopt sinds 35 jaar kruiden op de Noordermarkt. Zijn bedrijf heet BelleMarie.

“Als provinciaal vond ik het best een beetje eng om voor het eerst naar de Noordermarkt te komen, maar dat gevoel was snel voorbij. Onzin dat het in de grote stad een heksenketel van drugs en zo zou zijn. De markt was ook 35 jaar geleden als een dorpje binnen de stad.

Het is een bijzondere plek die kooplui en klanten samen laten ontstaan. Niet dat altijd alles pais en vree is, maar het is plezierig om hier te zijn, los van dat het natuurlijk financieel gezien een belangrijke plek is. Dat komt, denk ik, door het slag mensen dat de markt trekt. Veel van mijn klanten komen al vanaf het begin. Ik heb baby’s volwassenen zien worden. Met sommige klanten en collega’s ben ik goed bevriend geraakt.

Er zijn ook veel mensen die komen doordat de markt hip is. Die wonen vaak in de buurt en doen hier boodschappen. Sinds een jaar of vijftien zijn er ook veel toeristen, maar die storen me niet. Het is nou eenmaal een plezante markt, dat gaat rondzingen.

En het verse assortiment hier vind je echt nergens anders, never nooit. Zoveel soorten vis, kazen, paddenstoelen, kruiden – zeg ik trots – en brood. Het zijn weliswaar allemaal bedrijfjes, maar heel divers en kwalitatief super. De boerenmarkt in Amsterdam is de moeder van alle biologische markten in Europa. Omdat het hier een succes werd, is het concept ook op andere plekken in Europa opgepakt. De Noordermarkt is echt het mazzeltofje van Amsterdam.”

Irina Hornstra: ‘Mensen willen weten waar het eten dat ze kopen vandaan komt.’ Beeld Renate Beense
Irina Hornstra: ‘Mensen willen weten waar het eten dat ze kopen vandaan komt.’Beeld Renate Beense

‘Waar ik het echt voor doe, is het contact met de klanten’

Irina Hornstra (65) woont in Amstelveen en staat sinds 8 jaar op de Noordermarkt met brood en quiches. Haar bedrijf heet Natuurlijk bij Irina.

“Ik ben voormalig zakenbankier en heb op Wall Street gewerkt. Dat ik op de markt ben terechtgekomen gebeurde spontaan. Ik was aan het klussen bij iemand die een plaats op de Noordermarkt aangeboden kreeg. Hij had de capaciteit en de mensen er niet voor om z’n quiche en soep daar te verkopen. Dus ging ik dat toen doen.

Twee jaar later kwam er een plek voor een bakker vrij op de markt. Die heb ik genomen om het brood van Bakker Hardeman te verkopen. Ik ben bevriend met de eigenaren en de molen waar hun graan wordt gemalen staat naast het huis waar ik in die tijd woonde. Het verhaal achter het product is heel belangrijk op de markt. Mensen willen weten waar het eten dat ze kopen vandaan komt.

Sommige klanten komen voor een praatje. Dan staan ze voor de kraam en zie ik: daar is wat aan de hand. Ik geef je een voorbeeld. Een paar jaar geleden kwam er een vrouw aan de kraam. Ze zei: ‘Ik kom jou bedanken. Ik ben een transvrouw en mede door jouw voorbeeld heb ik het aangedurfd om in transitie te gaan.’ Het is waardevol om iemand een zetje te kunnen geven zodat diegene zich beter voelt. Heb je ooit een uitgebreid gesprek gehad met iemand die achter de kassa in de supermarkt zit? Op de markt verdien ik centjes, ik kom ermee rond, maar waar ik het echt voor doe, is het contact met de klanten.

Ik zou trouwens graag zien dat de markt zich meer vernieuwt. Bijvoorbeeld een of twee kramen die tijdelijk gebruikt kunnen worden om te kijken of een nieuw product aanslaat.”

Julia Bos: ‘Met de ondernemers onderling is het ook heel gezellig.’ Beeld Renate Beense
Julia Bos: ‘Met de ondernemers onderling is het ook heel gezellig.’Beeld Renate Beense

‘Van de meeste klanten weet ik al precies wat ze willen’

Julia Bos (32) woont in omgeving Diepeveen en staat sinds 10 jaar op de Noordermarkt. Ze is mede-eigenaar van paddenstoelenbedrijf Portabella.

“Als student wilde ik biologisch eten, maar had het geld er niet voor. Dus nam ik een baantje op de Noordermarkt waarbij ik af en toe gratis eten kon meenemen of producten met korting kon kopen. Na drie jaar bij de groentekraam, ging ik bij paddenstoelenkraam Portabella helpen.

Met Natascha Rothengatter (50) run ik inmiddels het gelijknamige bedrijf. We verkopen ongeveer twintig verschillende soorten paddenstoelen. De meeste daarvan kopen we in, maar zelf plukken we ook paddenstoelen, vooral in oktober, november en december. Het plukken schaadt de natuur niet. Je kunt het zien als een appelboom. De appels zijn de paddenstoelen en de boom is het wortelstelsel.

Achter de kraam merk ik dat steeds meer mensen veganistisch en vegetarisch eten. Paddenstoelen zijn op zichzelf natuurlijk al heerlijk, maar kunnen ook dienen als vleesvervanger. De biefstukzwam vind ik het mooist. Die lijkt op een rauwe biefstuk. Als je hem doormidden snijdt, heb je een gemarmerde doorsnede. En als hij jong is, bloedt hij ook nog een beetje. Dat maakt hem fascinerend, je ziet ook dat klanten onder de indruk zijn.

We hebben een trouwe klantenkring. Doordat je elkaar bijna wekelijks ziet, heb je soms even een persoonlijk gesprek. Van de meesten weet ik al precies wat ze willen. De laatste tijd heb ik ook veel jonge en internationale mensen aan de kraam. Ik denk dat ik ondertussen zestig procent van de tijd Engels praat. Eerst dacht ik dat het allemaal toeristen waren, maar sommigen zie ik elke week terugkomen. Met de ondernemers onderling is het ook heel gezellig. We ruilen eten met elkaar en kunnen ontzettend met elkaar geinen. De markt voelt echt als een soort familie.”

De biologische boerenmarkt vindt elke zaterdag plaats op de Noordermarkt en deelt het marktplein met de algemene warenmarkt. Beide zijn tussen 9.00 en 16.00 uur te bezoeken. Op maandag is de Noordermarkt tussen 9.00 en 13.00 uur de Lapjesmarkt.

Standplaats Noordermarkt

De standplaats van de boerenmarkt heeft een rijke geschiedenis. Als de Noorderkerk in 1623 voltooid wordt, krijgt het aangrenzende plein de naam Noordermarkt. Vanaf 1627 wordt er levendig gehandeld in allerlei tweedehands goederen, op de zogenoemde ‘lappen-ofte Voddenmarkt’. In de jaren die volgen worden er ook jaarmarkten gehouden, dan mag iedereen goederen verkopen. Rond 1700 is er elke dag markt. Favoriet is de maandagmarkt. De zogenoemde Lapjesmarkt is een blijvertje. Tijdens de crisisjaren in de vorige eeuw, wordt de markt belangrijker dan ooit. Mensen hebben weinig te besteden en de vraag naar gebruikte goederen is groot. Redelijk snel na de start van de boerenmarkt vestigde zich aan de andere kant op de Noordermarkt de algemene warenmarkt.

Meer over