Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

De bijna pijnlijk melancholische klank van de duduk

PlusEerste hulp bij klassieke muziek

Erik Voermans

Hun achternamen eindigen allemaal op de lettergreep yan of ian, wat ‘van’ betekent. Hovhannisyan. Gapoyan. Ayvazyan. Margaryan. Nikoghosyan. Vardanyan. Avagyan. Papikyan. Khalatyan.

In Nederland kennen we dat ‘van’ ook. Als in: hij is er een van Boneschansker, Geugjes, Gruppelaar, Plaggenborg, Vietje, Rustebiel, Tibma. Voordat iemand denkt dat ik te veel boeken van Bordewijk heb gelezen, dit zijn werkelijk bestaande Groningse familienamen. Net zoals de namen in de tweede zin werkelijk bestaande namen in Armenië zijn.

Hovhannisyan is er dus een van Hovhannis.

Emmanuel Hovhannisyan is een muzikant uit het Gurdjieff Ensemble. Alle leden van het gezelschap bespelen instrumenten met namen die de gemiddelde west-Europeaanse concertganger misschien doet grinniken.

Pku, zurna, kemençe, pogh, kanun, santur, tar, dap, dhol, duduk, ud.

Die laatste twee zijn bekend. De duduk is een houten blaasinstrument met een bijna pijnlijk melancholische klank. Bestaat er iets mooiers? (Nee is het enige antwoord dat wordt goedgerekend.) De ud is een luit.

En nu we toch bezig zijn: de kanun en santur zijn een soort zithers, de pku, zurna, pogh zijn blaasinstrumenten en de tar en kemençe hebben snaren. De dap en dhol zijn slagwerkinstrumenten.

Ze behoren alle tot het gereedschap van het Gurdjieff Ensemble, dat al meerdere malen indruk maakte op het Holland Festival en 28 november in het Muziekgebouw te horen is. Ze zullen, zoals altijd, stukken spelen van de mysticus, filosoof en componist George Gurdjieff en de Armeense monnik en componist Komitas (zijn echte naam, Soghomon Soghomonian, eindigt ook keurig op ian, zoals het hoort), die alle worden gekenmerkt door hun diep spirituele en meditatieve karakter.

De muziek van Gurdjieff en Komitas heeft onmiskenbare raakvlakken met wat we tegenwoordig neoklassiek noemen, maar dan zonder de hedonistische oppervlakkigheid die aan dat genre kleeft. In elk geval bewijst het dat er niets nieuws is onder de zon.
Erik Voermans

Gurdjieff Ensemble o.l.v. Levon Eskenian, 28 november in het Muziekgebouw, aanvang 20.15 uur.

Meer over