PlusExclusief

Christel Mirkovic, slachtoffer van de toeslagenaffaire: ‘Mijn wereldbeeld is voor altijd vertroebeld’

De eerste maanden van dit jaar hoopte Christel Mirkovic (46) nog dat het hoofdstuk toeslagenaffaire kon worden afgesloten. Maar niets is minder waar. ‘Dit jaar is met stip het slechtste jaar uit mijn leven.’

Tim Wagemakers
Christel Mirkovic, gedupeerde van de toeslagenaffaire: ‘Van pure stress loop ik al jaren te tandenknarsen.’ Beeld Maarten Kools
Christel Mirkovic, gedupeerde van de toeslagenaffaire: ‘Van pure stress loop ik al jaren te tandenknarsen.’Beeld Maarten Kools

Het jaar van

Dit is de zevende aflevering van de interviewserie Het jaar van, waarin markante Amsterdammers terugblikken op hun 2021.

Ze hebben een goedlopend bedrijf in videoproducties, drie ‘schatten van kinderen’ en een gezellige huurwoning in de wijk De Aker. Wie van buiten naar binnen kijkt, ziet een geslaagd Amsterdams gezin. Maar ondertussen stapelden bij Christel Mirkovic (46) en haar gezin de schulden zich op. “Naar buiten toe was ik powervrouw, achter de voordeur vocht ik tegen boetes, aanslagen en invorderingen.”

Dit jaar werd Mirkovic ‘officieel gedupeerde’ van de toeslagenaffaire. Maar waar de eerste maanden nog leken te beloven dat het hoofdstuk echt afgesloten kon worden, is de realiteit bitter. “De overheid heeft ons van alles ontnomen. ”

Ze wil dan ook haar verhaal vertellen, omdat de aandacht in 2022 voor het toeslagenschandaal niet mag verslappen. “Want ook in de afwikkeling gaat er weer veel mis,” zegt Mirkovic. “We hebben bezwaar ingediend, maar vervolgens zitten we weer in de wachtkamer.”

Hoe is het allemaal begonnen?

“Ik kreeg achttien jaar geleden mijn zoon en ik was alleenstaande moeder. Ik werkte en ik maakte aanspraak op zorg-, huur- en kinderopvangtoeslag. In 2008 leerde ik Vladimir kennen, kort daarna trouwden we, mede omdat ik zwanger was. Om echt een gezinnetje te worden, wilde Vladimir mijn zoontje erkennen. Eén formuliertje en het was gebeurd. Vladimir werd met terugwerkende kracht bijgeschreven op de geboorteakte. Daar begon het gedonder.”

Christel Mirkovic-van Zweden

6 november 1975, Amsterdam

1988-1993 Vwo, Caland Lyceum

1995-1997 Secretaresseopleiding, Centrum Vakopleiding

2007-2016 Global Account Driver PwC

2010-2014 (Interne) vaktraining: Coaching (2010), Training delivery (2011), Accountmanagement (2012-2013), Client management (2013), Project management (2014), Facilitation skills (2014), Personal branding (2014)

2017 Start-Up/Scale-Up MKB, HvA

2016-heden Mede-eigenaar videoproductiebedrijf Stickfilm

Christel Mirkovic woont in Amsterdam-De Aker met grote liefdes Vladimir (52), Zeno (18), Zora (12) en Zlatan (8).

Want opeens telde zijn inkomen óók met terugwerkende kracht mee?

“Ja. We gaven netjes alle mutaties door, maar vervolgens werden hele jaren teruggevorderd. Vorderingen van 10.000, 20.000 euro. Totale chaos. De ene aanslag werd verrekend met de andere. We zochten hulp bij de Belastingdienst, maar kregen steeds verschillende antwoorden.”

“Mijn achternaam was na ons huwelijk Mirkovic, en daarmee was ons dossier, zoals bij veel mensen met een buitenlandse achternaam, bij de afdeling Fraude terechtgekomen. ‘Institutionele vooringenomenheid’, noemde Rutte het. Dat is gewoon discriminatie.”

“Op een gegeven moment ging zakelijk en privé door elkaar lopen. Vladimir heeft een bedrijf, waar ik sinds een paar jaar ook eigenaar van ben geworden. Er kwamen momenten dat we moesten kiezen tussen onze kinderen eten geven of belasting betalen. Ik ben nog steeds overtuigd dat we de aanslagen op den duur hadden kunnen wegwerken. Maar door de boetes en rentes stegen onze schulden tot boven een ton.”

En daar begon het dubbelleven?

“Achter de voordeur zaten we met de blauwe en roze enveloppen en buiten was ik de schoolmama. De sport van onze kinderen of het vieren van verjaardagen was niet meer vanzelfsprekend. Toch hebben we ze niets willen onthouden. ’s Avonds keken mijn man en ik elkaar in totale paniek aan. En dan besloten we nog harder te werken. Als we onze omgeving iets vertelden, begrepen ze het vaak niet. Ogenschijnlijk hadden we het goed voor elkaar.”

Maar jullie hebben roofbouw op jezelf gepleegd?

“Enorm, we waren dag en nacht aan het werk. Van pure stress loop ik al jaren te tandenknarsen. Ik ben tien jaar niet naar de tandarts geweest. De kapotgeknarste kiezen zijn vervangen door een stuk plastic. Aanvullend verzekerd zijn we allang niet meer en de studiepot voor de kinderen is verdampt. De boog stond altijd gespannen. In 2016 ben ik halverwege de trap gaan zitten en niet meer opgestaan. Ik had overal pijn en was ontzettend moe. Ik ben binnenstebuiten gekeerd door artsen en na bijna een jaar fysiek onderzoek was de conclusie dat het tussen mijn oren zat. Met veel moeite ben ik daarna een beetje opgekrabbeld. Het heeft me wel de baan gekost die ik toen had.”

Dit jaar is ontzettend veel naar buiten gekomen. Hoe was dat voor u?

“Traumatisch, maar er is geen ontkomen meer aan. Sinds het Catshuisoverleg eind 2020 ben ik slachtoffer in plaats van hardwerkende burger. Ik besef nu dat de overheid mijn grondrechten heeft geschonden. Ik heb daar heel veel last van. Dit jaar is met stip het slechtste jaar uit mijn leven. Ik heb nog nooit zoveel gehuild.”

Waar zit dat hem in?

“In het besef wat mijn gezin allemaal ontnomen is. In januari zag ik een webinar met staatssecretaris Alexandra van Huffelen. Ik dacht: stoere chick en ze is nog empathisch ook. Zij weet van aanpakken. Ze noemde alles wat gedupeerden zijn misgelopen door de Belastingdienst. Ik zat onder een dekentje te kijken en opeens kwam de impact bij mij voor het eerst écht binnen. Ik crashte volledig.”

Omdat u de hele lijst herkende?

“Ja, en omdat ik voor het eerst gedwongen achterom keek. Kijk, er zijn legio horrorverhalen over wat gedupeerden hebben meegemaakt. Mijn kinderen zijn niet weggehaald, godzijdank. Maar onze missie is altijd geweest onze kinderen een onbezorgde jeugd te geven. En helaas hebben ze hier veel van meegekregen. Onze kinderen willen ons niet lastigvallen met hun problemen, want papa en mama hebben al zoveel aan hun hoofd. Dat breekt mijn hart.”

Niet lang na die webinar viel het kabinet over de toeslagenaffaire.

“Hatsekiedee, dacht ik! Maar het is tegengevallen. Het voelde alsof de slager zijn eigen vlees keurt. We waren al moe en kapot, maar door keihard te werken hadden we toch het gevoel controle te hebben. Nu ging de Belastingdienst opnieuw ons dossier beoordelen. De controle werd ontnomen, de wereld stond stil. Tot eind mei: ik was officieel gedupeerde.”

Wat betekende dat financieel?

“We hebben 45.000 euro ontvangen, iets minder dan het bedrag dat ze al die jaren hebben ingevorderd. Maar om nu van compensatie te spreken? Het is nog geen schijn van wat aan ons gezin onttrokken is. Neem zoiets als mijn gebit. Om dat recht te trekken ben je al 15.000 euro kwijt, zei de tandarts toen ik eindelijk weer ging.”

“En weet je, na de verkiezingen mocht ik koffiedrinken met Van Huffelen. Ik legde alles op tafel en zei dat ik het niet ging redden zo. Ze wuifde toen met haar hand en zei steeds hautain dat ik toch gecompenseerd ben.”

“Maar er ligt zo veel open: ze zeggen dat onze schulden worden kwijtgescholden, maar dat zijn voornamelijk schulden door de inkomstenbelasting. Bij Vladimir is nu een bericht binnengekomen dat hij erkend is als partner van een gedupeerde en dat ze voornemens zijn zijn schulden kwijt te schelden. Maar dat zeg nog niets over mijn belastingschuld. Nu is de vraag: zijn de belastingschulden een logisch gevolg van de toeslagen? Dan krijg je dat soort juridische spelletjes.”

Veel gedupeerden hebben verzoeken lopen bij de bezwaarcommissie. Jullie ook?

“Ja, ik ben maanden op zoek geweest naar een advocaat. Ik heb zelf in juni bezwaar aangetekend en in september een brief gekregen dat ik moet worden verhoord door de commissie. Maar wanneer het is? Er moeten duizenden mensen langs die commissie, dat kan nog jaren duren. Het bungelt.”

Waar bent u bang voor?

“Meer dan de helft van de verzoeken bij de commissie wordt afgewezen. De hulp die je krijgt bestaat uit matching met een advocaat die is gekozen door de Raad voor Rechtsbijstand. Die advocaten mogen maar een paar werkdagen declareren. Maar mijn dossier is honderden pagina’s dik.”

“De overheid bepaalt weer de spelregels. Begin deze maand vond ik een advocaat die ik vertrouw. Maar hij mag mij niet bijstaan, omdat je twintig zaken ‘op basis van toevoeging’ moet hebben gedaan in 2019 of 2020. En dat terwijl hij steengoed is. In mijn strijd tegen de overheid mag ik dus niet vrij kiezen. Dat is rechtsongelijkheid. Maar ik vind het ook een vorm van gijzeling.”

Denkt u dat het wantrouwen ooit weggaat?

“Nee, mijn wereldbeeld is voor altijd vertroebeld. Mijn zoon is nu 18 en dan krijg je veel post van de overheid. Ik heb zelfs bloedbonje met mijn zoon gehad. Hij had aanspraak gemaakt op een reguliere tegemoetkoming voor scholieren. Minder dan honderd euro per maand. Ik ben dan zo bang dat het later in zijn staart gaat bijten. Blijkbaar projecteer ik mijn beeld van de overheid, het wantrouwen en de woede, op mijn kinderen. Dat vind ik het ergste!”

Wat hoopt u dat mensen meekrijgen van uw verhaal?

“De overheid laat ons op heel veel fronten in de steek. Nederland lijkt als een kaartenhuis in elkaar te kukelen. En niet alleen door corona, hoewel dat wel versneld dingen blootlegt. Er heerst onvrede in de maatschappij; men is boos, verdrietig of besodemieterd. Maar we doen niks.”

“Hoe kan het nou toch dat er een kabinet valt over het toeslagenschandaal, iedereen tot aan buitenlandse media er schande van spreekt en Nederland vervolgens exact hetzelfde stemt bij de verkiezingen? Ik ben finaal in de war.”

Hoe ziet u 2022?

“Ik zie er niet naar uit. Ik loop de hele dag te malen. Waar ik een beetje kracht uit probeer te halen, zijn simpele dingen. Een zonsondergang, tuttebellen met de kinderen, een lekkere natte snotkus. Op de bank Formule 1 kijken. Mijn enige missie is dat mijn kinderen de beste versie van zichzelf worden. En dat ze blij en onbezorgd in het leven staan. Als dat lukt, dan zijn Vladimir en ik geslaagd. Wat wij wel of niet hadden kunnen bereiken, dat doet er dan niet meer toe.”

Terugblik 2021

Mijn hoogtepunt “De recente coming-out van onze dochter. Dat je op zo’n jonge leeftijd al je authentieke zelf durft te zijn. Trots dekt de lading niet!”

Mijn dieptepunt “Dit jaar werd ik officieel ‘slachtoffer’. En het gaat nog jaren duren om dit drama af te wikkelen. De rol van slachtoffer past me niet. Ik ben een sociale en hardwerkende mama.”

Persoon van het jaar “Max Verstappen. Wat een wereldgozer. Zo jong, zo gedreven en in staat zijn Nederland ouderwets oranje te laten kleuren.”

Wat zal u het meeste bijblijven? “De onrust en ontevredenheid in de samenleving. Weinig saamhorigheid. Ieder op zijn eigen eiland. We moeten ons blijven verplaatsen in anderen. Ik ook.”

Wat hoopt u volgend jaar niet meer terug te zien? “Als ondernemer zou ik willen zeggen: de lege straten, de lege kroegen en lege restaurantjes. Als gedupeerde zeg ik zonder aarzeling: een kabinet-Rutte IV. Maar ja. Hoe is het toch mogelijk?”

Meer over