PlusReportage

Bij restaurant Helling 7 in Noord zitten gasten praktisch óp de scheepswerf

null Beeld Marie Wanders
Beeld Marie Wanders

Gasten van restaurant Helling 7 in Noord zitten op de eerste rang bij de laatste actieve scheepswerf van de stad. Vanaf het terras kunnen ze bij Damen Shiprepair de vonken zien vallen. ‘Een gelikte tent zou hier niet passen.’

Tim Igor Snijders

Het is even zoeken te midden van de industriële bedrijvigheid op de NDSM-werf, achter de kleine jachthaven, tussen geparkeerde auto’s en een klein doolhof aan hekken. Hier leidt een lange trap in een open, stalen toren naar het jongste architectonisch hoogstandje van Amsterdam-Noord. Helling 7, een nieuw restaurant en terras, is gebouwd op een voormalige scheepshelling van Damen Shipyards en is bijna volledig opgetrokken uit hergebruikt materiaal van de werf.

Het is het nieuwste hoofdstuk in de postindustriële transformatie van dit gebied, met dit verschil: Damen bouwt en sleutelt pal naast de zaak, met 600 tot 800 man personeel, gewoon verder aan zijn joekels van schepen. Het terras, dat de hele dag zonlicht vangt, biedt een wisselend decor van aan- en afmerende cruiseschepen, ijsbrekers en andere vaartuigen. “Hier ontvouwt zich voor de meeste Amsterdammers een geheim,” zegt architect Marijn Droog. “Wie weet nu dat hier, binnen de Ring, nog een grote actieve scheepswerf is?”

Het project begon drie jaar geleden als hersenspinsel van architect Droog en werfdirecteur Tjeerd Schulting. Droog werkt al sinds 2013 voor Damen en verbouwde voornamelijk kantoren voor de grootste scheepsbouwer van Nederland. De twee dachten veel na over de toekomst van het gebied. Het huurcontract van Damen loopt af in 2028, en de gemeente wil hier duizenden woningen gaan bouwen. In plaats van domweg verzet te bieden, of te verhuizen (een dure grap), kijkt de scheepsbouwer hoe het zijn plaats in die toekomst kan veiligstellen.

Konden ze op die oude Helling 7 niet een barretje bouwen? “We wilden een ontmoetingsplek maken aan ’t IJ, waar Amsterdammers het laatste stukje actieve scheepsbouw van de NDSM van dichtbij konden zien,” vertelt architect Droog in de toren die toegang biedt tot het restaurant.

Een leuk idee, noemen de architect en de scheepsbouwer dat, maar om gasten uit de stad te trekken was een ervaren horecaondernemer nodig. Zo raakte Daan Bonsen erbij betrokken, eigenaar van onder meer Café Panache op de Ten Katemarkt en Door74, de speakeasy in de Reguliersdwarsstraat.

Architect Marijn Droog, werfdirecteur Tjeerd Schulting en horecaondernemer Daan Bonsen. Beeld Marie Wanders
Architect Marijn Droog, werfdirecteur Tjeerd Schulting en horecaondernemer Daan Bonsen.Beeld Marie Wanders

Mad Max-esthetiek

Droog, ook compagnon in de zaak, wilde bouwkundig iets toevoegen aan de horeca die de werf al rijk was. “Restaurant Hangar is een oude romneyloods, zo’n staalplaten halve cilinder, en Pllek bestaat uit opgestapelde containers. Hier moest dus echt iets anders komen.”

De architect had één voorwaarde: dat hij over de werf mocht struinen, een ‘boodschappenlijstje’ in de hand, om te kijken welke materialen van Damen hij kon hergebruiken voor de bouw. Daarbij ging hij naar eigen zeggen voor een Mad Max-esthetiek, naar de post-apocalyptische film waarin woestijnnomaden uit allerhande schroot hun militaire voertuigen samenstellen.

De basis van het gebouw – terras, vloer, achtergevel en dak – is opgetrokken uit oude stalen bedden die eens dienst deden als lasvloeren. De terrasoverkapping komt van The Hague Airport uit Rotterdam. De houten vloer is afkomstig van een offshoreschip dat wel een nieuwe kon gebruiken.

Afgezien van het glas, dat van de buren bij Beemer vandaan komt, en een fonkelnieuwe keuken (de techniek mocht niet tekortschieten) maakt ook alles binnen in Helling 7 een tweede leven door. Hier kon horecabaas Bonsen zich uitleven. “Zeker in coronatijd was er veel aanbod van apparatuur en meubels, aangeboden door horecaondernemers die hun zaak zijn gaan opruimen toen ze dicht moesten. De lampen aan het plafond komen van The Roast Room (RAI, red.), de banken uit een hotel in de binnenstad, de houten jarenzestigstoelen van een inboedelveiling.”

null Beeld Marie Wanders
Beeld Marie Wanders

Naast het hergebruikte staal van de constructie en het interieur herinneren ook de oude schakelkasten in de entree aan de geschiedenis van deze plek, die teruggaat tot de dagen van de Nederlandsche Dok Maatschappij, een voorloper van de NDSM. Op zwart-witfoto’s aan de muur zien we scheepswerkers in actie onder het schip Waiwerang van de Koninklijke Paketvaart-Maatschappij (1949) en aan de bronzen schroef van tanker Naess Endeavour (1960).

“Iedereen die hier komt vraagt: wat deden jullie eigenlijk vroeger met dit gebouw?” aldus werfdirecteur Schulting. Restaurateur Bonsen kan een kleine ergernis niet onderdrukken: “Hebben we drie jaar hard gewerkt om een heel nieuw restaurant te bouwen, vragen mensen doodleuk of dit dan de kantine van de werf was.”

Weekly roast

Branden, lassen en ander vuurwerk: dat is wat ze doen op de werf. Gasten kunnen de vonken zien vallen vanaf het terras. “Zeker in het donker heeft dat iets magisch,” weet Schulting. De keuze om in het restaurant te koken op open vuur lag dus voor de hand, zegt Bonsen, die zich daar eerder aan waagde in zijn Café Panache. “Daar kwamen al snel klachten van de buren; of we wilden stoppen met barbecuen, want hun balkons roken naar houtskool. Hier kun je veel meer.”

Gasten kunnen binnenlopen voor een borrel, lunch of diner. Een hoofdgerecht bij Helling 7 kost rond de 18 euro. Daar krijg je bijvoorbeeld een weekly roast voor, met aardappels of groenten erbij. Bonsen wil in de winter de menukaart een upgrade geven, door een vijfgangendiner te ­serveren. Ook bij minder aangenaam weer moet de komst naar deze plek de moeite waard zijn. Zijn de mannen niet bezorgd dat deze plek vooral mensen aan de ­andere kant van ’t IJ gaat trekken, de Amsterdammers die het goed hebben?

null Beeld Marie Wanders
Beeld Marie Wanders

“We willen laagdrempelig zijn,” zegt Bonsen. “En we zien dat er echt een mix van mensen komt. We hadden eerder wat zorgen over parkeren, maar dat bleek niet nodig, want reguliere bezoekers komen met de fiets. We hadden niet gedacht dat zo veel mensen die hier achter wonen, op de bonnefooi zouden binnenlopen.’

Veel gasten wonen in de nieuwbouwtorens van het Kraanspoor. Daar komt ook een deel van het personeel vandaan, zegt Bonsen. Helling 7 is betaalbaarder dan een restaurant in het ­centrum, zegt de eigenaar, en is weinig pretentieus. “Hierachter staan een schildersloods en een spuiterij. Daar ­verderop zit de fabriek van Denham (het jeansmerk, red.). Een shiny, gelikte tent zou hier niet passen. We trekken ook niet het publiek van, laten we zeggen, een ­Harbour Club.”

“Mensen uit de buurt zijn nieuwsgierig naar wat hier gebeurt,” vult architect Droog aan. “Toen we gingen proefkoken kwam er nog twintig man aanlopen om te vragen of we open waren. Ze bleken aan boord te zitten van een schip dat gerepareerd werd, en waren via de werf binnengekomen.”

null Beeld Marie Wanders
Beeld Marie Wanders

Nieuw stadsstrand

Terwijl boven lunch wordt geserveerd en de eerste biertjes van de dag worden getapt, klinkt beneden – onder de helling – geboor. Een uitbreiding is in de maak, met een bar en lange biertafels zal hier plek zijn voor groepen en evenementen. De laatste lockdown werd nuttig besteed: keukenpersoneel hielp met opruimen, schilderen en – onder toezicht – met de elektra.

Net buiten, waar cruiseschip P Prince uit Bermuda zijn schaduw over het terrein werpt en een hek de grens met de werkplaats van Damen markeert, willen Droog en zijn partners een nieuw terras maken, of bijvoorbeeld een foodfestival organiseren. Aan een pier in het water kan een stadsstrand komen – misschien dat de ligbedden uit een van de cruiseschepen hergebruikt kunnen worden.

De vraag is hoe lang de mannen de tijd hebben. Voor nu ontmoeten de werelden van industrie, wonen en werken elkaar hier, met Helling 7 als welkome kwartiermaker. Maar de stad blijft opschuiven in deze richting. Op termijn voorziet de gemeente hier in duizenden nieuwe woningen. “Of dat in 2028 gebeurt of 2040, weten we niet, maar ze gaan komen,” zegt werfdirecteur Schulting. “Onze droom is dat als die woonwijk hier staat, wij hier nog zijn met Helling 7.”

null Beeld Marie Wanders
Beeld Marie Wanders
Meer over