Review

Annet de Jong - Dossier Tobias ****

Eén van de wetten van het literaire thrillergenre luidt dat de lezer zich met de hoofdpersoon - vaak het slachtoffer - moet kunnen identificeren. Anders wordt het natuurlijk nooit eng. Toch, gek genoeg, lopen er in literaire thrillers opvallend vaak hoofdpersonen rond, meestal vrouwen, aan wie een normaal mens zich liever niet spiegelt.

Met die vrouwen is van alles mis - ze zijn overspannen, getraumatiseerd, postnataal depressief of om een andere reden geestelijk verzwakt. Tragische gevallen, kortom. Ze laten zich inpalmen door een knappe held die halverwege het boek een maniak blijkt te zijn. En ja, meestal eindigen ze met doorgesneden hals in de struiken.

Het eerste dat opvalt aan Dossier Tobias, de tweede literaire thriller van Annet de Jong, is dat er zoveel normale mensen in rondlopen. Hoofdpersoon Isabel IJzerman is een aardige, weldenkende vrouw. Niets mis mee. Ook haar familieleden - zus, broer, nichten, enzovoort - gedragen zich als normale mensen.

Ze helpen elkaar en houden het hoofd koel. De enige die met een beetje fantasie kan doorgaan voor een potentieel thrillerpersonage is Nicolas, de ex-man van Isabel, maar hij is een excentrieke aristocraat van Pools-Canadese komaf, en van zo'n man kun je geen aangepast gedrag verwachten - hij is een charmante praatjesmaker, daarom is Isabel ooit voor hem gevallen.

Niet meer, inmiddels, want het huwelijk is voorbij. Nicolas heeft een potje gemaakt van zijn bedrijf - hij staat bekend als 'chef lege dozen' - en hij houdt er een minnares met appelwangen op na. Bovendien is hij geobsedeerd geraakt door geld en het katholieke geloof. Op een dag gooit hij Isabel het huis uit. Dat huis bevindt zich toevallig in Warschau. En daarmee raken we aan de kern van het drama, want het gaat hier om een echtscheiding van een Nederlandse vrouw die zich afspeelt in het buitenland.

Bovendien zijn er twee kinderen bij betrokken. Als opmaat voor een zinderende thriller klinkt het misschien wat mager - explosieve echtscheidingen komen in de beste kringen voor - maar dan hebben we buiten het Haags Kinderontvoeringsverdrag gerekend. Dankzij dat verdrag raken alle betrokkenen binnen de kortste keren verstrikt in een kafkaëske nachtmerrie.

Isabel wil samen met haar kinderen terug naar Amsterdam. Te laat ontdekt ze dat ze juridisch eigenlijk geen poot heeft om op te staan. In Warschau blijven is geen optie; Nicolas trekt alle trukendozen open om haar het leven zuur te maken. En dus gaat ze toch. Ze bouwt, gesteund door haar familie, een nieuw leven op. De kinderen gaan naar Amsterdamse scholen en het lijkt erop dat Nicolas zich bij zijn nederlaag heeft neergelegd. Tot Tobias, het zevenjarige zoontje, op een dag verdwijnt. Zijn vader heeft hem terug ontvoerd, zodat het kind in de juiste omgeving kan opgroeien tot een gezonde, Poolse jongeman.

Wil de moeder het kind ooit nog terugkrijgen, dan zit er niets anders op dan keihard terugslaan. En dus neemt Isabel het recht in eigen hand - met de stilzwijgende toestemming van haar advocaat, die ook geen wonderen verwacht van het Europese Kinderontvoeringsverdrag. Het is, kortom, improviseren geblazen.

Met een groepje familieleden wordt een krankzinnige undercoveroperatie op touw gezet, compleet met donkere zonnebrillen en walkietalkies. Het lijkt wel een amateuristische cowboyfilm: Nederlandse familie maakt Warschau onveilig. Toch vergaat het lachen je wel als je beseft dat Dossier Tobias is gebaseerd op een waar gebeurd verhaal. Uit het naschrift blijkt dat Annet de Jong van nabij een kinderontvoeringszaak meemaakte.

Des te knapper is het dat de roman nergens een verbeten aanklacht wordt. Het verhaal is helder en meeslepend opgeschreven; zelfs de rechtbankscènes hebben vaart. Hooguit is het jammer dat er op het eind alsnog een maniak met een mes uit de struiken springt, want het is juist de alledaagsheid die het verhaal zo spannend maakt. En zo actueel. Al blijf je vooral achter met de vraag hoe zo'n tragische geschiedenis in godsnaam actueel kan zijn. (KARIN OVERMARS)

Annet de Jong - Dossier Tobias
Querido, 18,95 euro

null Beeld
Meer over