PlusInterview

Amsterdamse Janey Jacké doet mee aan internationale tv-competitie van dragartiesten: ‘Ik dwing mensen mij te respecteren’

Als eerste Nederlandse doet Janey Jacké (29) mee aan een internationale versie van tv-hit RuPaul’s Drag Race, waarin dragartiesten strijden om de winst. ‘Ik wil in mijn optredens laten zien dat ik altijd onbeschaamd mezelf ben.’

Tim van Erp
Janey Jacké: ‘Ik was zestien toen ik voor het eerst in drag ging, op een feestje van een vriendin.’ Beeld Dingena Mol
Janey Jacké: ‘Ik was zestien toen ik voor het eerst in drag ging, op een feestje van een vriendin.’Beeld Dingena Mol

Wanneer Janey Jacké halverwege het gesprek een appbericht ontvangt, sperren haar ogen zich open. Om haar mond een lach. “Yes!” roept ze. “Ik ben geboekt voor een optreden in het Verenigd Koninkrijk!” Het liet op zich wachten nadat twee weken geleden bekend was geworden dat ze een van de deelnemers is van RuPaul’s Drag Race: UK vs The World. In deze BBC-reeks van zes afleveringen neemt ze het op tegen dragartiesten uit Groot-Brittannië, de VS, Canada en Thailand, die allen eerder in eigen land meededen. Zelf werd ze in 2020 tweede in het eerste Nederlandse seizoen.

Janey Jacké groeide in Volendam op als Justin Mooijer en schuift in die gedaante achter de Zoomcamera in haar Amsterdamse appartement: met pet, stoppelbaardje en hoody. De energie die ze als dragqueen op het podium tentoonspreidt, uit zich nu net zo. Dat ze al twee dagen van aaneengeregen interviews erop heeft zitten, valt haar niet aan te zien. De media duiken erbovenop, een Nederlandse in een internationale reeks van de immens populaire franchise.

Hoe lang heb je je deelname geheim moeten houden?

“Bijna een jaar! Niet lang na Drag Race Holland werd ik gebeld. Ik riep in elk interview dat ik mee wilde doen aan RuPaul’s Drag Race All Stars (een Amerikaanse spin-off waarin oud-deelnemers tegen elkaar strijden, red.). Als je als runner-up eindigt, word je hongerig. Ik denk dat de makers die wilskracht bij me zagen.”

Dus je verwachtte al gevraagd te worden voor een buitenlands seizoen?

“Verwachten is een groot woord, maar de programmamakers hadden me al eens gepolst. Naar aanleiding van een interview dat ik had gegeven, vroegen ze: horen we jou hier Engels spreken of ben je nagesynchroniseerd? Op dat moment ging er een belletje rinkelen. Dus toen ik niet veel later om drie uur ’s nachts werd gebeld door een onbekend nummer uit de VS, nam ik zonder aarzelen op. Ze hadden nauwelijks gevraagd of ik interesse had of ik zei ‘ja’.”

Voelt je deelname als revanche, omdat je in Nederland niet had gewonnen?

“Ik was niet zuur, hoor. Winnares Envy Peru is een goede vriendin van me. Tijdens de opnames zijn we nog hechter geworden dan we waren. Dat zij won is geweldig, maar was ik teleurgesteld? Zeker. In het weekend waarin de finale werd uitgezonden kreeg ik corona. Ik lag vijf weken op bed. Het virus kwam denk ik extra hard aan omdat ik geradbraakt was na de intense opnames. Toen ik beter was, kon ik vanwege de pandemie alsnog niet optreden. Mijn deelname voelde dus vooral als opstaan na een beperkende periode. Ik was blij dat ik iets kon doen, weer kon gróéien.”

In deze reeks zit RuPaul zelf achter de jurydesk, in Nederland is dat Fred van Leer. Sta je dan anders op het podium?

“Honderd procent. Niets ten nadele van de Nederlandse juryleden, maar RuPaul is the mother of drag. Dankzij hem zijn dragartiesten zoveel meer geaccepteerd dan vroeger. Natuurlijk was ik de eerste tien minuten starstruck, maar al snel heb je geen tijd om verlegen te zijn. Je wil hem simpelweg trots maken.”

Over die toegenomen acceptatie: merk je dat ook als je in drag over straat gaat?

“Laat ik vooropstellen: het is nog niet wat het moet zijn. Opmerkingen of vuile blikken krijg ik regelmatig, maar ik mag van geluk spreken: echt heftige dingen heb ik zelden meegemaakt. Ik woon in het centrum en ga gewoon in drag – of in elk geval met make-up op – de deur uit. Vaak krijg ik ook complimenten. Ik heb slechts een keer een nare aanvaring gehad en dat is twaalf jaar geleden, toen woonde ik nog in Volendam.”

Wat gebeurde er?

“Ik was op een feestje waar een paar jongens dachten: die homo slaan we eruit. Met zijn zessen stonden ze tegenover me. Gelukkig vielen mijn verwondingen mee, maar het leidde ertoe dat ik maandenlang over mijn schouder keek. Toch heeft het me gevormd. Erna werd tegen me gezegd: ‘Het is belangrijk dat je accepteert dat dit misschien niet de laatste keer is.’ Dat weigerde ik. Ik wil mijn leven niet inrichten rond waakzaamheid.”

Hoe uit zich dat in je kunst?

“Ik dwing mensen mij te respecteren. Ik wil in mijn optredens laten zien dat ik altijd onbeschaamd mezelf ben. Zelfverzekerd, maar zonder arrogantie.”

Was het incident op het feestje tekenend voor hoezeer je geaccepteerd werd in Volendam?

“De agressie was een eenmalig voorval, maar ik was als kind een vreemde eend in de bijt. Daarom ging ik in Amsterdam naar de middelbare school. Hier durfde ik mezelf te omarmen: ik kwam uit de kast en ging vanaf mijn veertiende stiekem naar de Reguliersdwarsstraat, waar ik kennismaakte met grote namen uit de dragscene destijds.”

Ze lacht en zegt: “Ik hoor regelmatig van mensen dat ik al playbackend in de bus naar school zat. Ik was zestien toen ik voor het eerst in drag ging, op een feestje van een vriendin. Ik had meteen door dat ik echt iets kon: alle ogen waren op me gericht, ik kreeg ladingen complimenten.”

Hoe was die acceptatie in je eigen gezin?

“In Volendam geldt: wat de boer niet kent dat vreet ie niet. Bij mijn ouders ook. Dat ik gay ben verwachtten ze, maar dat ik dit vak zou kiezen hadden ze nooit kunnen bedenken. Vooral mijn vader had er moeite mee. ‘Wat moeten het dorp en de familie niet denken?’”

Veranderde dat naarmate je meer succes kreeg? Vóór Drag Race Holland had je al een imposante carrière, met shows in het buitenland en op Pride Amsterdam.

“Toen mijn ma me zag optreden, was ze meteen om. Pa heeft er lang moeite mee gehad. Toen hij ernstig ziek werd, veranderde dat. Ineens maakte hij zich niet langer druk om wat de mensen in het dorp vonden: dat was niet belangrijk meer. In de laatste fase van zijn leven zijn we heel hecht geworden.”

Hebben jullie dat tegenover elkaar uitgesproken?

“Ja. We hebben eerlijke gesprekken gevoerd, bijvoorbeeld over de vraag waarom hij wel kon accepteren dat ik op mannen val, maar niet dat ik dragartiest werd. In augustus 2017 is hij overleden. Dat is heel triest, maar het is bijzonder dat we die verbintenis zo innig hebben mogen voelen. Ik ben een krachtiger artiest doordat ik deze momenten met hem heb gedeeld. Het is alleen jammer dat hij dat zelf niet kan meemaken.”

Merk je vaker dat mensen, zelfs degenen die accepterend tegenover homoseksualiteit staan, moeite hebben met het feit dat je dragqueen bent?

“Heel vaak. Ook bij homo’s. Veel mensen met wie ik datete schrokken ervan. Soms werden ze verliefd op Justin, maar niet op Janey. Andersom gebeurde ook, maar ja: ik zit niet in jurk en pruik thuis op de bank. Gelukkig heb ik nu een vriend die me leerde kennen als Janey, maar ook ging houden van Justin. Hij is trots op haar – maar op hem is hij verliefd.”

RuPaul’s Drag Race: UK vs The World is vanaf 1 februari te zien op BBC3. De finale wordt uitgezonden op 8 maart.

Meer over