Amsterdammer Helpt Amsterdammer

Afghaanse vluchteling wil automonteur worden: ‘Ik worstel met trauma’s, geld en de taal, maar wil zo graag dat diploma’

Saeid Rajabi: ‘Ik sta nog altijd in overlevingsstand.’ Beeld Eva Plevier
Saeid Rajabi: ‘Ik sta nog altijd in overlevingsstand.’Beeld Eva Plevier

De Afghaanse Saeid Rajabi heeft helaas veel ervaring met verloren tijd. Zijn opleiding tot automonteur wil hij daarom hoe dan ook afmaken. Maar het lesgeld is een probleem. Kosten: 650 euro.

Bien Borren

Voor Saeid Rajabi (21) is vooruitblikken geen aangename bezigheid. Hij weet dat de jaarwisseling voor velen een schone lei betekent, een moment om te bezinnen en grootse en meeslepende plannen te maken voor de 365 dagen die in het verschiet liggen. Zijn leeftijdsgenoten zijn er doorgaans heel begaafd in maar Rajabi staat liever niet stil bij wat het komende jaar voor hem zal betekenen. Ook achteromkijken doet hij liever niet. “Ik sta nog altijd in overlevingsstand. Dan heeft terugkijken of vooruitblikken weinig zin. Een langetermijnvisie hebben vind ik heel lastig.”

Rajabi ontvluchtte vijf jaar geleden Iran, waar hij sinds zijn eerste levensjaar woonde. De van oorsprong Afghaanse Rajabi en zijn familie vestigden zich twintig jaar geleden in Teheran omdat ze in hun geboortestad Herat geen toekomst hadden. In Teheran was het weliswaar rustiger, vertelt Rajabi, maar daarmee is al het goede wel gezegd. “Ik mocht niet naar school. Iran is niet dol op Afghanen, ze willen ons het liefste kwijt.”

Asielprocedure

Maar teruggaan was geen optie en na de dood van zijn vader werd de 10-jarige Rajabi geacht de familie te onderhouden. “Het leven is duur voor Afghaanse vluchtelingen in Teheran. We moesten overal voor betalen; voor de lucht die we ademden, de grond die we bewandelden. Ik werkte overal en nergens, nam elk baantje aan dat zich aandiende. Het was overleven en dat lukte op het nippertje.”

Die jaagstand is onder zijn huid gekropen, zegt Rajabi. Ook hier, in het betrekkelijk rustige Amstelveen, houdt hij zijn somberte en angstige gevoelens in toom door kleine stapjes te nemen. En dat betekent geen meerjarenplan, maar een meerdagenplan.

“Het is geen sneltrein, misschien komt een wat trage stoptrein nog het meest in de buurt, maar we komen er wel. We doen het stap voor stap,” zegt Sahra Awad. Zij is onderdeel van de SP Hulpdienst in Amstelveen (zie kader) en heeft Rajabi in die hoedanigheid leren kennen.. Awad vertelt over haar eigen vlucht naar Nederland, ruim 32 jaar geleden uit Somalië. “Er is sindsdien veel veranderd en de asielprocedure is er alleen maar slechter op geworden.”

Neem Rajabi’s inburgering: “Hij kwam in een klasje terecht met enkel statushouders. Alleen de docent sprak Nederlands. Geen wonder dus dat je nauwelijks een woord Nederland oppikt van die lessen.” Zelf zat Awad destijds tussen de Nederlandse kinderen en daardoor ging het een stuk vlugger.

Tegenslagen

Rajabi is erop gebrand zich de taal eigen te maken. Hij is gemotiveerd en maakt forse stappen. Dat blijkt ook wel uit het feit dat hij zijn verhaal in het Nederlands doet. “Zonder Sahra zou het echt nog niet zo goed gaan. Eigenlijk zou ik nergens zijn zonder haar.”

Rajabi’s gezicht betrekt als hij over 2020 vertelt, het jaar waarin de wereld op slot ging, hij zijn werk in een restaurant verloor en daarom moest stoppen met zijn opleiding. “Het voelt alsof dat volledige jaar mij is afgenomen, er bestaat geen 2020 voor mij. Dat jaar is kwijt. Ik zat elke dag thuis, kon nergens heen. Ik werd gek. Zonder Sahra was 2021 ook een weggegooid jaar geweest.”

Ze hielp hem zijn studie weer op te pakken, regelde fondsen voor zijn lesmateriaal en wist de opleiding te overtuigen dat hij weer mocht instromen. “Hij loopt twee maanden achter en eigenlijk had hij al stage moeten lopen, maar een plek in een Nederlandssprekende garage is moeilijk te vinden. Toch vallen deze tegenslagen mee bij het feit dat hij weer naar school kan.”

Het lesgeld voor dit jaar staat nog open en doordat Rajabi ondanks de vele sollicitaties geen werk kan vinden, begint die rekening nijpend te worden. Hij krijgt weliswaar een gift van DUO, maar omdat hij meerderjarig is en inwonend, wordt zijn moeder gekort op haar uitkering. Rajabi wordt geacht bij te kunnen dragen aan de vaste lasten, maar zonder opleiding geen werk, zonder werk geen inkomen, zonder inkomen geen opleiding. “Het is een vicieuze cirkel,” verzucht Awad.

Rajabi: “Ik worstel met trauma’s, met de taal, met financiële zorgen, maar ik wil zo graag dat diploma.” Want met dat papiertje op zak hoop hij weer aan zijn toekomst te kunnen denken.

SP Hulpdienst Amstelveen

Voor inwoners van Amstelveen die hulp kunnen gebruiken bij het aanvragen van uitkeringen, toeslagen, het vinden van huisvesting of huishoudelijke hulp voor chronisch zieken is de SP Hulpdienst in het leven geroepen. Deze organisatie staat mensen bij die niet wijzer worden uit het dikke woud aan instanties en niet weten waar ze moeten aankloppen met welke hulpvraag. De SP Hulpdienst biedt gratis hulp. De landelijke dienst heeft gemeentelijke takken, onder meer dus in Amstelveen en ook in Amsterdam.

Gerda Zipp Beeld Eva Plevier
Gerda ZippBeeld Eva Plevier

De wens van vorige week

Vorige week vroeg Badia el Hassani een bijdrage voor een uitje met haar vrouwengroep Meet and Eat. Gerda Zipp doneert.

Badia el Hassani (46) zet zich al ruim tien jaar in voor de sociale cohesie in Amsterdam-Oost. Ze werkte als vrijwilliger voor Civic, hielp als tolk en droeg bij aan meerdere buurt­initiatieven. Haar nieuwste project is Meet and Eat in buurthuis Archipel in de Indische Buurt. Tweemaal per week nodigt ze daar vrouwen uit die anders veel uren alleen thuis doorbrengen. Ze eten samen en houden elkaar gezelschap.

Ook biedt El Hassani hulp aan wie niet weet waar die voor steun moet aankloppen en is er tijd voor kunst en cultuur. Dat zijn waardevolle en verrijkende gesprekken, en daarom wil El Hassani, als de maatregelen het weer toestaan, graag met de groep op excursie naar bijvoorbeeld een museum. Ze vroeg daarvoor een bijdrage en Gerda Zipp (82) reageerde.

“Ik kan me goed voorstellen dat het voor deze vrouwen soms lastig is ­aansluiting te vinden bij de maatschappij. Maar dat ze elkaar hebben gevonden, gezelligheid beleven aan hun clubje en ook nog iets over kunst en cultuur willen leren: daar draag ik graag aan bij.”

Zipp heeft desgevraagd wel wat suggesties voor een uitje. “Het Anne Frank Huis bijvoorbeeld, dat is zo’n belangrijke plek als je meer wilt leren over de Nederlandse geschiedenis. Maar een rondvaart over de Amsterdamse grachten zou ook bijzonder zijn. De stad is zo mooi vanaf het water.”

Gerda Zipp. Beeld Eva Plevier
Gerda Zipp.Beeld Eva Plevier