Winst Amerikanen in droomestafette

Phelps is als eerste zwemmer klaar en wordt afgelost door Weber-Gale. Foto EPA/Patrick B. Kraemer Beeld
Phelps is als eerste zwemmer klaar en wordt afgelost door Weber-Gale. Foto EPA/Patrick B. Kraemer

PEKING - Op de Olympische Spelen zijn superlatieven altijd onderhevig aan inflatie. De mannenfinale van de 4x100 vrij, vanochtend gewonnen door de Verenigde Staten, gaat echter simpelweg de boeken in als mooiste ooit.

Er was lang naar uitgekeken en alle deelnemers hadden zo hun eigen agenda. De Verenigde Staten, van 1964 tot 1996 olympisch kampioen, wilden revanche voor de nederlagen van Sydney (zilver) en Athene (brons). Zuid-Afrika wilde laten zien dat het goud van 2004 geen toeval was geweest.

De Franse sprinters, die iedereen dit jaar verbaasden met hun snelle tijden, wilden hun eerste estafettemedaille ooit pakken. Het moest meteen goud worden. En Australië was vastbesloten als outsider toe te slaan.

Tot slot was er Michael Phelps. Als hij en zijn landgenoten niet zouden winnen, zou zijn droom, acht keer goud, al op de tweede finaledag van het zwemtoernooi vervliegen.

Vanochtend om 11.26 uur Chinese tijd gingen de in totaal 32 zwemmers dan eindelijk van start. Ze deden dat met meer snelheid, meer geweld, meer topprestaties en meer emotie dan iedereen had verwacht.

Om te beginnen verbrak de Australiër Eamon Sullivan als startzwemmer het wereldrecord 100 vrij van de Fransman Alain Bernard. Niet met een paar honderdsten, maar met een verbluffende marge: van 47,50 naar 47,24. En passant dook de Canadese wereldkampioen Brent Hayden als tiende man ooit onder de 48 seconden en bleef Phelps - hoewel absoluut geen sprinter - slechts één honderdste boven de 47,50 van Bernard.

Die eerste 100 meter was slechts een voorbode van wat nog moest komen. Dat bleek veel. Zoveel zelfs, dat de impact van de race lang moest bezinken nadat de rust was weergekeerd in de Water Cube.

Met hun winnende tijd van 3.08,24 bleven de Verenigde Staten vier seconden (!) onder hun oude wereldrecord. Alle finalisten waren sneller dan de winnende tijd van Athene (2004), vijf finalisten bleven onder het oude wereldrecord. De Fransen zwommen een Europees record, de Australiërs een Oceanisch record, de Zuid-Afrikanen een Afrikaans record.

Maar de meest verbluffende prestatie van de ochtend kwam op naam van Jason Lezak. De 32-jarige slotzwemmer van de Amerikanen lag 0,6 seconde achter op de Fransman Bernard toen hij het water in dook. En na vijftig meter was daar nog eens twee tiende bijgekomen.

''Bij het keerpunt dacht ik: dit gaat me nooit meer lukken, Bernard is de wereldrecordhouder,'' aldus Lezak. ''Maar toen zei ik tegen mezelf: doe niet zo belachelijk. Dit zijn de Spelen. Daar is niets normaal.''

Hij tikte uiteindelijk aan op 0,08 seconde voor Bernard. Lezaks estafettesplit was 46,06. Hij bleef daarmee een dikke halve seconde onder de snelste split ooit gezwommen (de 46,70 van Pieter van den Hoogenband in 2003) en bracht een barrière dichterbij die tot gisterochtend voor onbreekbaar werd gehouden: die van de 46 seconden.

Als slotzwemmer in 2000 en 2004 was Lezak telkens verslagen. Hij had het voor de race over die nederlagen gehad met zijn teamgenoten. Garrett Weber-Gale: ''Ik zag de pijn op zijn gezicht toen hij die herinneringen ophaalde. Daarom wist ik dat Jason in die laatste twintig meter zou toeslaan.''

Het leidde in het olympische zwembad tot een Amerikaanse vreugde-explosie die dit zwemtoernooi moeilijk overtroffen gaat worden. De recordtijd was alweer de zevende die in drie dagen tijd moest worden bijgeschreven in de boeken. In Peking wordt daarmee nogmaals duidelijk dat het zwemmen met de nieuwe badpakken een ander tijdperk is ingegaan.

Maar pakken of niet, de demonstratie van pure snelheid die vanochtend in de Water Cube werd gegeven, zal lang nagalmen. Het was zoals Lezak zei: ''Ik kan eigenlijk niet goed onder woorden brengen wat er is gebeurd.''

De Nederlandse estafetteploeg _ Pieter van den Hoogenband, Mitja Zastrow, Robert Lijesen en Bas van Velthoven - kwam niet in de finale, maar strandde met een tiende tijd van 3.14,90 in de series.

De mannen pakten vier jaar geleden in Athene nog zilver op dit nummer, maar het kwartet kwam nu tekort. ''We zijn op de vrije slag duidelijk in een ander tijdperk aangekomen,'' zei technisch directeur Jacco Verhaeren, doelend op de razendsnelle tijden. Maar liefst vijf landen realiseerden een tijd in de 3.12. Amerika scherpte het eigen wereldrecord gisteren al aan tot 3.12,23.

Over het optreden van Nick Driebergen op de 100 meter rugslag was Verhaeren minder te spreken. De zwemmer van NZA kwam met 55,31 niet verder dan de 28ste plek. ''Iemand met zijn potentie had hier toch minimaal de halve finales moeten halen.''
Jolijn van Valkengoed plaatste zich niet voor de halve finales van de 100 meter schoolslag. Met een tijd van 1.11,26 kwam de zwemster uit Lelystad in de series niet verder dan de 35ste plaats.

Vanaf morgen moet tweevoudig olympisch kampioen Pieter van den Hoogenband aan de bak: dan staat 'zijn' koningsnummer, de 100 meter vrije slag,op het programma. Hij is optimistisch: ''Ik ben sneller dan ooit.''

Van den Hoogenband liet de 200 vrij schieten. Hij had op dat nummer alle kans op een achtste olympische medaille, maar hij kent zijn fysieke beperkingen. ''Ik heb niet meer het lijf van acht jaar geleden en moet slim omgaan met de omstandigheden en de kleine fysieke ongemakken.''

Hij ontkwam er ook niet aan van pak te wisselen: Van den Hoogenband ruilde zijn Nikebroek in voor een volledig pak, de veelbesproken LZR Racer. Dat, gecombineerd met de veronderstelde topvorm, moet zijn snelste tijd sinds 2002 opleveren - een tijd die hij nodig zal hebben om überhaupt de finale te halen. Bij coach Verhaeren bestaat geen twijfel: ''Al is er maar een kans van één procent,'' zei hij in december al, ''dan grijpt Pieter hem.'' (ROBERT-JAN FRIELE)

null Beeld
Meer over