Wil Jan Paternotte (D66) de VVD loslaten?

De Amsterdamse collegeonderhandelingen zitten nog altijd vast, maar het verloop van een besloten overleg van de acht fractieleiders voedt speculaties dat D66 bereid is de VVD los te laten als beoogd coalitiepartner.

Bas Soetenhorst
D66-fractieleider Jan Paternotte Beeld anp
D66-fractieleider Jan PaternotteBeeld anp

Volgens ingewijden deed D66-fractievoorzitter Jan Paternotte het ongebruikelijke voorstel gelijktijdig te gaan onderhandelen over twee mogelijke coalities: D66, SP en VVD enerzijds en D66, SP en GroenLinks anderzijds. Bijna alle andere fractievoorzitters uit de gemeenteraad zagen daar niets in.

Het verworpen voorstel lijkt GroenLinks en SP te sterken in de gedachte dat D66 overgehaald kan worden afscheid te nemen van de VVD als beoogd coalitiepartner. In één van de twee opties waarover Paternotte wilde onderhandelen (D66-SP-GroenLinks) komt de VVD immers niet voor.

Struikelblok
Het gezamenlijk optrekken van D66 en VVD is tot nu toe één van de struikelblokken in de besprekingen, omdat GroenLinks niet als enige linkse partij in het college wil gaan zitten. De SP sluit dat niet uit, maar dringt ook bij D66 aan op een coalitie zonder de VVD. GroenLinksfractieleider Rutger Groot Wassink zou gisteren hebben gezegd bereid te zijn tot onderhandelingen met D66 en SP.

In die constellatie neemt D66 niet de gewenste middenpositie in. Wel wordt aan een andere, onuitgesproken wens van D66 voldaan, omdat de PvdA buiten het college zou blijven. Dat zou voor het eerst in de geschiedenis zijn. De sociaaldemocraten zijn sinds de raadsverkiezingen van 19 maart - ook al voor het eerst - niet de grootste partij. Ze hebben tien zetels, vier minder dan D66.

D66 heeft vooralsnog het voortouw in de formatiebesprekingen. Aanvankelijk sloegen D66 en GroenLinks aan het onderhandelen. Dat mondde ruim een maand geleden uit in een uitvoerig concept-collegeprogramma, dat door alle andere partijen (gematigd) positief is ontvangen. De VVD was de door D66 beoogde derde partij, noodzakelijk voor een raadsmeerderheid.

Rechts blok
Maar twee weken geleden staakte GroenLinks de onderhandelingen, omdat D66 en VVD een rechts blok zouden vormen. Vervolgens kwamen tal van opties ter tafel, die steeds stuitten op de voorwaarden van D66 of van de linkse partijen.

De acht fractievoorzitters werden het gisteren wel eens over het idee de 'verkenners' van stal te halen: de senatoren Roger van Boxtel (D66) en Arjan Vliegenthart (SP). Net als het afgelopen weekend spreken ze vandaag alle fractieleiders afzonderlijk over hun coalitievoorkeuren. Begin deze week adviseerde het duo nog coalitiebesprekingen tussen D66, VVD, GroenLinks en SP. GroenLinks weigerde, waardoor ruim negen weken na de raadsverkiezingen nog geen zicht is op een nieuw stadsbestuur. In bijna alle andere gemeenten van Nederland is dat wel het geval.

Meer over