PlusDe Campagne

Waarom Wilders zich niet laat zien in Amsterdam

Geert Wilders, voorman van de PVV, loopt met een grote boog om Amsterdam heen. In de hoofdstad valt voor hem niets te winnen.

Marcel Wiegman
Zijn neus vertoont hij in de stad niet. Niet zo gek, want valt er voor hem te winnen? Beeld ANP
Zijn neus vertoont hij in de stad niet. Niet zo gek, want valt er voor hem te winnen?Beeld ANP

Mooi portret in Wegen naar Wilders van Koen Damhuis, een bundeling interviews met aanhangers van Geert Wilders.

Vrouw, rond de tachtig, gepensioneerd schoonmaakster uit Amsterdam, maar 'gevlucht' naar elders vanwege de buitenlanders: "Als we op de markt in Osdorp waren en er was een koopje of zo, denk maar niet dat jij daar nog bij kon. Ze drukten je gewoon weg. Die mensen zijn gewoon anders. Ik zou er ook niet meer tussen willen wonen hoor, dan zou ik echt gek worden."

Geert Wilders en de hoofdstad. Hij mag graag afgeven op de 'elite van de grachtengordel', zijn eigen neus vertoont hij in de stad niet. Niet zo gek, want valt er voor hem te winnen?

Een jaar geleden peilde het gemeentelijk onderzoeksbureau OIS de PVV in Amsterdam op 7,5 procent. Tijdens de laatste verkiezingen, voor het Europees Parlement in 2014, stemde 8 procent op Wilders, ver onder het landelijk gemiddelde.

14 burgertypen
In Amsterdam heeft de multiculturele samenleving een iets positiever gezicht, zegt electoraal geograaf Josse de Voogd. Allochtonen zijn minder oververtegenwoordigd in de cijfers rond criminaliteit en werkloosheid dan elders in het land.

De PVV-stemmer is bovendien vertrokken naar Almere, zegt hij. Wat ervoor teruggekomen is zijn yuppen, rijk en arm door elkaar. Die stemmen niet op Geert Wilders.

Dat is volgens De Voogd niet altijd zo geweest. In de jaren negentig was het precies andersom: Janmaat en zijn Centrumdemocraten waren groter in Amsterdam dan in Almere. Daar was D66 groot. En in 2002 scoorde de LPF in de hoofdstad nog precies op het landelijk gemiddelde.

Maar sindsdien is de gentrificatie van de stad niet meer te stoppen. Dat blijkt ook uit onderzoek van bureau Whooz, dat gegevens verzamelt over alle 7,6 miljoen huishoudens in Nederland en op basis daarvan veertien 'burgertypen' of doelgroepen onderscheidt.

Weinig loyale kiezers
Volgens onderzoeker Ed Kassens heeft de PVV sowieso een groot probleem: geen enkele doelgroep heeft een heel sterke binding met de partij, omdat die slechts inspeelt op een vaag en algemeen gevoel van ontevredenheid. Dat levert weinig loyale kiezers op.

De PVV-stemmer is vertrokken naar Almere, aldus electoraal geograaf Josse de Voogd Beeld ANP
De PVV-stemmer is vertrokken naar Almere, aldus electoraal geograaf Josse de VoogdBeeld ANP

Vroeger was het credo 'iedereen is mijn klant' een voordeel, zegt Kassens. Maar in de moderne vluchtige maatschappij niet meer. Consumenten willen zich herkennen in een merk, kiezers in een partij. Dat vraagt om duidelijke keuzes, en die levert de PVV nauwelijks.

Welke doelgroepen vallen volgens Whooz wel voor Wilders? Jonge werkzoekenden, die veel tijd doorbrengen op internet, starters met niet al te hoog gegrepen banen en eenvoudig levende bejaarden. Precies de groepen die in Amsterdam weinig te vinden zijn. Eigenlijk heeft alleen het CDA nog minder 'natuurlijke achterban' in de stad.

Wie leven er wel in Amsterdam? Vooral mensen van 'het vrije leven', hoogopgeleide singles en samenwonenden, die prijs stellen op een fijn appartement en genoeg (culturele) voorzieningen in de buurt. Maar ook zwoegende allochtonen en, aan de andere kant van het spectrum, oudere welgestelden.

Zij voelen zich, aldus Whooz, verbonden met partijen als GroenLinks en de Partij voor de Dieren, met D66 en de VVD. En in elk geval niet met de PVV, waardoor de stad inderdaad verloren terrein is voor Wilders - en overigens ook voor de PvdA, die volgens het onderzoek van Whooz zijn natuurlijke achterban in Amsterdam eveneens in rook op ziet gaan.

Zie ook: Wilders kiest unieke strategie en voert nauwelijks campagne

Meer over