Verjaardag Amsterdamse beurs gevierd

In 1903 was het tijd voor weer een nieuw pand, de Beurs van Berlage, maar daar waren de handelaren niet dol op. Foto ANP Beeld
In 1903 was het tijd voor weer een nieuw pand, de Beurs van Berlage, maar daar waren de handelaren niet dol op. Foto ANP

Voor het eerst in de geschiedenis wordt morgen de verjaardag van het aandeel gevierd. Dan is het 407 jaar geleden dat er voor het eerst in effecten werd gehandeld.

Het huis van dichter Joost van den Vondel werd ervoor gesloopt. Het huidige statige beursgebouw van Jos Cuypers, zoon van Petrus H. Cuypers van het Centraal Station en het Rijksmuseum was een statement voor de stad.

''De stijl van het gebouw, waarin veel symboliek is verwerkt, kenmerkt het karakter van de aandelenhandel, die aan het begin van de vorige eeuw zo deftig was,'' zegt Jeroen Huber, historicus en archivaris van NYSE Euronext. Huber spreekt morgen tijdens de rondleidingen langs de diverse exposities in het beursgebouw.

Aanleiding voor de rondleidingen is de bezoekersdag, waarmee de beurs voor het eerst, en voortaan jaarlijks, de verjaardag van de aandelenhandel viert. Die valt niet toevallig op 20 maart. Want op die dag int 1602 werd de Verenigde Oostindische Compagnie opgericht. Huber: ''Omdat de VOC het eerste bedrijf ter wereld was dat aandelen uitgaf, vieren we op deze dag, de geboorte van de aandelen- en effectenhandel. Maar ook voordien was er volop handel, in allerhande waar, en ook dat was beurshandel.''

Het begon met handel in de Warmoesstraat, eind vijftiende eeuw. Huber: ''In die tijd kwamen er protesten van de bevolking over het lawaai tijdens de handel op straat. Toen ze weggejaagd werden, stonden de handelaren op de Nieuwe Brug en het zogeheten Paalhuisje. Later kwam de Olofskapel ter beschikking, en rond 1600 vond de handel plaats in de oude Kerk.''

Het eerste echte beursgebouw werd geopend in 1611. Vanaf de zeventiende eeuw werd de Nieuwe Kerk op de Dam gebruikt als uitwijkbeurs, en er kwam een hulpbeurs, een noodgebouw. Huber: ''Een beurs was eigenlijk niet meer dan een open vloer en een schutting met een afdakje er op.''

In 1845 verrees de Beurs van Zocher, maar met dat pand waren de Amsterdammers niet blij. In 1903 was het tijd voor weer een nieuw pand, de Beurs van Berlage, maar daar waren de handelaren weer niet dol op. Huber: ''Berlage werd gezien als een sociaal-democratische architect, met bijbehorende soberheid, terwijl de effectenhandelaren een representatief pand wilden. Vandaar de beurs van Cuypers.''

De rondleiding begint in het imposante trapportaal, groter dan de hal van menig monument. Het gebouw zit barstensvol beurshistorie, al was het maar dankzij de vele antieke schilderijen. Elke ruimte onthult geheimen, zoals een klok in de schouw in de bestuurskamer, onderdeel van een aantal centraal bediende klokken.

Huber raakt er niet over uitgepraat, en vrijwel alles van de beurs, van de door de VOC rond 1720 uitgegeven bordjes met spotprentjes, commedia-del-arteachtige figuurtjes en teksten die verwijzen naar de naar de windhandel, tot en met de inventaris van de beurskapper, die in een van de hallen staat. (TON DAMEN)

Zie ook het Amsterdam Stadsarchief: crisistijd

In 1845 verrees de Beurs van Zocher (rechts), maar met dat pand waren de Amsterdammers niet blij. Foto Amsterdam Stadsarchief Beeld
In 1845 verrees de Beurs van Zocher (rechts), maar met dat pand waren de Amsterdammers niet blij. Foto Amsterdam Stadsarchief
Meer over