Van Dissel: omikron nog sneller dan verwacht dominant in Nederland

Volgens de (onzekere) ziekenhuismodellen heeft Nederland tien tot twaalf dagen de tijd om de boostercampagne te versnellen. Anders lopen ziekenhuizen het risico om in januari weer over te stromen. RIVM-directeur Jaap van Dissel verwacht dat omikron voor januari al de dominante coronavariant is.

Niels Klaassen
Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM Beeld ANP
Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVMBeeld ANP

De deltapiek ligt achter ons, maar de omikrongolf wordt gevreesd. Met nu al ruim 2400 coronapatiënten in het ziekenhuis is niets doen geen optie, stelden RIVM-directeur Jaap van Dissel en beddencoördinator Ernst Kuipers dinsdagochtend tijdens een vragenronde in de Tweede Kamer.

Het parlement keert dinsdag terug van kerstreces voor een debat over de harde lockdown die sinds zondag geldt. “De tijd die je koopt is beperkt,” zei Kuipers. “Volgens de modellen heb je nu tien tot twaalf dagen de tijd om het boostervaccineren te versnellen.”

RIVM-directeur Jaap van Dissel verwacht dat omikron in Nederland voor januari – ‘misschien al rond kerst’ – dominant is. Nu betreft naar schatting nog tien tot vijftien procent van de coronagevallen de omikronvariant. “We zitten in een dalende trend. De vraag is dus wanneer die omslaat in een stijging door omikron.”

Als de boostercampagne slaagt, dan kan het meevallen met de omikronpiek in ziekenhuizen in januari. Lukt dat niet, dan neemt het aantal dagelijkse ic-opnames snel toe, tot zelfs tachtig of meer. Kuipers benadrukt dat de prognoses onzeker zijn: hoe ziekmakend omikron werkelijk is, is bijvoorbeeld nog onduidelijk. Hij verwacht wel dat de harde lockdown in combinatie met extra vaccinaties de toename met vijftig procent kan drukken: “Dan kun je de aantallen langere tijd laag houden.”

Deltapiek achter ons

Er is ook goed nieuws, schetste Kuipers. De deltapiek in de ziekenhuizen ligt alweer weken achter ons: op 2 december zagen ziekenhuizen het hoogste aantal nieuwe patiënten op verpleegafdelingen, met net boven de 300 per dag. Inmiddels is dat gedaald tot iets meer dan 200. “Het daalt, het gaat de goede kant op. Al gaat het langzaam.” Maar de omikrondreiging brengt ziekenhuizen dan mogelijk al snel weer in het nauw.

Het kabinet trok afgelopen weekeinde uit voorzorg aan de noodrem. Een deel van de Tweede Kamer - PvdA, Volt, Bij1 - vindt dat er al veel vroeger ingegrepen had moeten worden. Andere partijen - Van Haga, PVV, BBB - zijn vooral kritisch over het structurele gebrek aan ic-capaciteit in Nederland.

Het clusteren van covidzorg in een aantal ziekenhuizen in het land kan een uitkomst bieden, maar voorlopig is het te druk om daarmee te oefenen, zegt Kuipers. “Als je het nu vraagt aan ziekenhuizen, is het niet te doen. Bij het Erasmus MC (waar Kuipers bestuursvoorzitter is, red.) zou ik ook zeggen: ik wil best even oefenen, experimenteren. Maar niet nu: nu is alles zo optimaal mogelijk ingericht om zoveel mogelijk zorg te verlenen.”

Prognoses

De nieuwe mutant brengt alle prognoses op hol: in de meest slechte scenario’s schieten de lijnen uit de bestaande grafieken, met maxima van zelfs 2000 of 3000 bezette ic-plekken: drie keer de standaard ic-capaciteit van Nederland.

Van Dissel: “Zelfs bij een snelle lockdown zit je volgens ons sombere scenario toch nog op 100 tot 150 ic-opnames per dag. Dan ga je ervan uit dat de omikronvariant net zo ziekmakend is als delta. Maar dit zijn de sombere voorspellingen.”

Vanaf twaalf uur debatteert de Tweede Kamer met coronaminister Hugo de Jonge en premier Mark Rutte over de harde lockdown en het gebrek aan een ‘plan B’.

Meer over