Review

Synecdoche, New York ****

null Beeld

Regie: Charlie Kaufman
Met: Philip Seymour Hoffman, Catherine Keener, Samantha Morton, Michelle Williams, Emily Watson

Met Synecdoche, New York maakt Charlie Kaufman op vijftigjarige leeftijd zijn debuut als regisseur. De Amerikaan vestigde zijn reputatie als scenarioschrijver met Being John Malkovich, Eternal sunshine of the spotless mind en Adaptation. De drie uitstekende films zitten vol met vreemde plotkronkels en surrealistische vondsten, waarin psychologische concepten met simpele middelen manifest worden gemaakt.

Kaufman handhaaft die unieke aanpak in zijn zelf geschreven regiedebuut, waarin een besef van sterfelijkheid en de wens om het leven tot de essentie terug te brengen een theaterregisseur tot een megalomaan project inspireren.

De film opent met een blik op het chaotische gezinsleven van de door Philip Seymour Hoffman vertolkte Caden Cotard, die naam maakte met bewerkingen van klassieke stukken in een theater nabij New York. Kaufman legt veel nadruk op de lichamelijke ongemakken van Cotard, en op zijn omgang met zijn schilderende vrouw, hun dochtertje, een actrice en de kassière van het theater, waarna de worsteling met het lichaam en de liefde centraal blijft staan. Als vanouds geeft de filmmaker daar een originele draai aan: Cotard krijgt een prestigieuze toneelprijs, die hem in staat stelt om zijn eigen waarheid naar het toneel te brengen.

Dat klinkt abstract, maar wordt heel prozaïsch en concreet uitgewerkt, want de man begint zijn eigen leven in een gigantische loods te reconstrueren, waarbij acteurs zijn werkelijkheid naspelen. Al snel wordt duidelijk dat die werkelijkheid ook nog in aanbouw is, waardoor het stuk nooit voltooid kan worden en het echte leven de geobsedeerde maker steeds meer ontglipt.

Het is weer een prachtige vondst van Kaufman, die lijkt te betogen dat het maken van een inventaris van het eigen leven niet jaren straffeloos kan worden voortgezet: wie zich blind staart op details verliest het grote geheel uit het oog.

Die interpretatie komt op het conto van ondergetekende, en is er één uit vele mogelijke duidingen van Synecdoche, New York. Het is een grillige en rijke film, die de kijker zoveel grappige, nare en herkenbare zaken voorspiegelt dat drie toeschouwers er compleet verschillende ervaringen mee kunnen hebben.

Dergelijke films zijn schaars, en daarom valt Kaufmans ambitieuze en tegendraadse aanpak toe te juichen. Als filmmaker onderscheidt hij zich nog niet duidelijk van de als producent optredende Spike Jonze, die Kaufmans blauwdrukken voor Being John Malkovich en Adaptation regisseerde, maar dat is geen bezwaar.

De debutant weet zich bovendien gesteund door een imposante rolbezetting: Hoffman wordt omgeven door een keur aan fantastische actrices, die allemaal uitstekend aan elkaar gewaagd zijn. Misschien duurt Synecdoche, New York iets langer dan leuk is, en vervalt de maker in een herhaling van zetten, maar ook daarmee benoemt Kaufman twee herkenbare waarheden over het leven en de dood. Op dat vlak doet hij alles waar het The curious case of Benjamin Button aan ontbrak, wat het volstrekt negeren van Kaufmans debuut bij de Oscar-nominaties buitengewoon wrang maakt. (BART VAN DER PUT)

www.sonyclassics.com/synecdocheny

null Beeld
Meer over