Remkes: nog geen doorbraak in de formatie

Een weekend op landgoed De Zwaluwenberg heeft een nieuw kabinet niet veel dichterbij gebracht. Over een week moet de impasse in de kabinetsformatie worden doorbroken.

(L-R) Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66), informateur Johan Remkes, Sophie Hermans (VVD) en Rob Jetten (D66) op landgoed De Zwaluwenberg tijdens de formatiegesprekken.  Beeld ANP
(L-R) Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66), informateur Johan Remkes, Sophie Hermans (VVD) en Rob Jetten (D66) op landgoed De Zwaluwenberg tijdens de formatiegesprekken.Beeld ANP

Informateur Johan Remkes toonde zich gisteren bezorgd of zijn opdracht zal slagen. “We zijn nog niet uitgesproken met elkaar.” Maar hij waarschuwde: “We zijn er nog niet uit of deze partijen met elkaar verder willen.” Hij verwees naar de afgelopen week die ‘veel pijn’ bij VVD, D66 en CDA heeft veroorzaakt.

De kabinetsformatie is in moeilijker vaarwater gekomen vanwege de politieke averij die het demissionaire kabinet vorige week in de Tweede Kamer heeft opgelopen. Twee ministers namen ontslag door de motie van afkeuring vanwege mislukte evacuaties uit Afghanistan. Maar ook het verwerpen van de coronapas door de ChristenUnie doet vrezen voor werkbare verhoudingen in een minderheidskabinet met de andere partijen in het constructieve midden.

‘Een heftige week’

Mark Rutte (VVD) zei daarover tijdens een persgesprek op De Zwaluwenberg: “Het heeft de sfeer tussen deze partijen (VVD, D66 en CDA) niet verslechterd, maar het heeft gevolgen gehad voor de contacten tussen partijen.” Rutte wees naar de andere politieke partijen in het politieke midden. Hij vindt dat ‘juist met GroenLinks, PvdA en de ChristenUnie die lijnen open moeten zijn’.

Ook Sigrid Kaag (D66) sprak van een ‘heftige week’. “Het heeft voor iedereen onderstreept dat er vruchtbare samenwerking met de Tweede Kamer moet zijn.” Er is volgens Kaag veel gebeurd, maar: “Nu moeten we de partijbelangen ontstijgen. Er wordt weer verder gepraat.”

Over kabinetsvorming en samenwerking met de Tweede Kamer zei Wopke Hoekstra (CDA): “Zoveel smaken zijn er niet meer over. We hebben de verplichting om de smaken die er voor vruchtbare samenwerking zijn, te onderzoeken. We hebben niet de luxe, of je nu in of buiten de coalitie zit, om partijen opzij te schuiven.”

Schietschijf

Een coalitiebron zegt dat er vrees is dat een minderheidskabinet geen speelruimte van de Tweede Kamer krijgt en zo een schietschijf wordt. “Zeker nu er nog twee parlementaire enquêtes aankomen.”

Alle drie de hoofdonderhandelaars waren positief over de gevoerde gesprekken. “De sfeer was goed,” zei Rutte. Kaag repte over ‘intensieve goede gesprekken’ en Hoekstra zei ‘gematigd positief’ te zijn.

Over de inhoud is niet echt gesproken. Het ging er dit weekend om óf de drie samen iets ondernemen en hoe dat vorm moet krijgen. Daarom is het initiatief van Ruttes secondant Sophie Hermans belangrijk.

Rutte kondigde aan dat zij probeert steun te zoeken in het politieke midden voor de begrotingsplannen voor 2022 in aanloop naar de Algemene Politieke Beschouwingen van deze week, bijvoorbeeld op het gebied van wonen. Zo ontstaat mogelijk ook wat meer vaste grond onder de voeten voor afspraken over een minderheidskabinet, zo bevestigt een ingewijde.

Remkes hield afgelopen weekeinde korte sessies waarna er een wandeling kon worden gemaakt in de tuin achter De Zwaluwenberg. Ook sprak Remkes met afzonderlijke smaldelen. Er werd weinig met de onderhandelaars als collectief vergaderd.

Omdat premier Rutte na de Algemene Politieke Beschouwingen op vrijdag naar de Verenigde Naties in New York moet, kan de kabinetsformatie pas maandag 27 september worden hervat.

Meer over