PlusExclusief

Meer besmettingen, minder doden: is de Nederlandse lockdown nog wel houdbaar?

Terwijl in Nederland de rem erop lijkt te blijven, zijn landen als het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten al maanden lockdownvrij. In Spanje willen ze corona zelfs gaan monitoren als een griepepidemie. Hoe kunnen de verschillen zo groot zijn? Zijn wij te voorzichtig?

Tom Kieft
Zorgmedewerkers sporten in sportschool PerformFit. Enkele sportscholen hebben, na berichten dat de interne fitnessruimte van het Erasmus MC in Rotterdam gedurende de lockdown open is voor zorgpersoneel, de deuren geopend voor zorgmedewerkers.  Beeld ANP
Zorgmedewerkers sporten in sportschool PerformFit. Enkele sportscholen hebben, na berichten dat de interne fitnessruimte van het Erasmus MC in Rotterdam gedurende de lockdown open is voor zorgpersoneel, de deuren geopend voor zorgmedewerkers.Beeld ANP

Een einde aan de lockdownmaatregelen. Het lijkt hier ver weg, maar in sommige westerse landen is een lockdown alweer lang geleden. Met enige verbazing – en jaloezie – horen, lezen en zien we via (sociale) media hoe al sinds de zomer in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten vrijwel alles is toegestaan. Een nachtje zweten in de club kan in Londen en New York blijkbaar gewoon.

Ook in Spanje, in 2020 nog het land van de strengste lockdown van Europa, zijn cafés en restaurants al sinds de zomer gewoon open. Sterker: begin deze week kondigde de regering in Madrid aan een vergevorderd plan op tafel te hebben om corona te gaan monitoren als een endemische ziekte, zoals de griep. Dat zou betekenen dat niet iedere besmetting meer hoeft te worden geregistreerd en dat de quarantaineplicht minder lang hoeft te duren.

Tegelijkertijd horen we dat Ernst Kuipers, de nieuwe minister van Volksgezondheid, het vermoedelijk nog te vroeg vindt om hier te versoepelen. Een langetermijnvisie omtrent corona, waarvoor al lang wordt gepleit, laat nog even op zich wachten. De besmettingsaantallen zijn te hoog om de teugels te laten vieren, hoewel wij nu in de strengste lockdown van Europa zitten. Hoe kunnen de verschillen zo groot zijn?

Kritisch over de plannen

“Het is natuurlijk een politieke keuze,” zegt epidemioloog en microbioloog Amrish Baidjoe, “maar wel een met grote consequenties.”

Goed gaat het met de besmettingen in eerdergenoemde landen namelijk allerminst, benadrukt Baidjoe, die werkzaam is bij Artsen zonder Grenzen en op de London School of Hygiene and Tropical Medicine, die advies geeft aan Sage, het Britse OMT. Spanje leek lang de dans te ontspringen, maar gaat nu ook gebukt onder een zware besmettingsgolf. In een aantal regio’s is dat reden om nu toch nachtclubs om middernacht te sluiten. Bovendien hebben Spaanse artsenverengingen zich zeer kritisch uitgelaten over de plannen van premier Sanchez.

Ook in het VK en de VS worden de hoogste aantallen besmettingen tot nu toe geregistreerd, wat zich inmiddels vertaalt in een groei van het aantal ziekenhuisopnames. Baidjoe: “Van hogerhand kunnen ze wel elitair zeggen dat ze niet meer in lockdown gaan, maar het zijn de mensen uit de laagste sociaaleconomische klassen die hiervoor de prijs betalen. En dat is vooral in de VS een grote groep.”

Minder dodelijk dan delta

In Nederland is er van zo’n toename van het aantal covidpatiënten in ziekenhuizen echter geen sprake. Het aantal ziekenhuisopnames daalt zelfs, hoewel deze week het besmettingsrecord in Nederland weer werd verbroken. Ofschoon de vaccins volgens experts hun werk doen, wordt gevreesd dat de hoge besmettingsaantallen met wat vertraging alsnog tot meer ziekenhuisopnames zullen leiden. Tegelijkertijd is er steeds meer bewijs dat de omikronvariant, hoewel besmettelijker, minder dodelijk is dan delta. De pikzwarte prognoses van het OMT, waarop de maatregelen sinds half december zijn gebaseerd, lijken niet uit te komen.

Dat kan niet zonder gevolgen blijven, vindt Louis Kroes, hoogleraar klinische virologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum. De ‘better safe than sorry’-aanpak die hier wordt gehanteerd, is volgens hem met de nieuwe data over omikron onhoudbaar. Kroes: “De overbelaste zorg is altijd het dreigbeeld geweest. Bij de invoer van de nieuwe maatregelen werden de bekende woorden gebruikt: een tsunami van zieken, een apo­ca­lyp­s voor de zorg. Nu dat doemscenario van de baan is, moeten daar consequenties aan worden verbonden. Ik zeg niet: schrap alle maatregelen, maar hef in elk geval de maatregelen op de sport op – en mogelijk ook op de horeca. Desnoods, uit voorzorg, eerst met een 2G-beleid.”

Meer over