Lukt het Kofi Annan om het onmogelijke voor elkaar te krijgen?

Militair ingrijpen staat zeker niet op de agenda van de Amerikaanse, Europese en Arabische landen die zich vandaag in Tunesië buigen over het conflict in Syrië. Ze zullen waarschijnlijk vragen om een onmiddellijk staakt-het-vuren zodat slachtoffers geholpen kunnen worden, en dreigen met verdere sancties als hier geen gehoor aan wordt gegeven. Het is aan Kofi Annan, die gisteravond is aangesteld als speciale Syrië-gezant, om een diplomatieke oplossing te vinden voor het gewelddadige, maar ook ongelofelijk gecompliceerde conflict.

Sacha Kester
Beschietingen op Homs Beeld afp
Beschietingen op HomsBeeld afp

Annan heeft de taak 'in nederigheid' geaccepteerd en zegt dat hij vereerd is met het vertrouwen.

De Nobelprijswinnaar is een groot voorvechter van mensenrechten en heeft als secretaris-generaal van de Verenigde Naties altijd de doctrine gepromoot, dat staten hun eigen burgers moeten beschermen. In 1998 leidde hij de onderhandelingen namens de Afrikaanse Unie in Kenia, waar een bloedig conflict was ontstaan na de verkiezingen. Annan wist president Mwai Kikabi over te halen een coalitie te vormen met zijn tegenstander Raila Odinga.

Er zit echter ook een smet op zijn reputatie: Annan stond aan het hoofd van de VN-afdeling voor vredeshandhaving toen onschuldige burgers werden afgeslacht in Srebrenica en Rwanda, en de VN niet ingrepen.

Formele opdracht
De formele opdracht die Annan van de Verenigde Naties en de Arabische Liga heeft gekregen, is om een 'vreedzame inclusieve politieke oplossing te vinden die recht doet aan de democratische aspiraties van het Syrische volk door middel van een uitgebreide politieke dialoog tussen de Syrische regering en het hele spectrum van de Syrische oppositie'. Dat betekent, in andere woorden, dat hij een manier moet vinden om het geweld te stoppen op een manier waar iedereen zich in kan vinden.

Een schier onmogelijke taak. De Syrische president Bashar al-Assad piekert er niet over om af te treden terwijl de belangrijkste eis van de oppositie (die overigens bestaat uit allerlei verschillende groepen met geheel eigen belangen) is dat hij opstapt.

Het standpunt van Rusland en China maken het bovendien lastig om de druk op te voeren: Assad weet dat deze landen nooit akkoord zullen gaan met militaire interventie. Moskou en Peking vinden dat de internationale gemeenschap zich niet hoort te bemoeien met binnenlandse aangelegenheden. Bovendien, zegt Rusland, zou ingrijpen alleen maar leiden tot een grotere chaos.

Burgeroorlog
Ook verdedigt Moskou hier de eigen belangen, is het wel een belangrijk punt. Het is gruwelijk wat er in Syrië gebeurt, maar het risico is groot dat de situatie er niet beter op wordt, als er militair wordt ingegrepen. De kans bestaat dat er een jarenlange burgeroorlog volgt die nog veel meer slachtoffers maakt, waar ook de buurlanden in worden meegesleept.

Toch kan de wereld niet blijven toekijken hoe mannen, vrouwen en kinderen worden vermoord door hun eigen regering. Ook nu dreigt Syrië steeds verder af te glijden naar een burgeroorlog.

Er is geen simpele oplossing mogelijk, maar de internationale gemeenschap moet zich in ieder geval tot het uiterste inspannen om hulp te bieden aan de slachtoffers en een dialoog op gang te krijgen. Door een zwaargewicht als Kofi Annan aan te stellen, geeft ze in ieder geval het signaal dat het conflict bovenaan de agenda staat.

Hieronder staat een video van beschietingen op Homs. De beelden kunnen als schokkend ervaren worden.

null Beeld EPA
Beeld EPA
Meer over