Luchtkasteel Tolhuistuin komt eindelijk tot leven

De tegenslagen volgden elkaar jarenlang op, maar vijf jaar nadat de Tolhuistuin volgens de plannen de deuren had moeten openen, komt het einde in zicht. Het cultureel bolwerk is bijna af. Het kostte geduld, grijze haren én een fles champagne.

Lorianne van Gelder
De Tolhuistuin aan het IJ Beeld Floris Lok
De Tolhuistuin aan het IJBeeld Floris Lok

Ongeveer een jaar geleden noemde Chris Keulemans zich 'directeur van een luchtkasteel'. 2011 was een rotjaar geweest voor de directeur en initiator van cultureel bolwerk de Tolhuistuin in Noord. 2012 was niet veel beter.

Het nieuw geplaatste ventilatie- en verwarmingssysteem bleek net voor de oplevering niet aan de eisen te voldoen en tot overmaat van ramp ging de aannemer failliet. De gestelde deadline van eind 2011 werd niet gehaald. De nieuwe deadlines van het voorjaar van 2012 of het najaar bleken evenmin haalbaar - al lagen de plannen voor een openingsfeest klaar.

Shellkantine
De bouw lag een jaar stil, en dan te bedenken dat het geheel eigenlijk in 2009 open had moeten zijn. Wie niet dagelijks in Noord komt, zou zeggen dat de Tolhuistuin al jaren open is. En dat is deels waar, want sinds 2007 is de tuin in de zomer open voor cultureel festival Zomer in de Tolhuistuin. Maar de markante oude Shellkantine met de puntdaken op palen is al jaren gesloten.

Het is daar waar de verbouwing en de ontwikkeling van Noords eerste culturele bestemming stagneerde en het plan aan alle kanten werd ingehaald. Het kostte Keulemans, behalve geduld en heel wat grijze haren, een fles champagne. Overtuigd dat de verbouwing begin 2012 wel klaar zou zijn, sloot hij een weddenschap met Sandra den Hamer, directeur van Eye. 'Wij gaan als eerste open,' had hij tegen haar gezegd. In april van 2012 nam Keulemans zijn verlies toen hij de grootse opening van Eye zag.

Roerige jaren
Keulemans blikt met Touria Meliani terug op zeven roerige jaren. Meliani is ook vanaf het begin bij de Tolhuistuin betrokken, eerst als producent en sinds oktober als algemeen directeur. Keulemans is nu artistiek leider. Naast alle uitstel, kostenoverschrijdingen en rompslomp, willen ze benadrukken, is er ook veel wél gelukt.

De kleinere gebouwen op het terrein zijn een broedplaats waar creatieve bedrijven als Open Coop, DUS Architects, Excelsior Recordings, Partizan Publik en SLAA zijn gevestigd. Elke zomer is er festival de Zomer in de Tolhuistuin en de afgelopen jaren is het gelukt om Noord in te trekken met festivals als Winters Binnen. Maar met het bouwproces ging het in het begin al mis. 'Shell bleef langer dan voorzien,' zegt Meliani. 'We konden het gebied gefaseerd in gebruik nemen, maar de combinatie met Shell was lastig door alle beveiligingsregels.'

Keulemans en Meliani hebben nu dan toch de sleutel van het 4500 vierkante meters tellende paviljoen. De nieuwe aannemer leverde het pand met een gigantisch café-restaurant, popzaal voor 550 man, expositieruimte, tuinzaal en twee dansstudio's, afgelopen december op.

Eindelijk.

Popzaal
De inrichting moet nog gedaan, en gewaarschuwd door ervaringen uit het verleden, durven de twee nog geen definitieve openingsdatum te noemen. 'In het voorjaar in elk geval gedeeltelijk en voor het einde van 2014 met een groot feest,' zegt Meliani. Ze toont de popzaal in het midden van het pand, inclusief balkon. In elke ruimte is achter lichtgrijze panelen het complexe en inmiddels beruchte ventilatiesysteem verstopt.

Via een gang kom je dan bij de Tuinzaal met uitzicht op de boomrijke tuin en aan de waterkant, tegenover de Shelltoren, is een grote expositieruimte. Het café-restaurant kijkt uit over het IJ. Het enige waar Post met enige zorg naar uitkijkt, is het uitbaten van de horeca. 'Het is een enorm restaurant en ze verwachten een flinke omzet, want het moet de kurk zijn waarop het complex drijft. Aan de andere kant: horeca in Noord gaat goed, er is hier niet zo veel.'

Lees vandaag (4-1) meer in Het Parool: De lange weg van de Tolhuistuin

Meer over