Liever schaken dan schoppen

Mustapha Eljarmouni (Al Hoceima, 1961) is oprichter van de Schaakschool Indische Buurt. Jaarlijks houdt hij honderden kinderen van de straat door ze de beginselen van het edele schaakspel te leren.

Hans van der Beek
null Beeld Maarten Steenvoort
Beeld Maarten Steenvoort

Hij heet Mustapha Eljarmouni, maar in Oost kennen ze hem beter als Schaak Mustapha. Een soort koning inderdaad. Schaakclub Zeeburg ontstond vijf jaar geleden in de woonkamer van Eljarmouni. Nu leert hij jaarlijks zo'n driehonderd kinderen in de Indische Buurt de beginselen van het schaakspel en werkt hij samen met zeven scholen. Een edel spel, schaken.

Eljarmouni: 'Als iedereen zou schaken, zou er minder ellende in de wereld zijn.' Want schaken scherpt de geest: je leert presteren onder tijdsdruk, creatief zijn in het bedenken van plannen, je krijgt discipline en het bevordert ook nog eens de schoolprestaties. En nog mooier: het stimuleert vriendschap en geeft voldoening en plezier. Een gevecht, zonder hulpmiddelen, eerlijk en open. Een jongen kan verliezen van een meisje. Maar net zo goed winnen van een jongen die veel ouder is. Eljarmouni: 'Leeftijd maakt niet uit, afkomst maakt niet uit, meisjes kunnen het even goed als jongens. En kinderen houden van winnen. Winnen met schaken is zoiets fijns. Je voelt niet: ik ben snel, of: ik ben sterk. Je denkt: kijk, ik ben slim. Als je dat ziet bij een kind ... prachtig.'

Eljarmouni begon de schaakclub omdat hij zich zorgen maakte over zijn autistische zoon. 'Ik dacht: zonder vrienden wordt hij ongelukkig.' Dus haalde hij twee, drie kinderen in huis en leerde hen schaken, zodat zijn zoontje een paar schaakkameraadjes had. Het werden er vier, vijf, tien, en toen was de woonkamer van Eljarmouni te klein. Van het stadsdeel kreeg hij in 2008 een ruimte in buurthuis De Meevaart en sindsdien is de schaak-opmars in Oost niet meer te stoppen.

Eljarmouni is arbeidsongeschikt, maar hij en zijn vrijwilligers geven van maandag tot en met vrijdag les op scholen en zijn talentenklasje speelt mee op toernooien. Stadsdeel Oost beloonde hem in 2009 al met een prijs voor het beste buurtinitiatief van het jaar. Eens per twee jaar trekt hij met een levend schaakspel door de buurt. Komend jaar in juni lopen kinderen weer verkleed als pionnen door de straten, tijdens het Samen Indische Buurt Festival, Eljarmouni: 'Thuis schaken de kinderen niet, dat hoort niet bij de cultuur. Maar het is echt één van de leukste spellen. Je wordt er trots van. Als het slecht weer is, moeten kinderen een pauze nemen van die computer en die bullshit. Ze moeten denken: we gaan naar Mustapha, een potje schaken.'

Zelf is Eljarmouni actief bij een schaakclub en daar ontmoet hij inspirerende mensen. 'Intellectuelen, kunstenaars, ambtenaren, dokters, muzikanten. Het zijn allemaal de besten, ze zijn de toekomst, de dirigenten van Nederland.' 'Als je schaakt, kom je in contact met al die mensen. Dat is beter dan hangen op straat. Na afloop kun je zeggen: 'Ik heb tegen een professor geschaakt.' Dat is toch beter dan: 'Ik heb op het voetbalveld een grensrechter geschopt.''

Eljarmouni heeft grootse plannen. Hij wil een denksportcentrum beginnen en dan niet alleen in Oost, maar ook in andere stadsdelen - hoe moeilijk dat ook is in deze tijden dat de kaasschaaf over de subsidies gaat. Eljarmouni: 'Ik ga gewoon door. Het is mijn baby. En je stopt ook niet met je kind, alleen omdat er geen geld meer is. Ik zoek alleen vrijwilligers die me helpen met de opvoeding van mijn kind.' En probeer Eljarmouni niet aan te praten dat hij iets bijzonders heeft gedaan. 'Ik ben gewoon een vader die iets wil doen voor de buurt, voor de kinderen.'

Meer over