Nieuws

Kabinet trapt op rem: mondkapjes weer op, coronapas op meer plekken verplicht

Ruim een maand na de grote versoepelingen trapt het demissionaire kabinet dinsdag weer op de rem. Met meer thuiswerken, een herinvoering van de mondkapjesplicht en een uitgebreide coronapas wil het kabinet het virus nu terugdringen.

Niels Klaassen en Tobias den Hartog
Demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (CDA) op het Binnenhof voor overleg over de nieuwe coronamaatregelen.  Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (CDA) op het Binnenhof voor overleg over de nieuwe coronamaatregelen.Beeld ANP

Ingewijden bevestigen de wapens tegen de nieuwste coronagolf. De 1,5 meterregel wordt niet wettelijk verplicht, maar er komt wel een houd-zoveel-mogelijk-afstand-advies. Thuiswerken wordt opnieuw dringend geadviseerd: het gaat om de helft van de tijd op kantoor, de helft thuis. Die richtlijnen gaan vanavond meteen in, dan is er een coronapersconferentie.

De mondkapplicht en de bredere inzet van de coronatoegangsbewijzen gelden vanaf komende zaterdag. De QR-code – beschikbaar na genezing, negatieve test of volledige vaccinatie – zal op meer plekken getoond moeten worden: in culturele instellingen, doorstroomlocaties als pretparken, en sportscholen en zwembaden.

Beter handhaven

De mondkapjes moeten weer verplicht op in binnenruimtes als winkels, gemeentehuizen, bibliotheken en bij contactberoepen als de kapper. Een regionale aanpak in coronabrandhaarden lijkt onhaalbaar, wel worden burgemeesters opgeroepen veel beter te handhaven.

“Vandaag liggen er meer dan 1200 coronapatiënten in ziekenhuizen, we zien een heel snelle stijging,” zei demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (CDA) gistermiddag na coronaoverleg op het Binnenhof.

In het onderwijs keert het verplichte mondkapje nog niet terug. Wel wil het kabinet onderzoeken of de coronapas ingevoerd kan worden in het hoger onderwijs en het mbo.

Ook wordt bekeken of bedrijven met de QR-code moeten gaan werken. Dat ligt gevoelig, maar wetgeving wordt wel voorbereid, melden ingewijden. Voor deze ingrepen moet ook steun worden gezocht in de Tweede Kamer, want die steun is niet bij voorbaat verzekerd.

De aankondiging van een bredere coronapas oogstte gisteren direct kritiek. Diverse zwemscholen en pretparken vrezen dat klanten wegblijven. Ook vergt de QR-controle meer personeel.

Maar volgens minister De Jonge ontkomt het kabinet nu eenmaal niet aan nieuwe maatregelen: “En we willen ook niet de hele samenleving allerlei beperkingen opleggen, dus je zoekt naar passende maatregelen die daadwerkelijk de snelle spreiding remmen.”

Compleet gedraaid

In een aantal weken is het debat compleet gedraaid: eerst ging het vooral over afschaffen van de coronapas en heropenen van het nachtleven, nu gaat het juist over extra maatregelen. Vorige week werden al de contouren zichtbaar van nieuwe ingrepen. “We willen gewoon niet dat allerlei andere zorg afgeschaald moet worden,” zegt De Jonge.

Het demissionaire kabinet richt zich nu eerst vooral op maatregelen en adviezen die snel afgekondigd en ingevoerd kunnen worden. Extra regels voor ongevaccineerden – bijvoorbeeld door hen de toegang tot horeca te ontzeggen – komen er vooralsnog dus niet. Andere harde lockdownregels – een avondklok, schoolsluiting en winkels dicht – zijn nu ook uit beeld.

Actie is ‘onvermijdelijk’ om de toestroom naar ziekenhuizen te stoppen. Momenteel worden er 1212 coronapatiënten (ruim 400 meer dan een week eerder) verzorgd in de ziekenhuizen, van wie 236 op de intensive care. Door personeelsgebrek en het zoveel mogelijk blijven bieden van reguliere en inhaalzorg komen ziekenhuizen nu al in de knel.

Zondag trokken de ic-hoofden van de acht academische ziekenhuizen aan de bel. “Het beoogde aantal ic-bedden van 1350 achten wij niet haalbaar,” zei Peter van der Voort, intensivist bij het UMCG, namens hen. “En met de verwachte 700 Covid-patiënten op de ic zijn er ook te weinig ic-bedden over voor niet-Covid-zorg.”

Veilig wanen

Hoeveel effect adviezen hebben, is meer dan ooit de vraag. Ruim acht op de tien Nederlanders zijn volledig gevaccineerd en zullen zich grotendeels veilig wanen. Dat zal ook effect hebben op de naleving van restricties. Het kabinet worstelt met de taaiste fase van de crisis nu zoveel mensen gevaccineerd zijn maar er nog altijd een te grote toestroom naar ziekenhuizen is. Ondertussen dalen het vertrouwen in de aanpak en het draagvlak voor maatregelen.

De uitgelekte ingrepen op een rij

- Houd 1,5 meter afstand (dringend advies, per direct).

- Werk de helft van de tijd thuis (dringend advies, per direct).

- Het coronatoegangsbewijs geldt ook in onder meer sportscholen, zwembaden en ‘doorstroomlocaties’ als dierentuinen, musea en pretparken (plicht, vanaf 6 november).

- Draag een mondkapje in publieke binnenruimten zoals winkels, stations, bibliotheken en gemeentehuizen (verplicht, vanaf 6 november).

- Een regionale aanpak in coronabrandhaarden lijkt onhaalbaar, wel worden bedrijven en burgemeesters opgeroepen beter te handhaven. Extra regels alleen voor ongevaccineerden zijn voorlopig uit beeld.

- Het kabinet bereidt alvast wetgeving voor zodat de coronapas ook bij bedrijven verplicht kan worden.

Meer over