Hoe schrijnend kunnen symbolen van kindergeluk zijn

Theodor Holman

Op deze foto knikkert Anne. En dit zijn de knikkers van Anne. De echte knikkers.

Ze lagen bij Toosje Kupers, haar buurmeisje op het Merwedeplein.

Anne had haar knikkers weggegeven toen de familie Frank moest onderduiken. Ze gaf Toosje ook een theeserviesje en een boek.

Hoe schrijnend kunnen symbolen van kindergeluk zijn. Maar tegelijkertijd: wat kunnen deze knikkers je gelukkig maken. Ik zal proberen het uit te leggen.

Toen ik het bericht had gelezen over de knikkers van Anne die aan de Anne Frank Stichting waren geschonken, was ik toevallig op de Prinsengracht, hoek Egelantiersgracht. Ik keek naar de overkant, naar het Anne Frank Huis, waar een rijtje mensen stond.

Ik moest opschieten, want ik moest naar de Dam, waar ik had afgesproken. Mijn kleinzoon zat voorop de fiets.

Ik dacht aan die knikkers, die foto, het Merwedeplein, de tragiek van een jeugd die weggegrist was. Ik herinnerde me de keren dat we met school naar het Anne Frank Huis waren geweest. Amsterdammers zijn opgevoed met Anne.

Zij had trouwens net zulke knikkers als ik vroeger had. Ik dacht eraan hoe ik altijd ben gewaarschuwd voor racisme en nazisme. Elk jaar van het middelbaar onderwijs deden we wel iets waardoor we in de klas spraken over racisme. En ik durf dan ook de stelling aan dat Amsterdammers in wezen niet racistisch zijn - al is het antisemitisme misschien op het ogenblik groter dan in mijn jeugd.

En toen dacht ik: stel eens dat die knikkers niet van Anne waren. Stel - en ik ga nu een Godwin maken, ik weet het, maar het kan me niets schelen dat het absurd wordt - stel dat ik over enkele jaren tegen mijn kleinzoon had moeten zeggen: 'Zie je die knikkers? Die zijn van Eva Braun geweest. Mooi hè.'

'Ja, opa, maar ik moet snel naar de Himmlerschool.'

Kleinzoon en ik fietsten vervolgens langs het Hermann Göring Instituut, over de Speerbrug naar het Wehrmachtplein, want daar waren dan de Eva Braun Kindergarten en Lagere Zuiver Etnische Heimrich Himmler School.

Ik zag er dan uit als een blondgeverfde Indo, en mijn kleinzoons haar was dan vermoedelijk ook geverfd. Mijn dochter had ik natuurlijk niet Marscha, maar Mathilde genoemd.

Dit had allemaal gekund.

En daarom werd ik gelukkig van die knikkers van Anne Frank.

undefined

Meer over