PlusNieuws

Europa presenteert klimaatpakket met rigoureuze gevolgen

De Europese Commissie onthult woensdag haar ongekend ambitieuze klimaatpakket Fit for 55. Vooruitstrevend is die zeker, zoals het voornemen een einde te maken aan de productie van benzine- en dieselauto’s. Maar kritiek én scepsis klinken van links en rechts.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Aan ambitie schort het Frans Timmermans niet. Woensdag onthult de Eurocommissaris voor klimaat zijn omvangrijke plan om de CO2-uitstoot drastisch terug te dringen. Het ambitieuste plan om klimaatverandering aan te pakken, wordt het genoemd, maar gemakkelijk gaat de uitvoering niet worden, en dat weet Timmermans zelf ook.

“We zullen op gigantische weerstand stuiten,” vertelde de Nederlander, tevens eerste vicevoorzitter van de Europese Commissie, vorige week aan CNN. “Elke fundamentele transitie zal veel weerstand opleveren.”

Emissiehandel

Fundamenteel is die overgang zeker. Het project beslaat een omvangrijk pakket aan energie- en klimaatwetten, met als doel klimaatopwarming zo snel mogelijk tegen te gaan en de netto-emissie per 2030 met 55 procent te reduceren. Vandaar de naam: Fit for 55. Het doel was al eerder vastgesteld en goedgekeurd door Europese Unie, het pakket van Timmermans is daar nu de concrete invulling van. Uiteindelijk moet de EU per 2050 energieneutraal zijn.

Van burgers tot bedrijven, de plannen gaan als die worden goedgekeurd voor iedereen gevolgen hebben. Dat blijkt uit de wetsvoorstellen die al deels zijn uitgelekt. Voor de reductie van de CO2-uitstoot zijn voor bedrijven de herziening van het emissiehandelssysteem (ETS) en de koolstofheffing aan de grens (CBAM) de belangrijkste. Met het nieuwe ETS krijgen bedrijven minder emissierechten en komen er strengere nieuwe regels voor het doorverkopen van die rechten. CBAM moet ervoor zorgen dat in de toekomst ook belasting wordt betaald voor CO2-uitstoot buiten de EU.

Elektrisch rijden

Voor burgers betekent het concreet: van het gas af en overstappen op elektrisch rijden. Om dat voor elkaar te krijgen wordt het gebruik van fossiele brandstof gefaseerd duurder en moet in 2035 de productie van benzine- en dieselauto’s in de EU volledig gestopt zijn. De Commissie wil door heel Europa vier miljoen laadpalen neerzetten, om het gebruik van de nu voor veel Europese burgers overigens nog onbetaalbare elektrische auto’s te stimuleren. Verder gaat vliegen mogelijk duurder worden.

Eurocommissaris Frans Timmermans: ‘We zullen op gigantische weerstand stuiten.’ Beeld Reuters
Eurocommissaris Frans Timmermans: ‘We zullen op gigantische weerstand stuiten.’Beeld Reuters

Om burgers niet het kind van de rekening te laten worden – en nieuwe gelehesjesprotesten te voorkomen – komt er een Sociaal Klimaatfonds van 10 miljard euro per jaar. Dat fonds wordt gespekt door de opbrengst van de verkoop van de CO2-uitstootrechten van bedrijven als Shell en Esso. Lidstaten moeten jaarlijks eenzelfde bedrag vrijmaken om energiearmoede onder hun burgers te voorkomen. Het eerder afgesproken EU-herstelfonds van 750 miljard euro wordt ook gebruikt voor de renovatie van huizen om de energierekening te drukken.

Weerstand op elk niveau

Het Europees Parlement en de Europese Raad buigen zich nog over het Commissievoorstel. Daarbij kan Timmermans op elk niveau op weerstand rekenen. In het Europees Parlement is zowel van de Groenen als van de liberalen kritiek op het plan om CO2-uitstoot van benzine en gas duurder te maken. De Groenen zien het als niet verregaand genoeg; de liberalen waarschuwen dat het Klimaatfonds vooral een permanente geldkraan naar Oost-Europese landen als Polen, Roemenië en Bulgarije zal vormen. Landelijk zijn er zorgen bij bijvoorbeeld Tsjechië en Duitsland over het einde van de benzine- en dieselauto’s en Franse conservatieven schotelen hun bevolking een schrikbeeld voor van Frankrijk als een groot windmolenpark.

Het is ook niet onwaarschijnlijk dat de Commissie onder al deze druk nog hier en daar eisen en jaartallen zal aanpassen. Daarbij zal Timmermans echter telkens duidelijk maken: als er ergens iets afgaat, moet dat elders worden gecompenseerd. Anders komen de doelstellingen, en belangrijker nog, het klimaat in gevaar.

Meer over