Update

Dodental stembusgang Egypte loopt op

De stembusgang voor het referendum over een nieuwe Egyptische grondwet verloopt niet zonder problemen. Bij gevechten tussen betogers en de veiligheidsdiensten zijn zeker elf mensen omgekomen, aldus het ministerie van volksgezondheid. Nog eens 28 raakten gewond.

Redactie
Vrouwen laten hun met verf bekladde vinger zien, waarmee ze zojuist hun stem hebben uitgebracht. Beeld ap
Vrouwen laten hun met verf bekladde vinger zien, waarmee ze zojuist hun stem hebben uitgebracht.Beeld ap

Vier doden vielen in de stad Sohag, enkele uren nadat de stembureaus hun deuren hadden geopend. Volgens de bronnen namen zo'n driehonderd aanhangers van de afgezette president Mohammed Morsi, die het referendum boycotten, agenten onder vuur bij een stembureau. De politie schoot terug en vier Morsi-aanhangers vonden de dood.

In Bani Suef, ten zuiden van Caïro, kwam een medestander van Morsi om toen hij met zo'n honderd gelijkgestemden een stembureau probeerde te bestormen. Ook in de hoofdstad zelf en in zusterstad Gizeh kwam het tot bloedvergieten.

Aan het begin van de dag ging ook een bom af bij een rechtbank in Caïro. Daarbij vielen geen doden, maar de gevel van het pand raakte wel beschadigd.

Geen tegenspraak geduld
De interim-regering, de vele media die op haar hand zijn en een flink deel van de Egyptische bevolking lijken tegenspraak nauwelijks te verdragen. Veel Egyptenaren zien, opgestookt door de pers, overal samenzweringen. Wie kritiek uit op de nieuwe grondwet wordt al gauw weggezet als een verrader, en wie campagne voert voor een tegenstem riskeert arrestatie.

Ongeveer 160 duizend militairen en tweehonderdduizend agenten zijn uitgewaaierd over het land om tijdens de volksraadpleging de orde te bewaren en het stemmen in goede banen te leiden. Gebieden rond stembureaus zijn gesloten voor verkeer en helikopters vliegen voortdurend over.

Eerste stembusgang
Het referendum is de eerste stembusgang in het land sinds de militairen in juli weer de touwtjes in handen namen. In 2012 vertrouwden ze Morsi van de Moslimbroederschap het presidentschap toe. De Moslimbroeders wonnen alle verkiezingen sinds de val van president Hosni Mubarak in februari 2011. Morsi regeerde van juni 2012 tot juli vorig jaar. Volgens zijn critici trok hij teveel macht naar zich toe. De ex-president zit nu vast en is in afwaching van zijn proces.

De nieuwe grondwet (lees de tekst hier) zal het land volgens de militaire machthebbers eindelijk in kalm vaarwater brengen. De vraag is of dit gaat lukken. In Egypte vonden afgelopen maanden geregeld demonstraties plaats van aanhangers van de Moslimbroederschap, die eind vorig jaar officieel tot terreurbeweging is aangemerkt. Die demonstraties werden hardhandig uiteen gedreven en veel demonstranten zijn achter de tralies verdwenen.

'Democratische overgang'
De militairen hebben de interimregering opgedragen een 'democratische overgang' te begeleiden. De eerste etappe daarvan is het referendum over de nieuwe grondwet. 53 miljoen Egyptenaren zijn opgeroepen om hun stem uit te brengen.

Interimpresident Adly Mansour zal na de stemming bepalen wanneer er verkiezingen komen, waarschijnlijk binnen een half jaar. Egypte is volgens de tekst een democratisch modern land met een burgerregering. De macht van de militairen blijft echter groot en politieke partijen mogen niet worden opgericht op grond van godsdienst, geslacht, ras of regionale verbondenheid.

De rol van de religie wordt weer teruggedrongen in verhouding tot de grondwetstekst die onder Morsi eind 2012 werd aangenomen. De islam is weliswaar staatsgodsdienst, maar de praktische invulling daarvan is behalve in het familierecht vaag.

Meer over