Column

De placebo heet: 'Vertrouwen in de toekomst'

Theodor Holman
Theodor Holman Beeld Wolff
Theodor HolmanBeeld Wolff

Het zaaien van angst is een uitstekende opvoedingsmethode.

Je koppelt een onwenselijke handeling aan een verschrikkelijk toekomstbeeld in de hoop dat je die handeling gaat nalaten.

"Als jij zo blijft roken, dan sterf je voor je vijftigste door een afschuwelijke longkanker."

"Doe je die autogordel niet om, dan zit je dus op schoot bij de dood."

"Europa is opgericht om de vrede te bewaren; valt Europa uit elkaar, dan hebben we zo weer onderling oorlog."

Gisteren had de oud directeur van onze Geheime Dienst, Arthur Docters van Leeuwen, bij WNL ook een mooie: "Als die sleepwet er door een referendum niet komt, wordt de kans op een aanslag zeer groot."

Omdat niemand de toekomst kent, kun je er alles over zeggen. Dus ook het omgekeerde: "Als iedereen afgeluisterd kan worden, zullen terroristen eerder beslissen een aanslag te plegen uit angst voor een snelle arrestatie."

Persoonlijk vind ik angst de beste raadgever die ik ken. Een mens moet dromen volgen, maar zich laten leiden door nachtmerries.

Tegenwoordig lopen dromen en nachtmerries ernstig door elkaar. Zo droomde ik in mijn jeugd dat de bevolking wat meer te zeggen zou krijgen, dat de maatschappij zou democratiseren.

Zo'n standpunt heet tegenwoordig 'populisme'. Angst voor populisme behelst de vrees dat u inderdaad meer macht krijgt waardoor er menig zware pijp gerookt zou moeten worden.

Democratie is mooi, maar dan alleen voor 'verstandige' mensen. Wie zijn er dan verstandig? Dat weet niemand, dus werd verzonnen: "De mensen die tegen meer macht voor het volk zijn."

Het referendum is door het nieuwe kabinet onder het tapijt geschoven. Want, stellen ze: 'Er is genoeg democratie.' Rutte en zijn kameraden moeten kortom een grote angst voor hun eigen onderdanen koesteren. Waar komt dat wantrouwen vandaan?

Vermoedelijk ontstaat het doordat de politiek constant haar eigen falen ervaart. Zij kan te weinig waarmaken. Kabinetten plakken pleisters, de patiënt geneest nooit. Dus raakt de bevolking teleurgesteld, kwaad, woedend.

Het enige wat helpt zijn dan placebo's plus angstzaaierij. Want wie bang is, houdt zijn mond, en een placebo werkt voor sommigen ook.

De placebo heet: 'Vertrouwen in de toekomst.' Een snoepje van suiker dat eruitziet als een pil. En de angst die men zaait is er altijd een voor een naderende dreiging: oorlog, klimaat, ziekte en dood.

Voor dit kabinet bent u biefstuk in de bek van een leeuw.

Heb vertrouwen.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over