Interview

Coen Teulings: 'Wij horen hier niet zo somber te zijn'

Coen Teulings is een machtig man. Met angst en beven volgt politiek Nederland zijn voorspellingen over de economie. Komende week neemt hij afscheid als directeur van het Centraal Planbureau (CPB).

David Bremmer en Marcel Wiegman
Coen Teulings: 'Onze informatie heeft een hoge aaibaarheidsfactor.' Beeld Jacqueline de Haas
Coen Teulings: 'Onze informatie heeft een hoge aaibaarheidsfactor.'Beeld Jacqueline de Haas

Hij had best nog twee jaar willen blijven. Maar na een termijn van zeven jaar zit het erop voor Coen Teulings (54). Gaat hij weg of móest hij weg na kritiek op de bezuinigingsdrift van het kabinet-Rutte II? 'Dat weet ik zelf eigenlijk ook niet,' zegt Teulings. 'Maar ik heb wel begrip voor het besluit de termijn niet te verlengen. Een directeur van het CPB moet niet te lang blijven zitten. Dat er nu geen gedonder over een herbenoeming is, heeft grote voordelen. Gedoe leidt tot een verminderde onafhankelijkheid.'

Meer dan eens viel zijn naam als minister van Financiën. Teulings: 'Er is ooit één directeur van het CPB minister van Financiën geworden: Gerrit Zalm. En nu denkt men: waarom niet nog eens? Maar met mij is er nooit over gesproken.'

Had u erop gehoopt?
'Weet ik niet.'

Weet ik niet?
'Laat ik het zo zeggen: als het me was gevraagd, had ik ja gezegd.'

Uw opa was vicepremier onder Willem Drees.
'Dat was vooral voor mijn vader iets waar hij over vertelde, maar ik ben helemaal geen politicus. Ik weet niet eens of ik er geschikt voor zou zijn.'

PvdA-prominent Rick van der Ploeg zei: 'Bij Coen Teulings zit zijn hart links en zitten zijn hersenen rechts.'
'Voor een directeur van het CPB is één ding cruciaal: een goede econoom zijn. Mijn diepste drijfveer schuilt in mijn betrokkenheid bij de samenleving. Hoe kunnen we die begrijpen met economische theorieën en hoe kunnen we die gebruiken om de maatschappij beter te maken?'

Het CPB zegt bij verkiezingen: als u op partij X stemt, gaat het begrotingstekort zoveel omlaag, komen er zoveel werklozen bij, gaat de koopkracht zoveel omhoog et cetera. Daarmee technocratiseer je de politiek.
'De politiek kan juist beter functioneren doordat wij de gevolgen van keuzes in kaart brengen. Beloftes van partijen worden tot realistische proporties teruggebracht.'

Morgen gratis bier!
'Die heb ik bij de laatste verkiezingscampagne inderdaad niet meer gehoord. Maar u moet onze invloed op de uitslag niet overschatten. Het politieke debat wordt alleen inhoudelijker. Het kan weer gaan over de echte politieke keuzes. En voor partijen wordt het moeilijker onwaarheden te verkopen. Dat lijkt me heel zegenrijk.'

Wat vond u ervan dat de PVV weken heeft lopen pronken met de mooie cijfers van het CPB?
'Niets.'

U staat bekend als een prominente PvdA'er.
'Ik heb er zelf nooit een zin aan gewijd.'

Maar het wordt, zeker bij onderzoeken als Keuzes in Kaart, onmiddellijk uitgespeeld: het is die PvdA'er Teulings maar.
'Ik ben benoemd door een kabinet van VVD, CDA en D66. Sinds ik directeur van het CPB ben, heb ik ook nooit meer wat gedaan voor de PvdA. Ik ben geen minister voor de PvdA geweest, ik heb nooit een officiële functie in de PvdA bekleed. In die zin is het opmerkelijk dat dit verhaal steeds terugkomt.'

Heeft u wel eens geanalyseerd hoe dat komt?
'Het CDA heeft dat gespind via de columns van Paul Jansen in De Telegraaf. U kunt dat gewoon teruglezen in die krant. Jansen is altijd zo vriendelijk om de afzender van zijn informatie erbij te vermelden. Gelukkig is het CDA ermee opgehouden nadat ik het er met ze over heb gehad. Het is beschadigend voor de instituties in Nederland. De media mogen zich ook afvragen waarom ze er steeds op terugkomen. Toch opmerkelijk.'

U heeft nog mazzel.
'Hoezo?'

U bent ook lid geweest van de Communistische Partij Nederland.
'Daar gaan we het nu niet over hebben.'

Hadden we de economische crisis aan kunnen zien komen?
'Er was een aantal gekke mensen die wel degelijk waarschuwingen hebben gegeven. Het mooiste verhaal vind ik dat van de Indiase econoom Raghuram Rajan, die in 2005 bij het afscheid van Alan Greenspan als voorzitter van de Amerikaanse centrale bank de kredietcrisis van 2008 helemaal voorspelde. Het is niet opgepikt.'

Ook niet door het CPB.
'Nee.'

Heeft het CPB gefaald?
'Dit had beter gekund, ja. De crisis heeft ons volledig verrast. Dat iets met deze omvang kon gebeuren, was een schok. Het viel ver buiten het bereik van wat wij voor mogelijk hielden. Maar als je terugleest, blijkt het bewustzijn binnen de theoretische literatuur van fundamentele instabiliteit op financiële markten eigenlijk heel groot te zijn. Het is van het netvlies verdwenen.'

Lees vandaag meer in Het Parool

Meer over