PlusHet wietcircuit

Cannabisverslaafden roken duizenden euro's op

In Nederland hebben zo'n 70.000 mensen een cannabisverslaving, volgens cijfers van Jellinek. Met een goede behandeling kan driekwart van de joints afblijven.

Jop van Kempen
null Beeld ANP
Beeld ANP

"Ik heb hele velden met wietplanten opgerookt," zegt Touriya (40), terwijl ze een trek neemt van een sigaret. Ze is nu een jaar gestopt met het roken van wiet, maar van de tabak kan ze niet afblijven. "Het is mijn enige zonde," zegt ze. "Drinken doe ik niet, daar kan ik niet tegen. Cocaïne of xtc is ook niets voor mij."

Touriya is van Marokkaanse afkomst, en opgegroeid in Amsterdam. Ze nam het eerste trekje van een joint toen ze een jaar of achttien was. Het beviel goed, zeker om lekker in slaap te komen. Gaandeweg ging ze ook na de werkdag blowen en in de weekends. Het kalmeerde haar. "Anderen nemen een glas wijn, ik nam een joint."

De vergelijking met het matige alcoholgebruik van anderen liep op een bepaald moment echter mank. Touriya blowde niet alleen meer na het werk, maar ook tijdens: in de lunchpauze, in de koffiepauze, in de auto op weg naar klanten. Vanaf haar 23ste joeg Touriya elke dag 3 gram white widow door de longen. Later nam dat toe tot 5 gram. "Ik denk dat ik een tonnetje heb verblowd."

Sterke wil
"Vooral toen mijn ouders overleden, liep het de spuigaten uit," zegt ze. "Toen ging ik ook slechter functioneren. Ik kon niet meer werken, ik at te weinig en meed verjaardagen en andere sociale evenementen. Ik realiseerde me dat ik echt een probleem had. Toen heb ik me vrijwillig aangemeld bij de Jellinek, op mijn 39ste."

Ze ging een week in de detox in de Jacob Obrechtstraat en volgde een therapie van dertien individuele sessies in vier maanden. Sindsdien blowt ze niet meer.

"Ik had duidelijke doelen voor ogen om te stoppen. Ik wilde op gewicht komen, want ik was erg mager. Ik wilde ook een beter sociaal leven en ik wilde af van de wallen onder mijn ogen. Ik was gemotiveerd om te stoppen en heb een sterke wil, daarom is het gelukt."

Dat Touriya tot op heden geen terugval heeft gehad, is uitzonderlijk, zegt gz-psycholoog Esther Oosterhof van Jellinek (geen behandelaar van Touriya). Een uitglijder komt geregeld voor bij mensen die van een verslaving af proberen te komen.

Als de stress toeneemt, vervallen mensen in hun oude gewoonten. Een deel van de behandeling is er dan ook op gericht hoe te handelen bij een terugval.

Roesmiddel nummer één
Na alcoholisten vormen cannabisverslaafden een goede tweede in de Amsterdamse verslavingskliniek. Onder jongeren is wiet zelfs het belangrijkste roesmiddel dat leidt tot problematisch gebruik.

Het verschil tussen cannabis­gebruik en cannabisverslaving schuilt voornamelijk in de gevolgen van het blowen: bij een verslaving kunnen mensen hun baan of opleiding niet continueren, ze verliezen hun sociale leven of kunnen zonder jointjes simpelweg niet functioneren.

Nederland telt ongeveer 70.000 cannabisverslaafden, van wie er zo'n 10.000 in behandeling zijn, volgens cijfers van Jellinek. Dat wiet en hasj hier legaal te koop zijn, leidt niet tot meer gebruik en verslaving dan in landen met een restrictiever drugsbeleid.

Cannabisverslaving veroorzaakt minder ­lichamelijke afhankelijkheid dan een alcohol- of heroïneprobleem, maar de psychologische behandeling verschilt niet.

"We zien verslaving als aangeleerd gedrag met negatieve consequenties en dat proberen we te veranderen," zegt Oosterhof. In zo'n 75 procent van de gevallen is therapie succesvol.

Huiswerkoefeningen
De behandeling is behoorlijk praktisch: er wordt niet uitgebreid gegraven in het verleden van de verslaafden. Centraal staan naast het blowen zelf, de emoties en gedachten die eraan voorafgaan en de situatie waarin mensen gebruiken. Daarvoor krijgen ze ook huiswerkoefeningen, zoals het registreren van eigen gedachten en gedrag.

"Als mensen blowen om te ontspannen, gaan we bijvoorbeeld op zoek naar andere manieren waarop ze kunnen ontspannen," zegt Oosterhof. "Met sporten of gerichte oefeningen kan dat ook. Ook wordt aangeleerd dat mensen simpelweg iets anders moeten gaan doen als ze zin krijgen in een joint. Ga de hond uitlaten, de administratie doen of een stukje fietsen, dan merk je dat de trek in cannabis minder wordt. En herhaal dat vaak, zodat je gedragspatroon verandert."

Hoewel het in de behandeling niet centraal staat, zit onder het verslavingsgedrag soms wel een wens om pijnlijke emoties te vergeten, zegt Oosterhof. Maar als de verslaving niet onder controle is, heeft het weinig zin om het daarover te hebben. En blijkt de verslaving eenmaal achter de rug, dan is het niet altijd nodig die emoties te bespreken.

Touriya denkt dat ze verslaafd is geraakt om verdriet te onderdrukken; vooral het overlijden van haar ouders hakte erin. Ze heeft nu steun gevraagd en gekregen van haar vriend en familie. Op advies van de huisarts gebruikt ze al jaren een antidepressivum. Daarmee stoppen wil ze niet.

Dit is deel 4 van een vijfdelige serie over het gevolg van het gedoogbeleid. Volgende week dinsdag het slot.

Aflevering 1: Ondanks sanering nog 165 coffeeshops in stad
Aflevering 2: Met de wietteelt valt goed geld te verdienen
Aflevering 3: Waar komt alle wiet in Amsterdamse coffeeshops vandaan?

null Beeld Merel Corduwener
Beeld Merel Corduwener
Meer over