PlusAchtergrond

Buurt in verzet tegen ‘megalomane’ plannen voor Dijksgracht Oost

Langs de Dijksgracht Oost moet een fiets-voetpad komen. Logisch, en handig voor mensen die vanuit Oost naar CS willen. Maar dat is niet het enige wat op die plek gaat gebeuren. Buurtbewoners vrezen de ‘megalomane plannen’.

Marc Kruyswijk
 ‘De gemeente heeft de Dijksgracht Oost aangewezen als werkhaven. Er komt een ligplaats voor veertig rondvaartboten en daarnaast moet er plek worden gemaakt voor dertig dekschuiten.’ Beeld Nina Schollaardt
‘De gemeente heeft de Dijksgracht Oost aangewezen als werkhaven. Er komt een ligplaats voor veertig rondvaartboten en daarnaast moet er plek worden gemaakt voor dertig dekschuiten.’Beeld Nina Schollaardt

Ontoegankelijk is nog zacht gezegd: de Dijksgracht Oost is op de kopse kanten zo ongeveer hermetisch afgesloten met stevige hekken; de bosschages op het talud zouden het toch al heel ingewikkeld maken om je langs deze zijde van het water te verplaatsen. Nog wel. Want als het aan de gemeente ligt wordt hier een fiets-voetpad aangelegd dat voor veel mensen een heel interessante route wordt tussen Oost en CS.

Er wordt al zeker tien jaar gesproken over de verbinding onderlangs het spoortalud. En wie op de kaart kijkt, ziet waarom: het lijkt een behoorlijk logische route voor grote groepen Amsterdammers. Steeds meer mensen moeten richting CS en helemaal nu de nieuwe buurt Oostenburg in rap tempo wordt opgeleverd is die behoefte alleen maar groter geworden.

Bestaande belangen

Maar zoals dat gaat in de uitdijende stad: de behoefte aan ruimte betekent dat bestaande situaties veranderen en belangen in de knel komen. Dat speelt overal in Amsterdam, eerder al even verderop op de Dijksgracht West, waar bewoners van woonschepen ineens te maken kregen met doorgaand verkeer. En nu moet de Dijksgracht Oost er dus aan geloven.

Het gaat om megalomane plannen, zeggen Sasja Scherjon, Sybrand Hekking en Bram Kloos, een vertegenwoordiging van de bewoners van de Oostelijke Eilanden die zich hebben verenigd in de Werkgroep Dijksgracht Oost. Het gaat namelijk om veel meer dan alleen een voet-fietspad, zegt Scherjon. “Wat de laatste decennia is getransformeerd in een woongebied, wordt straks een enorm werkterrein. Niet alleen fietsers en voetgangers maken straks gebruik van de Dijksgracht Oost, maar ook de veegwagens van Stadsreiniging. Plus: het eind, bij de Mariniersbrug, wordt straks een gevaarlijk obstakel.”

Veertig rondvaartboten

En daarmee is het nog niet klaar, zeggen Scherjon en haar medeactievoerders. “De gemeente heeft het water ook aangewezen als werkhaven. Er komt een ligplaats voor veertig rondvaartboten en daarnaast moet er plek worden gemaakt voor dertig dekschuiten. Die moeten gaan dienen als opslag en overslag voor de werkzaamheden aan de kades en de bruggen.”

Het gaat het karakter van de buurt aantasten, verwachten de leden van de werkgroep. “Dat levert natuurlijk heel veel herrie op, dat merk ik nu al, geluid draagt ver over het water. Het wordt een komen en gaan van boten. Bovendien gaat er een uniek groengebied verloren. De natuur zal zwaar te lijden hebben. In het talud huizen niet alleen vleermuizen, maar broeden ook het zeldzame puttertje en de heggenmus. De plek is bovendien opgenomen in de Hoofdgroenstructuur. Om daar een fietspad annex dienstweg aan te leggen, is daarmee in tegenspraak.”

Protestmars

Het gaat om ruimte en leefbaarheid, ook in de stad, zegt Scherjon. De bewoners voelen zich in de steek gelaten door de gemeente. “Het is verder de vraag waarom de ligplaats voor rondvaartreders een publieke zaak zou zijn. Waarom worden zij niet verwezen naar commerciële aanlegplaatsen? De winsten op rondvaarten zijn hoog. Het ligt voor de hand dat deze worden ingezet om een verantwoorde plek en wijze van stalling te vinden. De gemeente heeft daarbij de taak om de belangen van bewoners, de omgeving en de natuur te bewaken. Daarom organiseren we op 28 augustus een protestmars.”

De bezwaren in de buurt zijn bij de gemeente bekend, zegt een woordvoerder. “Er is een klankbordgroep samengesteld om de omgeving goed betrokken en geïnformeerd te houden. Uiteindelijk gaat de gemeenteraad de plannen vaststellen.”

Werkzaamheden starten

Wel wordt al na de zomer gestart met een aantal voorbereidende werkzaamheden op de eerste 50 meter van de Dijksgracht Oost vanaf de VOC-kade. Onder meer struiken worden verwijderd en er worden mantelbuizen aangelegd voor kabels en leidingen, aldus de woordvoerder. “Dit doen we omdat ProRail op die locatie een werkterrein gaat inrichten en we er daarom straks niet goed meer bij kunnen. Vooraf beoordeelt een ecoloog of er broedende vogels aanwezig zijn. De werkzaamheden duren tot oktober van dit jaar.”

Door het fiets-voetpad wordt Oostenburg goed ontsloten en worden bestaande, drukke fietsroutes in de omgeving ontlast, stelt de gemeente. “Het fiets-voetpad maakt een goede bereikbaarheid van de vaartuigen mogelijk en kan gebruikt worden door veegwagens van Stadsreiniging om sneller het centrum te bereiken.”

Geen op- en afstap

De ligplaatsen voor rondvaartboten zijn volgens de gemeente nodig vanwege ‘de groei van het aantal toegestane passagiersvaartuigen’. Ook groeit de behoefte aan alternatieve ligplaatsen voor vaartuigen die in de toekomst niet meer bij een rederij kunnen liggen, zegt de woordvoerder. “De dekschuiten voorzien onder andere in het herstel van kades en bruggen in de stad en dit gebeurt veelal vanaf het water. De steigers worden géén op- en afstapplaatsen voor passagiers.”

Nieuw park langs het spoor?

ProRail gaat ter hoogte van de Dijksgracht Oost het aantal sporen verminderen. Daarmee ontstaat vanaf 2029 ruimte voor een eventueel openbaar toegankelijk park langs het spoor, met bomen, struiken en grasland. Dit betekent volgens de gemeente een toename van variatie aan bomen en planten met als doel een verbetering van de leefbaarheid en biodiversiteit.