Asscher kan alle kanten op bij vorming college

PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher (r) en GroenLinks-lijsttrekker Maarten van Poelgeest in café Dantzig tijdens de avond van de uitslagen van de Gemeenteraadsverkiezingen. Foto Jean-Pierre Jans Beeld
PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher (r) en GroenLinks-lijsttrekker Maarten van Poelgeest in café Dantzig tijdens de avond van de uitslagen van de Gemeenteraadsverkiezingen. Foto Jean-Pierre Jans

AMSTERDAM - De PvdA blijft met ruim verschil de grootste van Amsterdam. Partijleider Lodewijk Asscher gaat met coalitiepartner GroenLinks vermoedelijk op zoek naar een derde partij. Door een combinatie van het 'Asschereffect' en de kabinetscrisis beperkte de PvdA gisteren de schade. De partij gaat van twintig naar vijftien zetels. GroenLinks blijft op zeven zetels - evenveel als D66, die met een ruime verdrievoudiging van de stemmen de grote winnaar is. Inhoudelijk zijn er geen grote verschillen tussen de drie partijen.

Bekijk de volledige uitslag

Maar een belangrijk obstakel is de D66-wens om de door de PvdA gedomineerde 'bestuurscultuur' te veranderen. De partij voerde campagne onder het motto dat het anders moet - hoe precies is nog onduidelijk. D66 is beducht voor het beeld dat het slechts mag aanschuiven bij het huidige college. GroenLinks en PvdA hebben hoe dan ook een partner nodig. Ze missen één zetel voor een meerderheid.

D66 lijkt vooralsnog op een brede coalitie te mikken, inclusief de VVD, die haar acht zetels behoudt en tweede partij blijft, op gepaste afstand van de PvdA. D66-prominent Gerrit-Jan Wolffensperger vindt een grote coalitie nuttig, met zware bezuinigingen en de afbouw van de Noord/Zuidlijn voor de deur. Dan ontbreekt noemenswaardige oppositie. De SP is gehalveerd: van zes naar drie zetels. Het CDA houdt net twee zetels en Trots op Nederland, Partij voor de Dieren en Red Amsterdam krijgen elk één zetel.

Wat de vorming van een brede coalitie in Amsterdam bemoeilijkt, is dat VVD en GroenLinks elkaar in feite uitsluiten. Als ze al in een coalitie terecht komen, zou het een vechtcollege kunnen opleveren. En als er één ding is waar de huidige wethouders en burgemeester Job Cohen tevreden over zijn, zijn het de goede onderlinge verhoudingen van de afgelopen jaren.

Paars
VVD-lijsttrekker Eric van der Burg opperde gisteravond Paars: PvdA, VVD en D66. Volgens PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher vestigde Van der Burg daarmee een wereldrecord 'draaien'. Tien dagen geleden zei Van der Burg nog dat hij de PvdA uit het college wilde houden.

Een onwaarschijnlijkere variant is dat PvdA en GroenLinks CDA of SP bij het college halen. De nadelen zijn evident. De SP verloor zwaar, de inhoudelijke verschillen met het CDA zijn fors en de raadsmeerderheid zou minimaal zijn.

Een andere optie is dat Asscher GroenLinks laat vallen, zoals Van der Burg bepleit, en in zee gaat met VVD en D66. Gezien Asschers voorkeur voor GroenLinks en de goede ervaringen van de afgelopen vier jaar is dat evenmin waarschijnlijk.

''De uitslag redeneert toe naar de combinatie PvdA-D66-GroenLinks,'' concludeerde de Amsterdamse D66-voorzitter Teun Gautier dan ook gisteravond.

Als leider van de grootste partij heeft Asscher het voortouw bij de collegeonderhandelingen. Hij zal waarschijnlijk alle fractievoorzitters raadplegen en daarna in elk geval GroenLinks en D66 uitnodigingen voor verdere besprekingen.

De PvdA is niet meer in alle stadsdelen de grootste partij. In Zuid is dat nu de VVD en in Centrum GroenLinks. (ADDIE SCHULTE/BAS SOETENHORST)
Foto Jean-Pierre Jans

Bekijk de volledige uitslag
Lees alles over de verkiezingen in Amsterdam

Meer over