Uitleg

Apenpokken: dit is wat we tot nu toe weten

Op vrijdag 20 mei werden de Monkeypox, ook wel de apenpokken genoemd, in Nederland vastgesteld. Een overzicht van wat we tot nu toe over het virus weten.

Het Parool
Volgens het RIVM is iemand met apenpokken besmettelijk totdat de korstjes van de blaasjes zijn afgevallen.  Beeld REUTERS
Volgens het RIVM is iemand met apenpokken besmettelijk totdat de korstjes van de blaasjes zijn afgevallen.Beeld REUTERS

1. Hoeveel gevallen van mensen die besmet zijn met apenpokken in Nederland zijn er?

Het aantal mensen dat in Europa besmet raakt met apenpokken groeit. De eerste besmetting in Nederland werd vastgesteld op 20 mei; inmiddels zijn er 211 gevallen bekend, waarvan 141 in Amsterdam. De besmettingen worden voornamelijk vastgesteld bij mannen die seks hebben met mannen. De verspreiding van het virus beperkt zich echter niet enkel tot deze groep. In Engeland raakte ook een vrouw en een kind besmet met het virus. Er wordt nu door gezondheidsautoriteiten uitgezocht hoe verspreiding plaatsvindt en welke risicogroepen moeten worden gewaarschuwd, meldt het RIVM.

2. Wat zijn de symptomen bij het apenpokkenvirus?

Mensen die het virus oplopen kunnen eerst last krijgen van koorts, hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid. Na een paar dagen krijgen ze ook blaasjes op de huid. Volgens het RIVM is iemand met apenpokken besmettelijk voor anderen totdat de korstjes zijn afgevallen. Dat kan twee tot vier weken duren. Verreweg de meeste mensen genezen vanzelf. Het virus kan wel gevaarlijk zijn voor mensen met verzwakte weerstand, kinderen en zwangeren.

3. Wat moet je doen als je in contact bent gekomen met iemand die het virus heeft?

De GGD vraagt personen die positief testten op het apenpokkenvirus om tot drie weken in quarantaine te gaan. Als je rechtstreeks contact hebt gehad met iemand die besmet is, hoef je sinds 24 juni niet meer in quarantaine. Wel geldt het advies om af te zien van intiem contact. Het virus kent een meldplicht. Dit houdt in dat artsen die een besmetting met het virus hebben vastgesteld of een besmetting vermoeden, dit moeten melden.

4. Hoe wordt iemand besmet?

Vermoedelijk na contact met een besmet mens of dier. Apen, maar ook knaagdieren als ratten of muizen kunnen drager zijn. Het virus kan het menselijk lichaam binnendringen via de slijmvliezen, bijvoorbeeld door contact met de mond of neus, en via wondjes. Van het apenpokkenvirus werd altijd gedacht dat het zich niet snel van mens op mens zou verspreiden. Gezien de ontwikkeling van de voorbije weken lijkt dat echter niet meer op te gaan.

5. Waar komt het virus vandaan?

Het virus komt oorspronkelijk voor in West- en Midden-Afrika. Af en toe duikt het op in andere landen, maar dan gaat het om een enkel geval van iemand die kort ervoor in Afrika is geweest en misschien nog iemand heeft besmet. In mei 2022 is bekend geworden dat verschillende mensen in Europa de ziekte hebben gekregen. Opvallend is dat er bij het merendeel geen link met de gebieden in Afrika gevonden kan worden. Het RIVM stelt dat dit mogelijk betekent dat het virus zich in Europa heeft kunnen verspreiden.

6. Hebben we een vaccin tegen het virus?

In 1974 is Nederland gestopt met de algemene vaccinatie tegen pokken. Mensen die nog zijn ingeënt met het pokkenvaccin, zijn waarschijnlijk goed beschermd tegen apenpokken. Nederland heeft ongeveer 100.000 doses van het pokkenvaccin beschikbaar. Het kan besmetting voorkomen. Ook kan het bij mensen die net positief zijn getest ervoor zorgen dat de klachten beperkt blijven. De prik werkt het beste als hij binnen vier dagen na het contact wordt toegediend.

In Engeland, waar nu 56 gevallen bekend zijn, worden mensen die een verhoogd risico lopen bij contact met besmette personen gevaccineerd. Duitsland heeft eerder 40.000 doses van het Imvanex-pokkenvaccin besteld. De EU heeft dinsdag gemeld nog eens ruim 100.000 doses in te kopen.

7. Wat zijn de verwachtingen?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zegt geen reden te zien om aan te nemen dat het apenpokkenvirus zich heeft gemuteerd. Rosamund Lewis van de pokkenafdeling van de WHO zei maandag 23 mei tijdens een informatiebijeenkomst in Genève dat mutaties bij dit virus sowieso weinig voorkomen.

Wel doen wetenschappers onderzoek naar het verloop van de virusuitbraak. Ze willen aan de hand van verschillende besmettingen begrijpen waarom de apenpokken zich nu relatief snel verspreiden. De WHO komt binnenkort met meer adviezen voor lidstaten om de uitbraak in te dammen.

Tip Het Parool via Whatsapp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.